Pod koniec 2025 roku PIP przedstawiła nową listę kontrolną, której celem jest identyfikacja przypadków, gdy umowy cywilnoprawne, np. umowa zlecenia lub umowa o dzieło, faktycznie funkcjonują jako stosunek pracy. Zgodnie z zapowiedzianą nowelizacją, od 1 stycznia 2026 r. inspektorzy będą mogli wydawać decyzję administracyjną, która przekształca umowę cywilnoprawną w umowę o pracę.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest nowa lista kontrolna PIP?
- Od kiedy PIP uzyska nowe kompetencje?
Nowe kompetencje PIP
Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym zasad legalności zatrudnienia, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz obowiązków pracodawców wobec pracowników. Inspektorzy PIP mają prawo przeprowadzać kontrole w każdym przedsiębiorstwie, żądać dokumentów, przesłuchiwać pracowników oraz wydawać nakazy i decyzje administracyjne. W ostatnich latach zakres ich kompetencji systematycznie się zwiększa, a jednym z najważniejszych nadchodzących nowych i kontrowersyjnych uprawnień jest możliwość administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, gdy charakter współpracy wskazuje na faktyczny stosunek pracy. Dzięki temu PIP ma przeciwdziałać nadużyciom i zapewniać jednolite stosowanie przepisów prawa pracy w praktyce. Jest to gorący temat w debacie publicznej, a wśród przedsiębiorców budzi liczne wątpliwości. PIP opublikowało listę samokontroli przedsiębiorców – co z niej wynika?
Stanowiska pracy neutralne płciowo: dowiedz się więcej już teraz: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/stanowiska-pracy-neutralne-pod-wzgledem-plci-jak-zapewnic-zgodnosc-z-nowymi-przepisami-podczas-rekrutacji-pracownikow/
42 pytania do samokontroli przedsiębiorców
Choć pełna lista kontrolna jest obszerna, składa się aż z 42 punktów, w praktyce PIP koncentruje się na kilku głównych kryteriach wskazujących, że dana współpraca to de facto stosunek pracy. Warto mieć je na uwadze już dziś, szczególnie przy ocenie form zatrudnienia. Poniżej załączamy opublikowaną listę:
Do najważniejszych z nich należą:
- Stałość i regularność obowiązków, czyli wykonywanie pracy w sposób ciągły, w określonych godzinach/dniach; powtarzalność czynności; brak charakteru jednorazowego lub dorywczego.
- Kierownictwo i podporządkowanie, czyli sytuacja gdy pracownik działa pod nadzorem, zgodnie z poleceniami, w określonym miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę/pracodawcę.
- Charakter pracy zintegrowany z przedsiębiorstwem – wykonywane zadania mają związek z normalnym zakresem działalności firmy, a nie są jednorazowym, odrębnym zadaniem do wykonania.
- Forma wynagrodzenia i jego regularność – zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie regularne, często porównywalne do minimalnego lub stałego wynagrodzenia miesięcznego, w przewidywalnej wysokości,
- Brak cech faktycznie niezależnej współpracy: brak autonomii w decydowaniu o sposobie organizacji pracy, narzędziach, terminach, a także brak możliwości delegowania zleceniobiorcy własnych osób do wykonania zadania.
Jeśli analiza prowadzona przez inspektora wykaże, że współpraca spełnia większość z tych kryteriów, umowa cywilnoprawna może zostać zakwestionowana.
Dowiedz się więcej o nowych uprawnieniach PIP: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/nowe-uprawnienia-pip-dowiedz-sie-co-czeka-pracodawcow-i-na-jakim-etapie-sa-teraz-prace-legislacyjne/
Podsumowanie
Nowa lista kontrolna PIP i nadchodząca reforma znacząco podnoszą ryzyko dla pracodawców, którzy dotychczas preferowali umowy cywilnoprawne, szczególnie w sytuacjach, gdy warunki współpracy odpowiadają stosunkowi pracy. Z drugiej strony, analiza własna listy pozwala już teraz przewidzieć ewentualne ruchy inspektorów PIP. Dla firm zmiana ta to sygnał, by krytycznie przeanalizować dotychczasowe praktyki zatrudnienia i, jeśli to konieczne, dostosować strukturę zatrudnienia do wymogów prawa pracy.
Jeśli potrzebują Państwo pomocy w przygotowaniu oceny ryzyka zatrudnienia, analizy umów albo wdrożenia odpowiednich procedur kadrowych, zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią. Jako specjaliści w prawie pracy i obsłudze przedsiębiorców, z chęcią pomożemy przygotować firmę na nadchodzące zmiany prawne.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Wesprzemy Cię w legalnym zatrudnianiu w 2025 roku.
- Doradzimy, jaka forma zatrudniania jest dla Ciebie najlepsza.
- Napiszemy dla Ciebie umowę o pracę
- NApiszemy dla Ciebie umowy cywilnoprawne – jak zlecenie czy dzieło
- Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
FAQ
1. Czy pracodawca może odmówić przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę?
Po wejściu w życie nowych przepisów, odpowiedź brzmi: nie. Decyzja administracyjna PIP będzie wiążąca, a pracodawca będzie musiał podporządkować się jej skutkom, czyli między innymi opłacić składki oraz zapewnić pełną dokumentację pracowniczą. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu, jednak nie wstrzymuje ono jej wykonania. W praktyce więc jednostronna odmowa nie będzie możliwa, a kwestionowanie decyzji będzie wymagało argumentacji przed sądem.
2. Czy każda umowa zlecenia może zostać przekształcona w umowę o pracę?
Nie, PIP nie zamierza kwestionować każdej umowy cywilnoprawnej. Przekształcenie będzie możliwe wyłącznie wtedy, gdy sposób wykonywania współpracy wykazuje cechy stosunku pracy, takie jak podporządkowanie, wykonywanie pracy w określonym miejscu i czasie czy zintegrowanie obowiązków z organizacją przedsiębiorstwa. Umowy wykonywane samodzielnie, jednorazowo, projektowo lub bez nadzoru nie powinny być objęte interwencją PIP.
Skontaktuj się z nami już dziś!
