Prawa autorskie to jedna z kluczowych kwestii, które warto rozważyć w kontekście procesu zatrudnienia pracowników. Wiele firm nie zdaje sobie sprawy z tego, że utwory stworzone przez pracownika podlegają szczególnym regulacjom prawnym. Jakie prawa przysługują pracownikowi? W jakim zakresie pracodawca może korzystać z tworzonych przez niego treści? W tym artykule wyjaśniamy, jakie zasady wynikają z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz jak można je uregulować w umowie o pracę. Pamiętaj – dobra umowa to klucz do sukcesu!
Stosunek pracy a prawa autorskie do utworu
Zgodnie z art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeżeli umowa o pracę lub inne przepisy nie stanowią inaczej, pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe do utworów stworzonych przez pracownika w ramach wykonywania jego obowiązków służbowych. Przeniesienie tych praw następuje z chwilą przyjęcia utworu przez pracodawcę i obejmuje zakres wynikający z celu umowy oraz zgodnego zamiaru stron.
Nie oznacza to jednak, że prawa majątkowe do każdego utworu stworzonego przez pracownika automatycznie przechodzi na pracodawcę. Warunkiem jest powstanie utworu w ramach obowiązków wynikających z umowy o pracę (wykonywanie pracy). Jeśli utwór powstał poza zakresem danego stosunku pracy, ale przykładowo przy użyciu sprzętu pracodawcy, to samo w sobie nie oznacza od razu, że prawa do niego nabywa firma.
Co zmieniło się w prawie w 2025 roku?
Co warto uregulować w umowie o pracę?
Chociaż przepisy ustawy regulują kwestię przeniesienia praw autorskich na pracodawcę, warto w umowie o pracę określić pewne kluczowe aspekty, aby uniknąć potencjalnych sporów:
- Zakres przenoszonych praw autorskich – zaleca się doprecyzowanie, że autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów stworzonych w trakcie trwania stosunku pracy przechodzą na pracodawcę.
- Moment przeniesienia praw – strony mogą uzgodnić, że prawa przechodzą już w chwili ustalenia utworu, a nie dopiero po jego przyjęciu przez pracodawcę.
- Pola eksploatacji – w umowie warto precyzyjnie określić sposoby korzystania z utworów przez pracodawcę, aby uniknąć potencjalnych wątpliwości co do zakresu nabytych praw.
- Prawa osobiste – autorskie prawa osobiste pozostają przy twórcy, co może prowadzić do problemów w zakresie oznaczania autorstwa lub modyfikacji utworów. Zaleca się szczegółowe uzgodnienie sposobu ich wykonywania w umowie.
Ograniczenia w przenoszeniu praw autorskich
Nie każde postanowienie dotyczące praw autorskich w umowie o pracę będzie ważne. Na przykład:
– Nie można skutecznie zobowiązać pracownika do przekazywania praw do kolejnych utworów stworzonych przez niego po zakończeniu stosunku pracy.
– Umowa nie może przewidywać automatycznego przeniesienia praw autorskich “na przyszłość” do utworów, które dopiero powstaną, jeżeli nie dotyczą obowiązków wynikających z zatrudnienia.
Co może zrobić pracownik w przypadku braku rozpowszechnienia utworu przez pracodawcę?
Przepisy przewidują również ochronę praw twórcy w sytuacji, gdy utwór stworzony w ramach stosunku pracy nie zostanie wykorzystany przez pracodawcę. Jeśli w ciągu 2 lat od przyjęcia utworu pracodawca nie rozpocznie jego rozpowszechniania, pracownik może wyznaczyć mu pisemny termin na dokonanie tej czynności. Po jego bezskutecznym upływie prawa do utworu powracają do twórcy, o ile umowa nie stanowi inaczej.
Wynagrodzenie za utwory pracownicze
Wynagrodzenie pracownika obejmuje również wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych. Oznacza to, że przychody uzyskane z tego tytułu stanowią podstawę do naliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Dowiedz się, kiedy decyzja administracyjna może zostać uznana za nieważną:
Podsumowanie – na co należy zwrócić uwagę?
Regulacje dotyczące praw autorskich w umowie o pracę mają kluczowe znaczenie zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Chociaż przeniesienie praw majątkowych następuje z mocy ustawy, o ile utwór został stworzony w ramach obowiązków pracowniczych, warto doprecyzować w umowie szczegółowe warunki tego przeniesienia. Kluczowe elementy do uregulowania to zakres przenoszonych praw, pola eksploatacji oraz moment ich nabycia przez pracodawcę. Dobrze skonstruowana umowa pozwala uniknąć nieporozumień i zabezpieczy interesy obu stron stosunku pracy. Pamiętaj, że zawsze lepiej uregulować wszystko w umowie niż dopuścić do przeoczeń. W sporządzeniu dobrej umowy może pomóc Ci profesjonalna kancelaria.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Sporządzimy wzory umowy o pracę dla Twojej firmy.
- Wesprzemy Cię w problemach wynikających z prawa autorskiego.
- Doradzimy, jak stosować w praktyce ustawę o ochronie sygnalistów.
- Przeprowadzimy szkolenie z prawa pracy dla Ciebie i Twoich pracowników.
Dlaczego warto współpracować z Kancelarią MDL? Dowiedz się już teraz:
Skontaktuj się z nami już dziś i sprawdź, jak możemy Ci pomóc. Skorzystaj z poniższego formularza kontaktowego:
