Do bezpośredniego stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE, czyli ,,PPWR” (od angielskiego Packaging and Packaging Waste Regulation), pozostało niespełna sześć miesięcy. Założenie, że sierpień 2026 r. (czyli termin wejścia w życie przepisów) to wciąż odległy horyzont czasowy, jest błędne.
Kontrowersje i dezinformacja na temat rozwiązań proponowanych przez PPWR
Rozporządzenie PPWR jest, poza istotną zmianą prawną, również dość medialnym tematem, ponieważ oprócz producentów opakowań i podmiotów wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach, dotyka także zwykłych ludzi – ,,konsumentów”. A jak to z medialnymi tematami bywa, często pewne kwestie są nadinterpretowane lub interpretowane błędnie, szczególnie gdy w grę wchodzi tak obszerny materiał. Niedawno internet obiegła informacja, jakoby unijny prawodawca wprowadzał obowiązek segregowania śmieci już nie w pięciu, ale aż jedenastu pojemnikach. Za pomysł ten obwiniono oczywiście przepisy z PPWR, które zakładają harmonizację oznakowań i etykiet zarówno nowo produkowanych opakowań, jak też koszy na śmieci.
Czy jest aż tak źle?
Jak jednak szybko się okazało, kwestia ,,11 koszy na śmieci” nie wynika z tekstu Rozporządzenia, a z dużo mniej istotnego (i niewiążącego prawnie) raportu przygotowanego przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (Joint Research Centre – JRC). W tej propozycji pojawił się właśnie pomysł podziału odpadów na 11 głównych kategorii, a mianowicie: szkło, papier i karton, drewno i korek, metale, tworzywa sztuczne, opakowania wielomateriałowe (w tym kartony po napojach), tekstylia, ceramika, odpady kompostowalne, odpady niebezpieczne, odpady zmieszane. Jest to jednak wyłącznie sugestia, do której nie odniósł się w sposób jednoznaczny żaden z głównych organów decyzyjnych Unii Europejskiej. W tym momencie nic nie wskazuje na to, żeby ustawiać się w kolejki po nowe kontenery na odpady.
Czy zwykli przedsiębiorcy mają się czego obawiać?
Kontrowersje wzbudza też rozbudowany system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), wynikający z Rozporządzenia. Jest to system, który zwiększa odpowiedzialność finansową i operacyjną producenta za produkt, obejmując nią również zarządzanie etapem ,,pokonsumpcyjnym’’, aby pomóc w osiągnięciu krajowych lub unijnych celów w zakresie recyklingu i odzysku, wyznaczanych przez PPWR. Polityka ROP przenosi zatem koszty gospodarowania odpadami lub fizycznego zbierania odpadów częściowo lub w całości z samorządów lokalnych na producentów.
Należy jednak również zwrócić uwagę, że projekt polskiej ustawy UC100, mający wdrożyć system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w związku z regulacjami PPWR, nie został ujęty wśród 53 rządowych priorytetów legislacyjnych na najbliższe sześć miesięcy. Pomimo kluczowego znaczenia tego mechanizmu dla funkcjonowania systemu gospodarki odpadami, resort klimatu zapowiada skierowanie projektu do prac w Komisji Ochrony Środowiska dopiero w drugiej połowie 2026 r. Zapowiedź ta spotkała się z wyraźną krytyką ze strony przedstawicieli sektora recyklingu oraz branży komunalnej.
Gdy nie wiadomo o co chodzi, to chodzi o… systemy.
W PPWR nałożono na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia systemów zwrotu lub zbiórki oraz ponownego wykorzystania lub odzysku (w tym recyklingu) zużytych opakowań od konsumentów, w celu osiągnięcia unijnych celów w zakresie recyklingu (np.: nasz system kaucyjny). W ten sposób UE nakłada na państwa członkowskie prawny obowiązek osiągnięcia celów w zakresie odzysku i recyklingu. Jednak rządy krajowe zazwyczaj przekazują ten obowiązek prawny producentom/importerom, poprzez ustanowienie systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Jednak to nie wszystko – producentów, oraz wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach wciąż obowiązuje raportowanie w systemie BDO – czyli w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Jeśli jesteś przedsiębiorcą i sprzedajesz produkty w opakowaniach, to od 2018 roku prawdopodobnie jesteś zaznajomiony z systemem i raportujesz tam wytwarzane odpady opakowaniowe. To jeden z niewielu segmentów, które pozostają bez zmian w związku z wejściem w życie PPWR – miejsce raportowania, ani sposób jego przeprowadzenia, się nie zmienią – dalej głównym miejscem prowadzenia rejestru pozostanie krajowy BDO.
System BDO a KSeF – jak wprowadzenie systemu do faktur wpłynie na obowiązki rozliczania odpadów?
Chociaż nie ma na ten moment dostępnych oficjalnych informacji, należy uwzględnić, że wraz z wdrożeniem KSeF, dane finansowe dotyczące nabywanych towarów, w tym też opakowań, będą raportowane elektronicznie w ramach krajowego systemu fakturowania. Jednocześnie informacje odnoszące się do opakowań i odpadów pozostaną gromadzone w systemie BDO. Taka kumulacja sprawozdawczości znacząco zwiększy potencjał kontrolny organów publicznych. Co istotne, poza Inspekcją Ochrony Środowiska, uprawnienia nadzorcze w tym obszarze prawdopodobnie będzie mogła wykonywać również Inspekcja Handlowa. Wzrost liczby organów kontrolnych oraz postępujące przeniesienie danych w przestrzeń cyfrową wskazują, że model nadzoru nad przepływem zarówno środków finansowych, jak i strumieni odpadów ulegnie wyraźnemu zaostrzeniu i usystematyzowaniu.
