Niedawno weszły w życie nowe przepisy, związane z dostępnością niektórych produktów i usług. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, tzw. Polski Akt o Dostępności (PAD) już obowiązuje i nakłada szereg nowych obowiązków na podmioty gospodarcze zajmujące się w szczególności handlem elektronicznym, bankowością detaliczną, produkcją komputerów osobistych dla konsumentów, terminali oraz czytników książek elektronicznych. Na naszym blogu opisywaliśmy już kto i co może weryfikować w związku z nowymi przepisami, dzisiaj pochylimy się nad zagadnieniem, jakie obowiązki ciążą na podmiocie gospodarczym w związku z kontrolą.
Kiedy kontrola może zostać wszczęta?
W przypadku gdy w wyniku kontroli Prezes Zarządu PFRON lub właściwy organ nadzoru rynku np. Rzecznik Finansowy lub minister właściwy do spraw informatyzacji ustalą, że produkt lub usługa nie spełnia wymagań dostępności, w zakresie określonym przez ustawę lub nie zostały wykonane ustawowe obowiązki:
- wzywają podmiot gospodarczy do podjęcia działań naprawczych niezbędnych do zapewnienia zgodności produktu/ usługi z wymaganiami dostępności lub wykonywania tych obowiązków albo do wycofania z obrotu produktu/ zaprzestania oferowania lub świadczenia usługi oraz przedstawienia, w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 120 dni od dnia otrzymania wezwania, dowodów potwierdzających dokonanie tych czynności;
- mogą, w drodze decyzji, zakazać udostępniania na rynku produktu/ oferowania lub świadczenia usługi na okres nie dłuższy niż 180 dni.
W przypadku gdy w wyniku kontroli Prezes Zarządu PFRON lub właściwy organ nadzoru rynku ustalą, że dany produkt/ usługa stwarza zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa konsumentów:
- wzywają podmiot gospodarczy do powiadomienia konsumentów o tym fakcie, określając sposób tego powiadomienia,
- wyznaczają termin na przedstawienie dowodów potwierdzających dokonanie tego powiadomienia.
Zapoznaj się z Jakie warunki muszą spełniać produkty i usługi i jak o nich informować.
3Czego przedsiębiorca może się spodziewać w trakcie kontroli?
W toku kontroli osoba kontrolująca, w zakresie objętym kontrolą, ma prawo w szczególności:
- żądać udostępnienia dokumentów i nośników informacji związanych z przedmiotem kontroli, a także sporządzania z nich kopii i notatek;
- sprawdzać umieszczenie oznakowania CE;
- dokonywać oględzin produktów, pomieszczeń oraz budynków użyteczności publicznej, w których są oferowane lub świadczone usługi, a także weryfikować sposób oferowania lub świadczenia usługi;
- sprawdzać spełnianie przez produkty i usługi wymagań dostępności;
- legitymować osoby, które biorą udział w czynnościach kontrolnych, w celu stwierdzenia ich tożsamości;
- pobierać nieodpłatnie próbki produktów do badań.
Osoba kontrolująca jest uprawniona do wstępu na teren, do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego podmiotu gospodarczego oraz do poruszania się na tym terenie, w tych obiektach i w tych pomieszczeniach za okazaniem legitymacji służbowej oraz upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
Zapoznaj się z Kontrola sanepidu – jak sobie z nią poradzić.
Na czym polega obowiązek przekazywania dowodów i udzielania informacji przez kontrolowany podmiot?
- Kontrolowany podmiot gospodarczy, czyli np. producent czy usługodawca i inne podmioty (np. podmiot upoważniony przez producenta), które posiadają dowody lub informacje niezbędne do ustalenia, czy produkt lub usługa spełniają wymagania dostępności, są obowiązane do przekazania tych dowodów i udzielania informacji na uzasadnione żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwych organów nadzoru rynku.
- Jeżeli kontrolowany przedsiębiorca lub inny podmiot posiadający dane informacje, nie udzielą rych informacji lub nie będą współpracowały w toku kontroli – organ nadzoru rynku, może dokonać ustaleń na podstawie dowodów lub informacji które posiada. Informacje te mogą być niepełne i prowadzić do błędnych wniosków, tak więc warto udzielać organom nadzoru rynku stosownych wyjaśnień.
- Dodatkowo współpraca z organami nadzoru rynku w zakresie dostępności jest obowiązkiem podmiotów gospodarczych, a jej brak może skutkować negatywnymi konsekwencjami.
Jakie są obowiązki przedsiębiorcy będącego w posiadaniu produktów lub dokumentów objętych zakresem kontroli przeprowadzanej u innego podmiotu gospodarczego?
Przedsiębiorca będący w posiadaniu produktów lub dokumentów objętych zakresem kontroli przeprowadzanej u innego przedsiębiorcy, który uczestniczy w udostępnianiu na rynku produktu będącego przedmiotem kontroli, jest obowiązany, na żądanie Prezesa Zarządu PFRON lub właściwych organów nadzoru rynku, do ich udostępnienia oraz umożliwienia pobrania próbek produktów do badań.
