Od 24 grudnia 2025 r. w Polsce weszły w życie pierwsze przepisy dotyczące jawności wynagrodzeń, które mają na celu zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń, ograniczenie dyskryminacji płacowej i wprowadzenie bardziej transparentnych warunków już od etapu rekrutacji.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy Twoja pensja będzie jawna dla innych?
- Czy pracownik może ujawniać swoje wynagrodzenie innym?
Od kiedy obowiązują przepisy o jawności wynagrodzeń?
Unia Europejska przyjęła dyrektywę o przejrzystości wynagrodzeń (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970) w dniu 10 maja 2023 roku. Dokument ten wszedł w życie 6 czerwca 2023 roku, rozpoczynając proces implementacji we wszystkich krajach członkowskich UE. Chociaż dyrektywa już formalnie obowiązuje na poziomie unijnym, kraje członkowskie otrzymały czas do 7 czerwca 2026 roku na pełne wdrożenie jej zapisów do krajowych systemów prawnych. To właśnie do tego terminu Polska, podobnie jak inne państwa UE, musi dostosować swoje prawo do wszystkich wymogów dyrektywy.
Pierwszym konkretnym krokiem w Polsce była nowelizacja Kodeksu pracy przyjęta przez Sejm w maju 2025 roku. Ustawa z dnia 4 czerwca 2025 r. zmieniająca Kodeks pracy została opublikowana w Dzienniku Ustaw 23 czerwca 2025 roku. Najważniejsza informacja jest następująca: zgodnie z tą ustawą, kluczowe przepisy wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli dokładnie 24 grudnia 2025 roku. Wtedy zaczęły obowiązywać pierwsze praktyczne zmiany, takie jak:
- obowiązek podawania wynagrodzenia lub widełek płacowych w ogłoszeniach o pracę,
- zakaz pytania kandydatów o wynagrodzenie z poprzednich miejsc pracy,
- prawo pracownika do uzyskania informacji o średnich wynagrodzeniach na podobnych stanowiskach.
Wszystkich pracodawców (niezależnie od ilości zatrudnianych osób) będą też dotyczyć podstawowe obowiązki związane z transparentnością wynagrodzeń już od grudnia 2025 roku.
Firmy zatrudniające od 100 do 249 pracowników będą musiały raportować lukę płacową raz na trzy lata. Firmy zatrudniające 250 lub więcej pracowników będą zobowiązane do raportowania luki płacowej co roku, a także do przeprowadzenia wspólnej oceny wynagrodzeń (z udziałem przedstawicieli pracowników), jeśli raport wykaże różnicę w wynagrodzeniach między kobietami a mężczyznami przekraczającą 5%.
Z punktu widzenia pracownika, najważniejsze jest to, że od grudnia 2025 roku pojawiło się realne prawo do informacji o średnich zarobkach osób na podobnych stanowiskach, co zwiększy wiedzę o warunkach płacowych i potencjalnie wzmocni pozycję negocjacyjną.
Dowiedz się więcej o Liście Kontrolnej PIP: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/to-musisz-wiedziec-o-liscie-kontrolnej-pip/
Czy pensja konkretnego pracownika będzie jawna?
Pracowników często nurtuje pytanie: “czy wszyscy będą wiedzieć, ile zarabiam?” W obliczu nadchodzących zmian w prawie pracy, warto dokładnie zrozumieć, co tak naprawdę oznacza jawność wynagrodzeń i w jakim stopniu dotknie ona prywatności pracowników. Jawność wynagrodzeń to przede wszystkim dostęp do informacji o wynagrodzeniach, w tym widełkach płacowych na danych stanowiskach, kryteriach ich określania oraz progresji wynagrodzenia. W praktyce nie oznacza to, że każdy będzie mógł sprawdzić dokładną pensję. Celem tej koncepcji jest zapobieganie dyskryminacji płacowej, szczególnie ze względu na płeć.
Warto podkreślić, że jawność wynagrodzeń wpisuje się w szeroko rozumianą potrzebę równości płac: zarówno między kobietami i mężczyznami, jak i osobami tej samej płci na podobnych stanowiskach. Dyrektywa wprowadza mechanizmy, dzięki którym będę mógł ocenić, czy moje wynagrodzenie jest sprawiedliwe w porównaniu do innych osób wykonujących podobną pracę.
O jawności wynagrodzeń pisaliśmy już na blogu: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/jawnosc-wynagrodzen-czyli-najwazniejsze-zmiany-w-prawie-pracy/
Czy inni pracownicy zobaczą moją pensję?
Nie bezpośrednio. Nowe przepisy dają innym pracownikom prawo do uzyskania informacji o:
- indywidualnym poziomie wynagrodzenia
- średnich poziomach wynagrodzenia (w podziale na płeć) osób wykonujących taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości.
Natomiast gdy firma przekaże informacje o zarobkach w ramach jej struktury, nie będą one zawierały danych o konkretnych osobach. Jeśli ujawnienie informacji mogłoby prowadzić do ujawnienia (bezpośrednio lub pośrednio) wynagrodzenia możliwego do zidentyfikowania współpracownika, dostęp do tych informacji mogą mieć wyłącznie przedstawiciele pracowników lub odpowiednie organy.
