Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło założenia nowelizacji przepisów o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (tzw. ROP), które mają wejść w Polsce w życie etapami od 2026 roku. Zakłada się, że w pełni przepisy obowiązywać będą od 2028 roku. Proponowane zmiany już wywołały zdecydowane i jednocześnie skrajne reakcje – poparcie ze strony samorządów i branży odpadowej, ale sprzeciw wśród producentów i organizacji odzysku. Czego najbardziej obawiają się przedsiębiorcy? Wzrostu kosztów. Przeczytaj ten artykuł i dowiedz się, na czym polegać będzie ROP. Przy okazji przypomnisz sobie, jakie obowiązki płyną z obowiązującej i zaimplementowanej do polskiego porządku prawnego Dyrektywy SUP.
Czy musisz oznaczać swoje produkty “CE”? Dowiedz się już teraz!
Czym jest ROP?
Rozszerzona odpowiedzialność producenta to zasada, zgodnie z którą to przedsiębiorcy wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek mają ponosić odpowiedzialność finansową za późniejsze gospodarowanie odpadami powstałymi z tych opakowań. Zgodnie z polskimi założeniami, system ma motywować do projektowania bardziej ekologicznych opakowań. ROP to polityka, zgodnie z którą koszty ponosi podmiot “zanieczyszczający”, czyli producent. W szerszej perspektywie regulacja ta ma zachęcić do podejmowania prób projektowania bardziej ekologicznych opakowań, które nie będą przyczyniały się do zanieczyszczania środowiska.
H2: SUP, czyli kwestia użytkownika końcowego i analiza, kto powinien ponosić koszty opłat produktowych
Produkty z tworzyw sztucznych powinny być produkowane z uwzględnieniem ich całkowitego okresu żywotności. Przy projektowaniu produktów z tworzyw sztucznych należy zawsze uwzględniać fazy produkcji i użytkowania oraz możliwości ponownego użycia i recyklingu produkt.
Wraz z wejściem w życie przepisów implementujących w Polsce unijną Dyrektywę SUP, czyli od 24 maja 2023 r. przedsiębiorcy zostali objęci nowymi obowiązkami związanymi z ograniczeniem stosowania jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Nowelizacja ustawy o gospodarowaniu odpadami oraz wprowadzone rozporządzenia przewidują m.in. zakaz wprowadzania do obrotu określonych produktów (np. plastikowych sztućców i talerzy), obowiązek oznakowania wybranych wyrobów, a także konieczność pobierania opłat od użytkowników końcowych. Uregulowano również wysokość tych opłat w zależności od rodzaju materiału i zastosowania. Przedsiębiorcy muszą mierzyć się z niejednoznacznościami w przepisach, co często wymusza uzyskiwanie przez nich interpretacji indywidualnych, chociażby w zakresie tego, kto w konkretnym modelu sprzedaży ponosi koszt opłaty produktowej. Pomimo szczegółowych regulacji, wiele kwestii nadal pozostaje niejasnych, co utrudnia przedsiębiorcom dostosowanie się do nowych wymogów i zwiększa ryzyko sankcji administracyjnych.
Co podlega opłatom SUP?
Przykłady opakowań objętych opłatami na podstawie SUP to:
– butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do trzech litrów, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych,
– opakowania z tworzyw sztucznych,
– opakowania z aluminium,
– opakowania po środkach niebezpiecznych,
– puszki metalowe o pojemności do jednego litra.
Przeczytaj artykuł poświęcony SUP i dowiedz się, jak ta dyrektywa wpłynęła na obowiązki polskich przedsiębiorców:
Co ma zostać zmienione w Polsce?
Najważniejsze planowane zmiany, które dotkną przedsiębiorców to:
– likwidacja dokumentów potwierdzających recykling na rzecz raportowania wyłącznie przez Bazę Danych o Odpadach,
przekierowanie opłat do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zamiast do prywatnych organizacji odzysku,
– objęcie systemem wszystkich rodzajów opakowań; nie tylko detalicznych, ale też zbiorczych i przemysłowych.
Będzie to oznaczało całkowitą zmianę aktualnie obowiązującego modelu funkcjonowania rynku. Dotychczas producenci mogli wybierać spośród wielu konkurujących ze sobą organizacji odzysku, a wysokość opłat zależała od ich wewnętrznych, bardziej indywidualnych kalkulacji i konkurencyjności. Od wejścia w życie zmian opłaty ustalać będzie rozporządzenie, a środki będą przeznaczone m.in. dla samorządów, stąd też wartość ich wpływów będzie konkretniejsza. Kto będzie głównym beneficjentem zmian? Jak już wspomniano, będą to samorządy, które otrzymają rekompensaty za utrzymanie systemu odbioru odpadów, a po okresie przejściowym, także za koszty zbiórki i przetwarzania odpadów opakowaniowych. Co więcej, w planach jest konkretyzacja tego, jaki charakter mają opakowania i odpady, zamiast uogólniania.
Warto ponownie podkreślić, że ROP obejmować będzie wszystkie opakowania – zarówno te dla indywidualnych konsumentów, handlu, jak i przemysłu.
Poznaj Europejski Akt o Dostępności:
Co przyniesie przyszłość?
Ustawa regulująca ROP w ostatecznej formie ma zostać uchwalona w 2025 roku. Warto więc na bieżąco śledzić zmiany w prawie tak, aby być na bieżąco z konkretnym zakresem obowiązków, którym przedsiębiorca będzie musiał sprostać. Już teraz warto skonsultować się z prawnikiem, który nakreśli zakres proponowanych działań, aby zacząć dostosowywanie się do wejścia ROP w życie. Przedsiębiorcy nie mogą zapominać o opłatach wynikających z zaimplementowanej Dyrektywy SUP, które dotyczą ograniczenia stosowania jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych.
Poznaj zalety współpracy z Kancelarią MDL:
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Wdrożymy GPSR w Twojej firmie.
- Doradzimy w zakresie wdrażania prawa unijnego.
- Sporządzimy opinię prawną na niezbędny dla Ciebie temat.
- Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
- Doradzimy w zakresie zaimplementowanej Dyrektywy SUP.
- Wskażemy, jakie opłaty SUP dotyczą Twojego opakowania i kto ponosi te koszty.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w zakresie prawa unijnego. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie działać zgodnie z prawem. Chętnie pomożemy w ustalaniu obowiązków wynikających z ROP i SUP.
