System kaucyjny stanowi jedno z kluczowych narzędzi gospodarki odpadami opakowaniowymi, wprowadzonych ustawą z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2025 poz. 870, t.j.). Jego uruchomienie zostało wyznaczone na dzień nie wcześniejszy niż 1 października 2025 r. Ustawodawca szczegółowo uregulował sposób funkcjonowania systemu, określając prawa i obowiązki zarówno przedsiębiorców, jak i konsumentów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- od kiedy w Polsce obowiązuje system kaucyjny?
- na czym polega system kaucyjny?
- czy opakowania muszą mieć specjalne oznaczenia?
System kaucyjny i podmiot reprezentujący
System kaucyjny, który obowiązuje już od 1 października 2025 roku, w największym skrócie polega na pobraniu określonej kwoty pieniężnej przy sprzedaży napojów w opakowaniach objętych tym systemem (m.in. butelkach plastikowych lub puszkach), a następnie na jej zwrocie użytkownikowi końcowemu w momencie oddania pustego opakowania do właściwego punktu zbiórki. Co istotne, zwrot kaucji nie jest uzależniony od przedstawienia dowodu zakupu, co ma istotne znaczenie praktyczne dla konsumentów i stanowi ułatwienie.
- Za funkcjonowanie systemu odpowiadać będzie tzw. podmiot reprezentujący, którym zgodnie z ustawą może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Akcjonariuszami, zgodnie z brzmieniem art. 40g ustawy mogą być wyłącznie przedsiębiorcy wprowadzający napoje do obrotu bądź ich organizacje branżowe. Ustawodawca wprowadził również wymóg minimalnego kapitału zakładowego w wysokości 5 mln zł, przy czym kapitał ten musi zostać pokryty w całości przed rejestracją spółki i nie może pochodzić z kredytów lub pożyczek. Podmiot reprezentujący nie działa w celu osiągnięcia zysku, zaś wszystkie jego dochody przeznaczane są na realizację ustawowych zadań.
O systemie kaucyjnym pisaliśmy już na naszym blogu: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/na-czym-bedzie-polegal-system-kaucyjny-w-polsce-poznaj-najwazniejsze-informacje/
Cytat: Art. 40g.
1.System kaucyjny:
- obejmuje terytorium kraju przez zapewnienie w każdej gminie co najmniej jednego stacjonarnego punktu odbierania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym od użytkowników końcowych;
- zapewnia powszechny i równy dostęp dla użytkowników końcowych, z uwzględnieniem przepisów dotyczących uczestniczenia jednostek handlu detalicznego i hurtowego w systemie kaucyjnym ze względu na powierzchnię sprzedaży;
Ustawa wskazuje, że w każdej gminie musi znajdować się co najmniej jeden punkt odbierania opakowań, co ma ułatwić osobom fizycznym zwrot opakowań.
Z pełnym tekstem ustawy zapoznasz się tutaj: https://sip.lex.pl/#/act/18015362/443123569/gospodarka-opakowaniami-i-odpadami-opakowaniowymi?keyword=system%20kaucyjny&searchPit=2025-09-29&cm=SFIRST
Jakie opakowania podlegają systemu kaucyjnemu?
Załącznik nr 4 do ustawy określa symbol graficzny, który powinien być zawarty na opakowaniu. Co istotne, oznakowanie opakowania powinno:
1) być wyraźne, widoczne, czytelne i trwałe;
2) kontrastować z tłem;
3) znajdować się na etykiecie.
Są to wytyczne, które należy mieć w pamięci przy projektowaniu nowych wzorów opakowań.
Warto zaznaczyć też, że urządzenia pobierające opakowania weryfikują, czy opakowanie podlega systemowi i należy się za nie kaucja.
Podsumowanie
System kaucyjny jest jedną z najważniejszych reform w obszarze gospodarki odpadami opakowaniowymi w Polsce na przestrzeni ostatnich lat. Z jednej strony nakłada istotne obowiązki na przedsiębiorców, z drugiej zaś ma realnie wpłynąć na zwiększenie poziomu recyklingu oraz ograniczenie zaśmiecania środowiska, co powinno wywrzeć pozytywny wpływ na ochronę środowiska. Ustawodawca, wprowadzając liczne szczegółowe rozwiązania, takie jak wymogi dotyczące kapitału zakładowego podmiotu reprezentującego, obowiązek oznakowania opakowań czy precyzyjne zasady finansowania systemu, dąży do zapewnienia przejrzystości i skuteczności tego mechanizmu. Dla przedsiębiorców oznacza to jednak konieczność wcześniejszego przygotowania procesów biznesowych do nowych regulacji. W razie jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem i wspólnie ocenić, czy przedsiębiorca spełnia wszystkie nałożone obowiązki.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Wesprzemy Cię we wdrażaniu systemu kaucyjnego w Twoim biznesie.
- Doradzimy w zakresie stosowania prawa unijnego w Polsce.
- Wdrożymy GPSR w Twojej firmie.
FAQ
- Czy PPWR i system kaucyjny to tożsame obowiązki?
Nie. Więcej na ten temat pisaliśmy w odrębnym artykule na naszym blogu: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/czy-polski-system-kaucyjny-wynika-z-przepisow-ppwr/
- Ile wynosi kaucja w 2025 roku?
Wysokość kaucji jest uzależniona od rodzaju opakowania, a wynosi:
- 50 groszy dla butelek plastikowych i puszek,
- 1 zł w przypadku butelek szklanych wielokrotnego użytku.
- Jakie powinno być oznakowanie opakowania zgodnie z systemem kaucyjnym?
Oznakowanie opakowania powinno:
1) być wyraźne, widoczne, czytelne i trwałe;
2) kontrastować z tłem;
3) znajdować się na etykiecie.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w procesie wdrażania systemu kaucyjnego w życie.
