Wraz z implementacją unijnych przepisów dotyczących ograniczenia stosowania jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych, od 24 maja 2023 r. przedsiębiorcy stanęli przed nowymi wyzwaniami. Zmiany w prawie wprowadziły nie tylko obowiązek pobierania opłat konsumenckich, ale również liczne trudności interpretacyjne. W artykule wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia związane z nowelizacją przepisów i podpowiadamy, jak radzić sobie z nowymi regulacjami.
Kluczowe zmiany w prawie – jak Dyrektywa SUP w Polsce wpływa na biznes?
Od 24 maja 2023 r. przedsiębiorcy muszą przestrzegać rygorystycznych wymagań dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Nowelizacja ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 433 z późn. zm.) – implementująca dyrektywę – wprowadziła m.in.:
– zakaz wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (sztućce – widelce, noże, łyżki, pałeczki), talerze, mieszadełka do napojów;
– obowiązek oznakowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (podpaski higieniczne; tampony oraz aplikatory do tamponów, chusteczki nawilżane; wyroby tytoniowe z filtrami zawierającymi tworzywa sztuczne i filtry zawierające tworzywa sztuczne sprzedawane do używania łącznie z wyrobami tytoniowymi; kubki na napoje);
– obowiązek pobierania opłat od użytkownika końcowego za określone opakowania jednorazowe (rygor sankcji – administracyjnej kary pieniężnej od 500,00 zł do 500.000,00 zł (w zależności od naruszenia górna i dolna granica mogą ulec zmianie) m.in. za niepobieranie opłaty od użytkownika końcowego nabywającego produkty jednorazowego użytku z tworzych sztucznych wymienionych w załączniku nr 6 grozi sankcja od 500,00 zł do 20.000,00 zł);
– bardziej szczegółowe definicje podlegające regulacjom (opakowanie – rozumie się przez to opakowanie w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 160); produkty to m.in. produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienione w załącznik nr 6-10 do ustrawy, narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne);
– nowe obowiązki względem Marszałków Województw (możliwość nałożenia w drodze decyzji, opłaty dodatkowej w wysokości odpowiadającej 50% kwoty niewniesionej opłaty; konieczność prowadzenia rachunku bankowego w celu gromadzenia i przekazywania wpływów z tytułu opłaty).
Niektóre obszary pozostają do doregulowania marszałkowi województwa jako organowi jednostki samorządu terytorialnego. Marszałek Województwa Mazowieckiego (https://bip.mazovia.pl/pl/bip/pozwolenia-zawiadomienia-obwieszczenia-decyzje/interpretacje-przepisow-w-zakresie-oplat-za-korzystanie-ze-srodowiska/decyzja-interpretacyjna-nr-172923os-z-21-grudnia-2023-r.html) 21 grudnia 2023 roku uznał, że pojemniki na żywność z naturalnych materiałów (np. pulpy trzciny cukrowej) z plastikowymi pokrywkami nie podlegają opłacie produktowej.
Inny przykład dotyczy uznania przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego (https://bip.umww.pl/artykuly/2830440/pliki/20240112141846_dsiiv.7250.159.2024bip.pdf) 12 stycznia 2024 roku, iż kryterium wielkości pojemnika oraz ilości porcji żywności, którą można w nim umieścić, jest nieistotne.
Czego dotyczy Rozporządzenie EUDR? Przeczytaj artykuł na ten temat:
Niejasne definicje w przepisach
Lakoniczność nowych regulacji w niektórym zakresie powoduje trudności interpretacyjne, gdyż jak wskazano w akapicie powyżej, przedsiębiorcy muszą sięgać po interpretacje indywidualne, by zabezpieczyć swoje interesy. Obecny stan prawny stawia przedsiębiorców w trudnej sytuacji, wymagając od nich dużego nakładu czasu i środków na prawidłowe zrozumienie i wdrożenie regulacji.
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień jest określenie, kto jest użytkownikiem końcowym i kto powinien ponosić koszty opłat produktowych. Przykładowo, zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Mazowieckiego (https://mazovia.pl/pl/bip/pozwolenia-zawiadomienia-obwieszczenia-decyzje/interpretacje-przepisow-w-zakresie-oplat-za-korzystanie-ze-srodowiska/decyzja-nr-131723os-z-19-pazdziernika-2023-r.html) z dnia 19 października 2023 roku w przypadku cateringu na pokładzie pociągów, status ten zmienia się w zależności od modelu działalności:
– Gdy napoje są wydawane pasażerom w ramach biletu – opłatę wnosi przewoźnik.
– Gdy produkty są sprzedawane pasażerom za dodatkową opłatą – koszty ponoszą konsumenci.
Zatem, kluczowe jest precyzyjne określenie zasad, które pozwolą jednoznacznie ustalić, kto w danej sytuacji odpowiada za poniesienie kosztów opłat produktowych. Przykład z cateringiem na pokładzie pociągów doskonale obrazuje, jak zmiana modelu działalności wpływa na interpretację przepisów. Taka niejednoznaczność może umożliwić przedsiębiorcy przyjęcie modelu, w którym opłatę przeniesie na konsumenta. Może się jednak okazać, że będzie to wymagało uzyskania interpretacji indywidualnej.
