Czy wiesz, że niektóre substancje w Twoim sprzęcie elektronicznym mogą być zakazane w całej Unii Europejskiej?
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 174, str. 88 z późn. zm.) ogranicza stosowanie wybranych niebezpiecznych chemikaliów w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Celem jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska, a także zapewnienie odzysku i unieszkodliwiania zużytych produktów.
W artykule wyjaśnimy:
- kto i co podlega pod przepisy RoHS,
- jakie produkty i substancje są objęte ograniczeniami,
- jakie obowiązki spoczywają na producentach, importerach i dystrybutorach,
- jak połączyć wymagania RoHS z innymi regulacjami unijnymi.
Jakie produkty podlegają pod przepisy dyrektywy RoHS? Jakie substancje są niebezpieczne?
Pod przepisy dyrektywy RoHS podlega sprzęt, którego prawidłowe działanie uzależnione jest od dopływu prądu elektrycznego lub obecności pól elektromagnetycznych, oraz sprzęt służący do wytwarzania, przesyłania i pomiaru takiego prądu i pól elektromagnetycznych i zaprojektowany do użycia przy napięciu nieprzekraczającym 1 000 woltów dla prądu przemiennego i 1 500 woltów dla prądu stałego. Zgodnie z załącznikiem do dyrektywy, są to:
- Wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego
- Małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego
- Sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny
- Sprzęt konsumencki
- Sprzęt oświetleniowy
- Narzędzia elektryczne i elektroniczne
- Zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy
- Wyroby medyczne
- Przyrządy do nadzoru i sterowania, włącznie z przyrządami do nadzoru i sterowania
w obiektach przemysłowych - Automaty wydające
- Inne produkty nieobjęte żadną z powyższych kategorii.
Niebezpiecznymi substancjami w rozumieniu dyrektywy RoHS są:
Zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy RoHS II, wykaz substancji niebezpiecznych objętych ograniczeniem procentowym (01,% lub 0,01%) uwzględnia:
- ołów,
- rtęć,
- kadm,
- sześciowartościowy chrom,
- polibromowane bifenyle, oznaczone symbolem „PBB”,
- polibromowane etery di fenylowe, oznaczone symbolem „PBDE”.
Od dnia 22 lipca 2019 r. na podstawie przepisów dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2015/863 z dnia 31 marca 2015 r. zmieniającej załącznik II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE do wykazu substancji objętych ograniczeniem dodano ftalany:
- ftalan di-2-etyloheksylu oznaczonego symbolem „DEHP”,
- ftalan benzylu butylu oznaczonego symbolem „BBP”,
- ftalan dibutylu oznaczonego symbolem „DBP”,
- ftalan diizobutylu oznaczonego symbolem „DIBP”.
Wdrożenie dyrektywy RoHS do polskiego systemu prawnego
W Polsce przepisy dyrektywy RoHS zostały wdrożone poprzez Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie zasadniczych wymagań dotyczących ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1513 z późn. zm.).
Obowiązki producentów
Producent, który wprowadza produkty (w dyrektywie RoHS produkty są również nazywane EEE) do obrotu, musi zapewnić, że produkty są zgodne z wymaganiami dyrektywy RoHS. W praktyce oznacza to, że producent zobowiązany jest m.in do:
- Zaprojektowania i wytworzenia produktu zgodnie z wymogami dyrektywy RoHS.
- sporządzenia dokumentacji technicznej oraz przeprowadzenia procedury oceny zgodności (wewnętrznej kontroli produkcji) lub zlecenia jej przeprowadzenia;
- sporządzenia deklaracji zgodności UE oraz umieszczenia oznakowania CE na produkcie po wykazaniu jego zgodności z obowiązującymi wymaganiami;
Ciekawostka: w przypadku braku dowodów przeciwnych państwa członkowskie przyjmują, że sprzęt oznaczony znakiem CE jest zgodny z dyrektywą RoHS – znak CE korzysta więc z domniemania zgodności. - zapewnienia identyfikowalności produktu,
- umieszczenia na produkcie swoich danych.
