Czym różni się fundacja od fundacji rodzinnej?

Fundacje od wielu lat stanowią istotny element systemu prawnego w Polsce. Do niedawna główną formą była znana wszystkim fundacja, regulowana ustawą z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. 2023 poz. 166, t.j.). Jednak od 2023 r. obowiązuje nowa instytucja, czyli fundacja rodzinna, uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326). Wprowadzenie fundacji rodzinnej miało na celu stworzenie dogodnego narzędzia sukcesyjnego dla przedsiębiorców, umożliwiającego gromadzenie i zarządzanie majątkiem oraz przekazywanie go kolejnym pokoleniom. Ten artykuł ma na celu porównanie obu tych instytucji oraz wskazanie kluczowych różnic między nimi.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym jest fundacja?
• Czym jest fundacja rodzinna?
• Jakie są między nimi różnice?

Z tekstem ustawy regulującej fundację zapoznasz się tutaj: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19840210097/U/D19840097Lj.pdf

Fundacja w świetle prawa

Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach, fundacja może być ustanowiona wyłącznie w celu realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, takich jak: ochrona zdrowia, rozwój nauki i gospodarki, kultura, oświata, pomoc społeczna, ochrona środowiska czy opieka nad zabytkami. Fundację może założyć osoba fizyczna lub prawna, niezależnie od obywatelstwa czy miejsca zamieszkania. Fundacja klasyczna musi posiadać majątek przeznaczony na realizację celów statutowych, jednak ustawa nie określa jego minimalnej wartości. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy fundacja zamierza prowadzić działalność gospodarczą .W takiej sytuacji fundusz musi wynosić co najmniej 1000 zł (art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach).

Czym jest fundacja rodzinna? Jakie niesie za sobą skutki prawne?

Już na początku widać, że fundacja rodzinna ma inne cele statutowe.
W odróżnieniu od założeń fundacji, art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej wskazuje wprost, że jej celem jest:
– gromadzenie mienia,
– zarządzanie nim w interesie beneficjentów,
– spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów.

O fundacjach rodzinnych pisaliśmy już na blogu Kancelarii MDL: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/fundacja-rodzinna-w-2025-roku-co-musisz-wiedziec-fundacja-rodzinna-poradnik/

Fundacja rodzinna natomiast wymaga od fundatora znacznie większego kapitału na początku. Fundusz założycielski musi wynosić co najmniej równowartość 100 000 zł (art. 17 ustawy o fundacji rodzinnej).

W związku z tym statut fundacji rodzinnej pełni kluczową rolę w ochronie interesów jej beneficjentów i ma charakter bardziej kompleksowy niż statut fundacji klasycznej.

Z tekstem ustawy regulującej fundację rodzinną zapoznasz się tutaj: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000326

Podsumowanie podstawowych różnic

Główna różnica między fundacja ma charakter publiczny i prospołeczny, natomiast fundacja rodzinna jest narzędziem prywatnym, skoncentrowanym na interesach rodziny fundatora. W zależności od celów statutowych, należy dobrać formę adekwatną do indywidualnych potrzeb. “Klasyczna” fundacja jest formą bardziej elastyczną – może być zakładana także przez osoby prawne, w tym np. spółki. Fundacja rodzinna ma charakter wyłącznie osobisty, co istotnie odróżnia ją od fundacji. Fundacja klasyczna nie przewiduje instytucji indywidualnych beneficjentów, jak w przypadku fundacji rodzinnej. Jej działania skierowane są do społeczeństwa, a beneficjentem jest szeroko rozumiana wspólnota korzystająca z realizacji celów statutowych. W fundacji rodzinnej beneficjenci stanowią centralny element jej funkcjonowania, uzyskują także benefity, na przykład podatkowe. Mogą nimi być osoby fizyczne, w tym członkowie rodziny fundatora, lub organizacje pozarządowe prowadzące działalność pożytku publicznego. Pod kątem odpowiedzialności, fundacja klasyczna odpowiada samodzielnie za swoje zobowiązania jako osoba prawna, a ustawa nie przewiduje szczególnej odpowiedzialności fundatora. Dla odmiany fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem, w tym z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Wynikać to może z celów przyświecających tym fundacjom.

W czym możemy pomóc Ci pomóc?

• Doradzimy Ci, który rodzaj fundacji jest dla Ciebie korzystniejszy.
• Wesprzemy Cię w zakładaniu i prowadzeniu fundacji rodzinnej.
• Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
• Zadbamy o zgodność Twoich działań z RODO.

FAQ

Jakie są cele fundacji?
Fundacja może być ustanowiona wyłącznie w celu realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.

Jakie są cele fundacji rodzinnej?
Fundacja rodzinna ma charakter wyłącznie osobisty, co istotnie odróżnia ją od fundacji. Jej cele statutowe to: gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów, spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów.

Czy musisz mieć minimalny wkład finansowy w założenie fundacji?
Fundacja rodzinna wymaga początkowego kapitału w wysokości minimum 100 000 zł. Z kolei klasyczna forma fundacji nie jest obwarowana finansowo, chyba że fundacja zamierza prowadzić działalność gospodarczą.

Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc w kwestiach związanych z fundacjami.