Różnica między jawnością a informacją publiczną
Należy rozróżnić jawność wynagrodzeń w rozumieniu nowej dyrektywy od informacji publicznej. Wynagrodzenia większości pracowników nie są informacją publiczną i pozostaną chronione. Wyjątek stanowią osoby pełniące funkcje publiczne. Informacja o wynagrodzeniach osób pełniących funkcje publiczne (np. funkcjonariusze publiczni, członkowie organów samorządowych) stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Dotyczy to jednak wąskiej grupy osób, a nie wszystkich pracowników. Zasadnicza różnica polega na tym, że jawność wynagrodzeń w myśl nowych przepisów nie oznacza możliwości wnioskowania o ujawnienie wynagrodzenia konkretnego współpracownika. Jest to raczej narzędzie w rękach pracowników, służące do porównania własnego wynagrodzenia ze średnią na podobnych stanowiskach i wykrywania potencjalnej dyskryminacji płacowej.
Jawność wynagrodzeń w pigułce, sprawdź już teraz: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/na-czym-w-praktyce-bedzie-polegala-jawnosc-wynagrodzen/
Czy mogę mówić innym, ile zarabiam?
Wiele osób zastanawia się, czy pracodawca może zabronić im rozmów o wynagrodzeniu. To pytanie nabiera szczególnego znaczenia w kontekście zmian dotyczących jawności wynagrodzeń. Czy mam prawo ujawnić, ile zarabiam? Czy mogę rozmawiać o pensji z kolegami z pracy?
Przede wszystkim należy jasno powiedzieć: pracownik ma pełne prawo mówić o wysokości swojego wynagrodzenia. Nie istnieje przepis, który zabraniałby ujawnienia informacji o własnych zarobkach. Co więcej, rozmowy z kolegami o zarobkach, szczególnie prowadzone w przypadku podejrzenia dyskryminacji płacowej, są całkowicie legalne. Warto podkreślić, że takie dyskusje mogą pomóc w wykrywaniu nieuzasadnionych różnic w płacach między pracownikami wykonującymi tę samą pracę. Jednakże warto zachować pewną ostrożność, jeśli wynagrodzenie stanowi element tajemnicy przedsiębiorstwa, której ujawnienie mogłoby realnie zagrozić interesom firmy. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ujawnienie informacji o wynagrodzeniu mogłoby prowadzić do „podkupienia” przez konkurencję.
Czy jawność wynagrodzeń oznacza automatycznie równe płace?
Podstawowym celem nowych przepisów jest ograniczenie luki płacowej, szczególnie między kobietami a mężczyznami, którzy w Unii Europejskiej zarabiają średnio 12,7% mniej niż mężczyźni na tych samych stanowiskach. Jednakże jawność wynagrodzeń nie oznacza, że wszyscy będziemy zarabiać identycznie. Przede wszystkim chodzi o to, by za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości przysługiwało równe wynagrodzenie. Różnice płacowe nadal będą zapewne występować, ale powinny być uzasadnione obiektywnymi kryteriami niezwiązanymi z płcią.
Podsumowanie
Podsumowując, przepisy o jawności wynagrodzeń niewątpliwie zmienią sytuację pracowników. Przede wszystkim warto zapamiętać, że indywidualna pensja nie stanie się automatycznie informacją publiczną. Od grudnia 2025 roku podczas rekrutacji podawane są jasne informacje o oferowanym wynagrodzeniu, a pracodawca nie będzie mógł pytać o zarobki z poprzednich miejsc pracy. Co więcej, osoba rekrutująca się będzie mieć prawo do informacji o średnich zarobkach na podobnych stanowiskach. Transparentność płac pomoże nie tylko wyrównać szanse na rynku pracy, ale również umocni pozycję negocjacyjną podczas rozmów o wynagrodzeniu.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Przeprowadzimy audyt Twoich umów o pracę i umów cywilnoprawnych.
- Doradzimy, jaki model zatrudniania jest najkorzystniejszy w Twojej firmie.
- Przeprowadzimy dla Ciebie szkolenie z zakresu prawa pracy.
FAQ
1. Od kiedy będzie obowiązywać jawność wynagrodzeń w Polsce?
Kluczowe przepisy dotyczące jawności wynagrodzeń weszły w życie 24 grudnia 2025 roku.
2. Czy moja pensja będzie publicznie dostępna?
Nie, Twoja indywidualna pensja nie stanie się automatycznie informacją publiczną. To Ty decydujesz, czy chcesz ją ujawniać innym. Pracodawca nie może ujawnić Twojego wynagrodzenia bez Twojej zgody, ale może podawać osobom rekrutującym się na dane stanowisko średnie wynagrodzenie na danym stanowisku pracy.
3. Jakie informacje o wynagrodzeniu musi podać pracodawca podczas rekrutacji?
Od grudnia 2025 roku pracodawca będzie zobowiązany do podania informacji o wynagrodzeniu w jednej z trzech form: konkretna kwota, wynagrodzenie początkowe lub przedział płacowy (czyli tzw. widełki).
4. Czy mogę rozmawiać o swojej pensji z kolegami z pracy?
Tak, masz pełne prawo rozmawiać o swoim wynagrodzeniu z innymi pracownikami.
5. Jakie prawa zyskam jako pracownik dzięki nowym przepisom?
Będziesz mógł uzyskać informacje o średnich zarobkach na podobnych stanowiskach w Twojej firmie, pracodawca nie będzie mógł pytać o Twoje poprzednie zarobki podczas etapu rekrutacji, a w przypadku wykrycia nieuzasadnionych różnic płacowych będziesz mógł domagać się wyjaśnień i odszkodowania.
Skontaktuj się z nami już dziś za pomocą poniższego formularza kontaktowego!
