Czy prawo autorskie chroni “twórczość” wygenerowaną przez AI? [AI w pigułce] 

Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji w digitalizacji zasobów stało się codziennością dla wielu instytucji w 2025 roku. AI porządkuje dokumenty, analizuje treści i generuje nowe materiały, znacząco przyspieszając pracę zespołów. Wraz z tym rozwojem pojawia się jednak pytanie, które budzi szczególne zainteresowanie prawników i praktyków: kto –  jeśli w ogóle ktokolwiek –  jest autorem efektów działania AI? Właśnie ta wątpliwość staje się dziś jednym z kluczowych zagadnień na styku technologii i prawa autorskiego. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Co jest chronione przez prawo autorskie?
• Czy rezultat działań narzędzi AI to “utwór” w rozumieniu prawa autorskiego?

Odpowiedzialność za AI – dowiedz się więcej: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/kto-w-swietle-prawa-odpowiada-za-decyzje-podejmowane-przez-systemy-aiai-w-pigulce/

Twórczość narzędzi sztucznej inteligencji a “utwór” w świetle prawa autorskiego 

Dynamiczny rozwój narzędzi opartych na sztucznej inteligencji sprawia, że coraz częściej stają się one stałym elementem projektów digitalizacyjnych realizowanych przez instytucje kultury, uczelnie czy podmioty publiczne. Systemy AI potrafią z dużą precyzją rozpoznawać tekst, porządkować zasoby, zrekonstruować zniszczone obrazy czy generować nowe wersje treści. Naturalnie prowadzi to do pytania, czy takie efekty przetwarzania mogą zostać uznane za utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Obowiązujące regulacje wymagają bowiem, aby utwór miał indywidualny, twórczy charakter i był rezultatem świadomej działalności człowieka. Sztuczna inteligencja, działająca w oparciu o modele matematyczne i dane wejściowe, nie posiada świadomości ani zdolności kreacji w znaczeniu prawnym, co podważa możliwość uznania jej działania za twórczość. Jeżeli nie ma twórcy w rozumieniu ustawy, pojawia się wątpliwość, czy rezultaty pracy AI mogą w ogóle być chronione prawem autorskim.

Czym jest PPWR? Sprawdź już teraz: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/co-oznacza-dla-ciebie-ppwr-poradnik-dla-przedsiebiorcy/

Rola człowieka a “utwór”

Kluczowe znaczenie ma ustalenie roli człowieka w procesie powstawania treści generowanych przez AI. Zgodnie z ustawą, prawa autorskie przysługują jedynie osobie fizycznej, co wyklucza możliwość przypisania autorstwa samemu systemowi. W praktyce oznacza to konieczność badania, czy udział człowieka w przetwarzaniu był na tyle twórczy, aby uznać go za autora –  na przykład poprzez twórcze przygotowanie danych wejściowych, nadzorowanie procesu lub twórczą obróbkę rezultatów. Jeśli wkład ten jest realny i można go udowodnić, efekty działania AI mogą zostać uznane za utwór zależny, którego autorem jest właśnie człowiek. Gdy jednak system działa autonomicznie, a człowiek ogranicza się jedynie do wydania ogólnego polecenia, pojawia się ryzyko, że rezultat w ogóle nie będzie kwalifikował się do ochrony prawnoautorskiej. To zaś może prowadzić do trudności w zarządzaniu prawami do efektów digitalizacji, sporów o autorstwo czy problemów z komercjalizacją wyników pracy.

Dowiedz się więcej o AI w marketingu: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/najczesciej-zadawane-pytania-przy-korzystaniu-z-popularnych-narzedzi-ai-w-marketingu/

Podsumowanie

W obliczu tych wyzwań coraz częściej wskazuje się na potrzebę dostosowania prawa autorskiego do realiów funkcjonowania systemów AI. Europejski AI Act skupia się na bezpieczeństwie i transparentności systemów, lecz nie rozstrzyga kwestii autorstwa treści generowanych przez sztuczną inteligencję. W dyskusjach międzynarodowych również dominuje pogląd, że twórcą może być wyłącznie człowiek, choć pojawiają się propozycje uregulowania sytuacji „utworów wspomaganych przez AI”. Przed ustawodawcą stoi więc zadanie doprecyzowania zasad dokumentowania procesu twórczego, określenia roli człowieka oraz ustalenia zakresu, w jakim rezultaty działania AI mogą być chronione. Do tego czasu podmioty korzystające z narzędzi AI powinny zachować szczególną ostrożność: dokumentować przebieg prac, jasno określać wkład człowieka i monitorować zmiany legislacyjne. W praktyce to właśnie staranna organizacja procesu digitalizacji może przesądzić o tym, czy powstały materiał będzie podlegał ochronie, a tym samym, czy instytucja zachowa pełną kontrolę nad efektami własnych działań.

W czym możemy pomóc Ci pomóc?

• Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
• Doradzimy, jak legalnie wdrażać AI w Twoim biznesie. 
• Wdrożymy GPSR w Twojej firmie. 

FAQ

1. Czym jest utwór?

Zgodnie z art.  1.  ustawy prawo autorskie i prawa pokrewne: 

1. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

2. Czy “twórczość” AI to “utwór” w świetle prawa autorskiego?

Zgodnie z ustawą, prawa autorskie przysługują jedynie osobie fizycznej, co wyklucza możliwość przypisania autorstwa samemu systemowi. W praktyce oznacza to konieczność badania, czy udział człowieka w przetwarzaniu był na tyle twórczy, aby uznać go za autora – na przykład poprzez twórcze przygotowanie danych wejściowych, nadzorowanie procesu lub twórczą obróbkę rezultatów.

Skontaktuj się z nami i dowiedz się, jak legalnie korzystać z narzędzi AI.