Sierpień 2026: Pierwsza fala obowiązków dla producentów
Choć cele dotyczące recyklingu czy zawartości recyklatu mają horyzont czasowy sięgający lat 2030/2040, to już w sierpniu 2026 roku producenci i wytwórcy będą musieli zacząć dostosowywać się do nowych reguł.
Wprowadzane przez PPWR obowiązki związane z dostosowaniem opakowań to tylko początek problemów. Producentów opakowań czeka przede wszystkim rewolucja w sposobie zarządzania danymi o produkcie. Od 12 sierpnia 2026 roku swoiste „domniemanie niewinności” przestanie działać – przedsiębiorca będzie musiał udowodnić zgodność każdego elementu opakowania z unijnymi przepisami przy pomocy twardych danych.
Do tej pory dokumentacja bywała traktowana zbiorczo. Nowe przepisy zaostrzą rygor odpowiedzialności, wymuszając prowadzenie odrębnej dokumentacji technicznej dla każdego rodzaju opakowania. Wytwórca lub podmiot wprowadzający produkt na rynek UE będzie zobowiązany do Dokumentacja musi zawierać dowody (wyniki badań laboratoryjnych) potwierdzające, że w opakowaniu nie przekroczono limitów substancji szkodliwych, ze szczególnym uwzględnieniem metali ciężkich: ołowiu, kadmu, rtęci oraz chromu sześciowartościowego.
Równolegle z dokumentacją techniczną, przedsiębiorca ma obowiązek sporządzić pisemną Deklarację Zgodności (zgodnie z załącznikami VII i VIII do rozporządzenia PPWR). Dokument ten musi jednoznacznie identyfikować partię i typ opakowania oraz być przechowywany i dostępny do wglądu dla organów kontrolnych przez 5 lat (w odniesieniu do opakowań jednorazowych) lub 10 lat (w odniesieniu do opakowań wielokrotnego użytku) od momentu wprowadzenia opakowania do obrotu.
Brak tej dokumentacji po 12 sierpnia 2026 r. jest traktowany jako istotne naruszenie przepisów. Organy nadzoru rynku zyskują uprawnienie do nakazania wycofania produktów z całego rynku UE, co dla wielu firm może oznaczać paraliż operacyjny i gigantyczne straty finansowe.
Podsumowanie
Wejście w życie rozporządzenia PPWR to proces, którego nie można przeprowadzić z dnia na dzień. Poniżej przedstawiamy kluczowe kroki, które każdy wytwórca i podmiot wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek powinien podjąć niezwłocznie:
- Eliminacja formatów zakazanych – zweryfikuj swoje portfolio pod kątem opakowań, które będą musiały zniknąć z rynku (np. folie termokurczliwe do grupowania towarów, miniaturowe opakowania hotelowe, jednorazówki w sektorze Horeca).
- Przygotowanie dokumentacji technicznej – nie czekaj na kontrolę, rozpocznij tworzenie dokumentacji dla każdego formatu opakowania, która uzasadnia jego wagę i objętość względami technicznymi lub ochronnymi. Od 2026 roku ciężar dowodu spoczywa na Tobie.
- Weryfikacja statusu ROP – upewnij się, że Twoja firma jest poprawnie zarejestrowana w systemach Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta we wszystkich krajach UE, do których wysyłasz towar. Jeśli sprzedajesz przez platformy marketplace, przygotuj dowody rejestracji, aby uniknąć blokady konta.
- Renegocjacja kontraktów z dostawcami – już teraz zabezpiecz dostawy materiałów zgodnych z wymogami (certyfikowane recyklaty, monomateriały).
- Aktualizacja szaty graficznej – rozpocznij proces przeprojektowywania etykiet, uwzględniając miejsce na zharmonizowane symbole segregacji oraz kody QR.
Rozporządzenie PPWR to koniec pewnej ery, jeśli chodzi o opakowania i produkty w opakowaniach. Choć nowe przepisy nakładają na przedsiębiorców szereg wymagań biurokratycznych i technicznych, ich cel jest jasny: ekologia. Choć może to zdawać się banalne, to biorąc pod uwagę dzisiejsze trendy, można przypuszczać, że firmy, które potraktują te zmiany nie jako przykry obowiązek, ale jako impuls do innowacji i optymalizacji procesów związanych z pakowaniem, zyskają znaczącą przewagę konkurencyjną na rynku europejskim. Dlatego też warto już dziś skontaktować się z Kancelarią MDL – i dać sobie szansę na wyprzedzenie konkurencji.
W czym możemy Ci pomóc?
- oceniamy zgodność opakowań z nowymi przepisami;
- przygotowujemy dokumentację dla opakowań;
- monitorujemy na bieżąco wszelkie zmiany w prawie;
- wspieramy producentów opakowań w bieżącej obsłudze prawnej.
Masz pytania dotyczące nowych obowiązków związanych z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi? Chcesz przeprowadzić ocenę opakowań pod względem zmieniających się przepisów? Skontaktuj się z nami już teraz! Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie dostosować się wymogów wynikających z nowego Rozporządzenia.