Jakie pojemniki podlegają opłatom?
Od 1 stycznia 2024 roku zaczęły obowiązywać trzy rozporządzenia, które stanowią akty wykonawcze do omawianej w niniejszym artykule ustawy:
- w sprawie opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań – Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r.
- w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (Dz. U. poz. 2683);
- w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami – Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami (Dz. U. poz. 2679);
- w sprawie stawek opłaty na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych – Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (Dz. U. poz. 2686).
Wobec powyższego, na podstawie rozporządzenia w sprawie opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań uregulowano m.in., że:
- butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych podlegają opłacie 1,00 zł za 1 kg;
- opakowania z tworzyw sztucznych podlegają opłacie 2,70 zł za 1 kg;
- opakowania z aluminium podlegają opłacie 1,40 zł za 1 kg;
- opakowania po środkach niebezpiecznych podlegają opłacie 2,00 zł za 1 kg;
- puszki metalowe o pojemności do jednego litra będą podlegać opłacie 0,10 zł za 1 kg w 2025 roku, w 2026 roku już 1,00 zł za 1 kg, a po 2027 roku 5,00 zł za 1 kg.
Z kolei rozporządzenie w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami wprowadziło m.in. konkretne stawki opłat za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będącego opakowaniem, wymienionym, w załączniku nr 6 (m.in. kubki na napoje, pojemniki na żywność) do tej ustawy:
- 0,20 zł – w przypadku kubków na napoje, w tym ich pokrywek i wieczek;
- 0,25 zł – w przypadku pojemników na żywność, w tym pojemników takich jak pudełka, z pokrywką lub bez.
Wreszcie, trzecie rozporządzenie w sprawie stawek opłaty na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych sprecyzowało m.in., że:
- Stawka opłaty na pokrycie kosztów zbierania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych tego samego rodzaju, które przedsiębiorca wprowadził do obrotu, pozostawionych w publicznych systemach zbierania odpadów, w tym na pokrycie kosztów utworzenia i utrzymania tych systemów, transportu tych odpadów i ich przetwarzania, a także uprzątania oraz transportu i przetwarzania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych tego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które przedsiębiorca wprowadził do obrotu, wynosi:
1) 0,10 zł za 1 kg:
a) pojemników na żywność,
b) paczek i owijek wykonanych z elastycznych materiałów zawierających żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia z paczki lub owijki bez żadnej dalszej obróbki,
c) pojemników na napoje o pojemności do trzech litrów,
d) kubków na napoje, w tym ich pokrywek i wieczek,
e) lekkich toreb na zakupy z tworzywa sztucznego w rozumieniu art. 8 pkt 15a lit. a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658 i 1852).
Zachęcamy również do lektury innych naszych artykułów dotyczących prawa w biznesie:
Dyrektywa SUP i jej wdrożenie w Polsce – jak radzić sobie z nowymi regulacjami?
Nowe przepisy wymagają od przedsiębiorców szczególnej ostrożności i dostosowania działań do wymogów prawa. Ważne jest, aby:
– dokładnie przeanalizować rodzaj stosowanych opakowań,
– sprawdzić, jakie obowiązki ustawa nakłada na Twoje przedsiębiorstwo,
– w razie wątpliwości rozważyć złożenie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej,
– śledzić interpretacje wydawane przez Marszałków Województw (choć nie mają one charakteru powszechnie obowiązującego pozwalają trochę się rozeznać w sytuacji prawnej),
– zasięgnąć porady prawnej w przypadku wątpliwości.
Podsumowanie
Zatem, wprowadzenie przepisów implementujących Dyrektywę SUP w Polsce to zdecydowana rewolucja, która zmienia dotychczasowe podejście do gospodarowania jednorazowymi produktami z tworzyw sztucznych. Choć regulacje budzą liczne wątpliwości interpretacyjne, ich cel jest jasny: ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko i stworzenie bardziej zrównoważonego modelu gospodarczego.
Nowe przepisy zmuszają przedsiębiorców do przeanalizowania swoich działań, wdrożenia nowych rozwiązań i dokładnego dostosowania działalności do wymogów prawa. Ostatecznie mogą one wpłynąć na przekształcenie rynku – od sposobu pakowania produktów, przez modele biznesowe, aż po większą świadomość ekologiczną konsumentów.
Jak Kancelaria może pomóc?
Wprowadzenie Dyrektywy SUP w Polsce to duże wyzwanie dla wielu przedsiębiorców. Nasza Kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie prawne, w tym:
– analizę przepisów dotyczących opłat produktowych,
– przygotowanie listy obowiązków dla Twojej firmy w związku z dyrektywą SUP,
– e-konsultację prawną, podczas której odpowiemy na pytania i wątpliwości
– pomoc w przygotowaniu wniosków o interpretacje indywidualne,
– reprezentację w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej,
– doradztwo w dostosowaniu działań firmy do nowych regulacji.
Skontaktuj się z nami, aby zyskać pewność, że Twoja firma działa zgodnie z prawem i minimalizuje ryzyko kar!
