General Product Safety Regulation (GPSR), które weszło w życie w grudniu 2024 roku, to nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 mające na celu zapewnienie ogólnego bezpieczeństwa produktów dostępnych na rynku Unii Europejskiej. Nowe przepisy znacząco zmieniają sposób, w jaki przedsiębiorcy powinni postrzegać obowiązki związane z wprowadzaniem towarów do obrotu na rynku Unii Europejskiej – również w sektorze motoryzacyjnym.
Kogo z branży motoryzacyjnej dotyczy GPSR?
Rozporządzenie GPSR ma zastosowanie do produktów, które są oferowane konsumentom, niezależnie od kanału sprzedaży. Obejmuje to zarówno sprzedaż tradycyjną, jak i internetową. Branża motoryzacyjna, podlega więc co do zasady regulacjom GPSR, nawet jeżeli produkt finalnie trafia do konsumenta za pośrednictwem warsztatu samochodowego.
Zakres stosowania rozporządzenia GPSR jest szeroki a wyłączone są jedynie niektóre kategorie produktów, które są restrykcyjniej uregulowane w innych aktach prawnych, np. żywność, leki, żywe rośliny i zwierzęta, itd.
Zgodnie z rozporządzeniem produkt oznacza każdy przedmiot, połączony lub niepołączony z innymi przedmiotami, dostarczany lub udostępniany za wynagrodzeniem lub bez, w tym w ramach świadczenia usługi, który jest przeznaczony dla konsumentów lub którego konsumenci mogliby używać w dających się racjonalnie przewidzieć warunkach, nawet jeżeli nie jest dla nich przeznaczony. Należy zatem wnioskować, że części samochodowe spełniają przesłanki produktu z art. 3 pkt 1 GPSR.
Rozporządzenie GPSR ma zastosowanie do wielu podmiotów z branży motoryzacyjnej, o ile oferują produkty przeznaczone lub potencjalnie dostępne dla konsumentów. W szczególności dotyczy ono:
- producentów np. wytwórców fotelików samochodowych, kosmetyków do pielęgnacji auta czy elektroniki takiej jak czujniki cofania czy kamery;
- importerów np. podmiotów sprowadzających chińskie rejestratory jazdy, lampy LED, ładowarki do gniazda zapalniczki czy systemy alarmowe;
- dystrybutorów np. podmiotów kupujących gotowe towary od innego podmiotu (wycieraczki, ładowarki czy uchwyty na telefon) i odsprzedających je dalej np. przy pomocy platformy e-commerce.
Na temat tego kogo i w jakim stopniu obowiązuje rozporządzenie GPSR pisaliśmy już na naszym blogu:
Jak określić swoją rolę w łańcuchu dostaw na potrzeby GPSR?
Producent, importer, dystrybutor – te tytuły nie są bez znaczenia w świetle omawianego rozporządzenia. W GPSR nie wystarczy być „sprzedawcą”.
Rozporządzenie precyzyjnie określa role w łańcuchu dostaw i to, jakie obowiązki się z nimi wiążą. Przepisy dotyczące producentów mają zastosowanie nie tylko do osób które fizycznie wytwarzają produkt, ale również do tych. które zlecają jego wytworzenie i sprzedają pod własną marką. Importerem w rozumieniu GPSR będzie firma sprowadzająca produkty spoza Unii Europejskiej, natomiast dystrybutor to podmiot, który jedynie udostępnia produkt na rynku, nie będąc jego producentem ani importerem.
W praktyce oznacza to, że każda firma zlecająca produkcję felg, ciężarków czy części zamiennych pod własnym logo, pełni funkcję producenta i zobowiązana jest do realizacji pełnego katalogu obowiązków wynikających z GPSR.
Szerzej o obowiązkach producentów przeczytasz w we wpisie Producent z rozporządzenia GPSR nr 2023/988 – obowiązki, najczęstsze pytania Klientów:
Produkty objęte prawodawstwem harmonizacyjnym
Części zamienne do pojazdów często podlegają unijnym regulacjom technicznym, np. dotyczącym homologacji. Rozporządzenie GPSR dopuszcza ograniczenie obowiązków wynikających z rozporządzenia w stosunku do tych produktów, które są objęte unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym.
Przepisy zharmonizowane są wydawane przez instytucje unijne i określają jednolite standardy obowiązujące przy wprowadzaniu towarów na rynek Unii Europejskiej, zwłaszcza jeśli chodzi o bezpieczeństwo i jakość produktów. W tym przypadku chodzi o regulacje Unii wymienione w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2019/1020 oraz wszelkie inne przepisy Unii harmonizujące warunki oferowania produktów, do których to rozporządzenie ma zastosowanie.
Jakie przepisy harmonizacyjne mogą mieć zastosowanie w branży motoryzacyjnej?