Przykładowo Spółka A produkuje terminale płatnicze i sprzedaje je dystrybutorowi – Spółce B. Ta przekazuje je dalej do Spółki C, która oferuje je klientom końcowym.
W trakcie kontroli u Spółki C, Prezes PFRON żąda dokumentacji, że produkt spełnia wymagania dostępności. Spółka C ich nie posiada, więc organ kieruje żądanie do Spółki B jako dystrybutora. W konsekwencji Spółka B – choć sama nie jest kontrolowana – ma obowiązek udostępnić dokumenty organowi nadzoru rynku.
Jakie są obowiązki kontrolowanego przedsiębiorcy?
Na wstępie należy zaznaczyć, że kontrolę przeprowadza się w obecności kontrolowanego podmiotu gospodarczego lub osoby przez niego upoważnionej.
Kontrolowany przedsiębiorca lub osoba przez niego upoważniona są obowiązani do umożliwienia osobie kontrolującej przeprowadzenia kontroli, w szczególności dokonania czynności kontrolnych, o których była mowa wcześniej.
Kontrolowany przedsiębiorca lub osoba przez niego upoważniona, w zakresie objętym kontrolą obowiązani są w szczególności do:
- udzielania informacji i wyjaśnień;
- sporządzania we własnym zakresie i udostępniania kopii dokumentów, w tym wydruków danych posiadanych w postaci elektronicznej, wskazanych przez osobę kontrolującą;
- zapewniania wydzielonych miejsc do przechowywania dowodów i produktów.
Po przeprowadzonej kontroli organ nadzoru, który jej dokonał sporządza z niej protokół. Jeden egzemplarz protokołu kontroli doręcza się kontrolowanemu przedsiębiorcy.
Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona mogą zgłosić do protokołu kontroli zastrzeżenia i uwagi w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania protokołu kontroli.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
Nowe regulacje nakładają na przedsiębiorców sporo obowiązków, a ich zignorowanie może skutkować poważnymi konsekwencjami i kontrolami. Kancelaria Prawna MDL zapewnia kompleksowe wsparcie prawne dla firm objętych nowymi przepisami. W tym zakresie oferujemy w szczególności pomoc w:
- przygotowaniu listy wszystkich obowiązków wynikających z przepisów o dostępności (EAA oraz PAD)
- przeprowadzeniu audyt dostępności strony internetowej / sklepu internetowego / aplikacji mobilnej / urządzenia fizycznego (realizowany wraz z ekspertem – partnerem technologicznym) wraz z raportem podsumowującym wyniki audytu
- sporządzeniu spersonalizowanego wzoru oceny (wymaganej prawnie), czy zapewnienie zgodności z wymaganiami dostępności: wymaga wprowadzenia zasadniczej zmiany podstawowych właściwości usług lub stanowi nieproporcjonalne obciążenie dla przedsiębiorcy
- przygotowaniu wzoru/ weryfikacji deklaracji zgodności UE
FAQ: Nowe przepisy i obowiązki – co warto wiedzieć
Nowe przepisy skracają maksymalny czas kontroli mikrofirm z dotychczasowych 12 dni roboczych do 6 dni.
Zawiadomienie musi zawierać m.in. listę dokumentów wymaganych przez organ oraz, w przypadku kontroli planowej – informację o kategorii ryzyka firmy.
Tak – przedsiębiorca może złożyć sprzeciw w ciągu 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli. Sprzeciw nie musi automatycznie wstrzymywać kontroli.
Od 1 stycznia 2026 r. wprowadzono system kontroli planowych z przypisaniem do kategorii ryzyka:
niski – co 5 lat
średni – co 3 lata
wysoki – bez limitu, jeśli wymagane dla przestrzegania prawa
Po kontroli przedsiębiorca otrzymuje protokół i może w ciągu 10 dni roboczych zgłosić do niego uwagi. Przysługuje również odszkodowanie, jeśli kontrola była przeprowadzona z naruszeniem przepisów.
Podsumowanie – kontrole przedsiębiorców
- Dla mikroprzedsiębiorców kontrola trwa maksymalnie 6 dni – wcześniej było to 12 dni.
- Zawiadomienie o kontroli musi zawierać listę wymaganych dokumentów, a przy kontroli planowej – kategorię ryzyka firmy.
- Możesz wnieść sprzeciw w ciągu 3 dni, ale kontrola może dalej trwać.
- Od 2026 r. kontrole planowe odbywają się według częstotliwości zależnej od ryzyka: niski (5 lat), średni (3 lata), wysoki (bez limitu).
- Po kontroli otrzymujesz protokół – możesz zgłaszać uwagi przez 10 dni oraz ubiegać się o odszkodowanie, jeśli kontrola była niezgodna z prawem.