Obowiązki importerów
Importer, który wprowadza sprzęt elektryczny i elektroniczny na rynek Unii Europejskiej, pełni rolę „strażnika zgodności” produktów pochodzących spoza Unii Europejskiej. Jego obowiązki koncentrują się na weryfikacji działań producenta jeszcze przed udostępnieniem produktu na rynku.
Importer zobowiązany jest w szczególności do:
- wprowadzania do obrotu wyłącznie produktów zgodnych z dyrektywą RoHS;
- zweryfikowania, czy producent spełnił swoje obowiązki względem produktu,
- umieszczenia swoich danych na produkcie.
Obowiązki dystrybutorów
Dystrybutorzy odpowiadają za to, aby do konsumentów i użytkowników końcowych trafiały wyłącznie produkty zgodne z przepisami. Ich obowiązki dotyczą przede wszystkim kontroli formalnej i reagowania na nieprawidłowości.
Dystrybutor zobowiązany jest w szczególności do:
- weryfikacji, czy producent lub importer spełnili swoje obowiązki względem produktu,
- nieudostępniania produktu na rynku, jeżeli istnieją uzasadnione podejrzenia co do jego niezgodności z dyrektywą RoHS;
A co z rozporządzeniem GPSR?
Motyw 8 rozporządzenia GPSR (UE) 2023/988 wyraźnie wskazuje, że część jego przepisów nie funkcjonuje w oderwaniu od innych regulacji unijnych, lecz stanowi ich uzupełnienie. Dotyczy to w szczególności produktów objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym, takich jak sprzęt elektryczny i elektroniczny.
W praktyce oznacza to, że wybrane obowiązki przewidziane w GPSR mają zastosowanie również do tych produktów — o ile przepisy szczególne prawa harmonizacyjnego nie regulują danej kwestii w sposób bardziej szczegółowy. Chodzi tu m.in. o zasady dotyczące funkcjonowania internetowych platform handlowych, obowiązki podmiotów gospodarczych w razie wypadków, prawa konsumentów do informacji i środków ochrony prawnej, a także procedury odzyskiwania produktów ze względów bezpieczeństwa.
Co istotne, produkty objęte prawodawstwem harmonizacyjnym podlegają także przepisom GPSR regulującym system Safety Gate, który służy wymianie informacji o produktach stwarzających zagrożenie oraz koordynacji działań organów nadzoru.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Nadzór nad procesem oznakowania CE – konsultacje w zakresie wymagań prawnych, oceny zgodności i wsparcia przy dokumentacji
- Wdrożenie GPSR w pakiecie z dyrektywą EMC i innymi przepisami zharmonizowanymi w Twojej firmie.
- Dostosowanie prowadzonej działalności do wymogów unijnych i krajowych.
- Szkolenia dla zespołów odpowiedzialnych za wprowadzanie produktów na rynek UE oraz za procesy certyfikacyjne, aby zapewnić ich pełną wiedzę o wymaganiach prawnych.
FAQ:
1. Jakie produkty podlegają pod przepisy dyrektywy RoHS?
Pod przepisy dyrektywy RoHS 2011/65/UE podlega sprzęt elektryczny i elektroniczny (EEE), którego działanie zależy od prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych, w tym m.in.: wielkogabarytowe i małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, sprzęt konsumencki, oświetleniowy, narzędzia elektryczne, zabawki, wyroby medyczne, przyrządy do nadzoru i sterowania, automaty wydające oraz inne produkty nieobjęte powyższymi kategoriami.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w procesie wprowadzania produktów elektrycznych do obrotu. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie dostosować się do nowych przepisów.
2. Jakie substancje są ograniczone przez dyrektywę RoHS?
Dyrektywa RoHS ogranicza stosowanie m.in.: ołowiu, rtęci, kadmu, sześciowartościowego chromu, polibromowanych bifenyli (PBB), polibromowanych eterów difenylowych (PBDE) oraz ftalanów DEHP, BBP, DBP i DIBP. Celem jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska.
3. Czy produkty objęte RoHS podlegają też rozporządzeniu GPSR?
Tak. Rozporządzenie GPSR (UE) 2023/988 uzupełnia przepisy unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, w tym dyrektywę RoHS. Dotyczy m.in. zasad działania internetowych platform handlowych, procedur odzyskiwania produktów i systemu Safety Gate dla produktów stwarzających zagrożenie.