W branży motoryzacyjnej poszczególne produkty mogą podlegać różnym przepisom harmonizacyjnym. Przy analizie produktu, w zależności od jego przeznaczenia szczególną uwagę należy zwrócić na regulacje zawarte w takich aktach jak:
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i (WE) nr 595/2009 oraz uchylające dyrektywę 2007/46/WE;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 168/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 167/2013 z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów rolniczych i leśnych;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 661/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wymagań technicznych w zakresie homologacji typu pojazdów silnikowych dotyczących ich bezpieczeństwa ogólnego, ich przyczep oraz przeznaczonych dla nich układów, części i oddzielnych zespołów technicznych;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 595/2009 z dnia 18 czerwca 2009 r. dotyczące homologacji typu pojazdów silnikowych i silników w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z pojazdów ciężarowych o dużej ładowności (Euro VI) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i obsługi technicznej pojazdów, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 715/2007 i dyrektywę 2007/46/WE oraz uchylające dyrektywy 80/1269/EWG, 2005/55/WE i 2005/78/WE;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 79/2009 z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych napędzanych wodorem oraz zmieniające dyrektywę 2007/46/WE;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 78/2009 z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do ochrony pieszych i innych niechronionych użytkowników dróg, zmieniające dyrektywę 2007/46/WE i uchylające dyrektywy 2003/102/WE i 2005/66/WE;
- Rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów;
- Dyrektywa 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie maszyn, zmieniająca dyrektywę 95/16/WE;
- Dyrektywa 2005/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. dotycząca homologacji typu pojazdów mechanicznych pod względem ich przydatności do ponownego użycia, zdolności do recyklingu i odzysku oraz zmieniająca dyrektywę Rady 70/156/EWG.
Obowiązki związane z GPSR
Kluczowym założeniem rozporządzenia GPSR jest zapewnienie, że każdy produkt udostępniony na rynku jest bezpieczny. Aby spełnić ten wymóg, przedsiębiorcy muszą m.in. opracować dokumentację techniczną produktu oraz przeprowadzić analizę ryzyka. Dokumentacja powinna zawierać w szczególności opis produktu, jego cechy istotne dla bezpieczeństwa oraz wskazanie stosowanych norm lub metod zapewnienia zgodności z wymogami bezpieczeństwa.
Każdy produkt musi być również oznaczony w sposób umożliwiający jego identyfikację np. poprzez numer typu, partii lub serii oraz zawierać dane producenta, w tym nazwę, adres oraz dane kontaktowe (w tym adres e-mail). Jeżeli umieszczenie tych danych bezpośrednio na produkcie nie jest możliwe, mogą one znaleźć się na opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do produktu.
Do produktu należy dołączyć instrukcję użytkowania i informacje na temat bezpieczeństwa, w językach państw, na których rynek produkt jest kierowany. Wyjątek stanowią przypadki, w których produkt może być bezpiecznie używany bez takich instrukcji.
Gdy dany produkt objęty jest przepisami harmonizacyjnymi obowiązki przedsiebiorców wprowadzających takie produkty do obrotu ograniczone są najczęściej do:
- dbania o bezpieczeństwo produktów, poprzez stosowanie norm wynikających z unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego oraz jeśli te normy nie są wystarczające do analizy ryzyk produktu to na podstawie przepisów rozdziału II GPSR,
- umieszczania właściwych informacji w ogłoszeniach sprzedażowych w sklepach internetowych,
- realizowania obowiązków w razie wypadku związanego z bezpieczeństwem produktu,
- zgłaszania wypadków w portalu Safety Business Gateway,
- przygotowania się do wydawania ostrzeżeń o bezpieczeństwie, zawiadamiania o odzyskaniu produktu, stosowania środków ochrony prawnej w przypadku odzyskania produktu ze względów bezpieczeństwa.
GPSR a sprzedaż online
Nowe przepisy wymagają, by oferta internetowa zawierała nie tylko zdjęcia i ceny. Wymagane są także określone w rozporządzeniu dane producenta, identyfikatory produktów, a często także ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie. Co istotne informacje te powinny być podane w każdym języku kraju, w którym prowadzona jest sprzedaż.
Sankcje i nadzór
Zgodnie z projektem polskiej ustawy w zakresie bezpieczeństwa produktów, nadzór nad przestrzeganiem przepisów mają sprawować Prezes UOKiK oraz Inspekcja Handlowa. Ustawodawca przewiduje możliwość nakładania wysokich kar administracyjnych – do 1 mln zł za wprowadzenie produktu niebezpiecznego, do 200 tys. zł za brak instrukcji i informacji o bezpieczeństwie oraz do 100 tys. zł za błędy w oznakowaniu produktów.
Ważnym z punktu widzenia przedsiębiorcy z branży motoryzacyjnej jest zweryfikowanie, czy ich produkty objęte są przepisami harmonizacyjnymi, ponieważ sankcje, które określone będą w przepisach krajowych nie będą miały zastosowania do produktów objętych unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
W Kancelarii Prawnej MDL oferujemy kompleksowe wsparcie prawne dla przedsiębiorców, których obejmują wymogi rozporządzenia GPSR. W szczególności możemy pomóc Państwu w:
- Przygotowaniu listy wszystkich obowiązków producenta (produkcja i sprzedaż) i/lub importera (import i sprzedaż) i/lub dystrybutora wynikających z rozporządzenia GPSR.
- Przeprowadzeniu audytu dokumentacji GPSR przygotowanej przez klienta.
- Przygotowaniu dokumentacji technicznej do wskazanego produktu oraz kompleksowej analizie tego produktu: etykiety, opakowania, instrukcja Klienta i informacje o bezpieczeństwie oraz przykładowe ogłoszenie sprzedaży w sklepie internetowym.
- Przygotowaniu instrukcji postępowania w przypadku wpłynięcia skargi/ uznania produkt za niebezpieczny/ konieczności odzyskania produktu (dla producenta i/lub importera i/lub dystrybutora).
Skontaktuj się z nami, korzystając z formularza kontaktowego:
