Stan prawny na 29 kwietnia 2026 r.
W XXI wieku – dobie powszechnej cyfryzacji i mediów społecznościowych – wizerunek stał się cenną walutą marketingową. Przedsiębiorcy, szkoły językowe, kluby sportowe czy firmy fotograficzne coraz częściej szukają sposobów na pozyskanie materiałów promocyjnych z udziałem najmłodszych. Jedną z praktyk, która budzi szczególne kontrowersje prawne, jest oferowanie rabatów lub niższych cen za usługę w zamian za wyrażenie przez rodziców zgody na publikację wizerunku dziecka. Czy „sprzedaż” prywatności dziecka w zamian za upust cenowy jest zgodna z prawem? Przyjrzyjmy się stanowisku Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) oraz przepisom RODO w nawiązaniu do sytuacji, która zaistniała niedawno w Polsce.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie przepisy regulują ochronę danych osobowych w Polsce?
- Czy szkoła może oferować zniżki w zamian za zgodę na wykorzystanie wizerunku dziecka?
Dobrowolność zgody to podstawa RODO!
Temat ochrony danych osobowych stał się znowu głośny w Polsce. Media obiegła informacja, że w jednej z prywatnych szkół podstawowych na południu Polski, rodzice, w zamian za zgodę na publikację wizerunku ich dzieci, mieli otrzymać zniżkę na czesne. Zamiast 35 tys., za rok, mogli zapłacić 31,5 tys. zł dzięki udzieleniu zgody na wykorzystanie wizerunku dziecka.
Jakie przepisy regulują ochronę danych osobowych w UE? RODO. Kliknij tutaj i zapoznaj się z treścią RODO: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016R0679&qid=1777493509885
Kluczowym i priorytetowym pojęciem w analizowanym temacie jest definicja zgody zawarta w art. 4 pkt 11 RODO. Zgodnie z tym przepisem:
„zgoda” osoby, której dane dotyczą oznacza dobrowolne, konkretne, świadome i jednoznaczne okazanie woli, którym osoba, której dane dotyczą, w formie oświadczenia lub wyraźnego działania potwierdzającego, przyzwala na przetwarzanie dotyczących jej danych osobowych
Największym wyzwaniem w przypadku oferowania zniżek jest zachowanie przesłanki dobrowolności. Jeśli cena usługi jest uzależniona od wyrażenia zgody na przetwarzanie danych (w tym przypadku wizerunku dziecka), pojawia się wątpliwość, czy rodzic podejmuje decyzję bez narzuconej z góry presji ekonomicznej.
W tym kontekście należy przywołać art. 7 ust. 4 RODO, który wprost stanowi, że:
Oceniając, czy zgodę wyrażono dobrowolnie, w jak największym stopniu uwzględnia się, czy między innymi od zgody na przetwarzanie danych nie jest uzależnione wykonanie umowy, w tym świadczenie usługi, jeśli przetwarzanie danych osobowych nie jest niezbędne do wykonania tej umowy.
Jeśli fotograf wykonuje zdjęcia szkolne, to do realizacji samej umowy (czyli w tym przypadku dostarczenia odbitek) zgoda na publikację wizerunku dziecka na stronie internetowej fotografa nie jest niezbędna. Uzależnienie niższej ceny od takiej zgody może być uznane za formę niedozwolonego nacisku.
Jak skutecznie wdrożyć RODO w sklepie internetowym?
Szczególna ochrona danych dzieci – to musisz wiedzieć
Wykorzystywanie wizerunku dziecka w celach promocyjnych firmy (nawet za zgodą rodzica) zawsze musi być oceniane przez pryzmat interesu dziecka. Prezes UODO w swoich komunikatach podkreśla, że wizerunek jest daną szczególnie wrażliwą w kontekście społecznym, a jego raz opublikowana treść w Internecie jest niemal niemożliwa do całkowitego usunięcia.
Motyw (38) RODO
Szczególnej ochrony danych osobowych wymagają dzieci, gdyż mogą one być mniej świadome ryzyka, konsekwencji, zabezpieczeń i praw przysługujących im w związku z przetwarzaniem danych osobowych. Taka szczególna ochrona powinna mieć zastosowanie przede wszystkim do wykorzystywania danych osobowych dzieci do celów marketingowych lub do tworzenia profili osobowych lub profili użytkownika oraz do zbierania danych osobowych dotyczących dzieci, gdy korzystają one z usług skierowanych bezpośrednio do nich. Zgoda osoby sprawującej władzę rodzicielską lub opiekę nie powinna być konieczna w przypadku usług profilaktycznych lub doradczych oferowanych bezpośrednio dziecku.
Zjawisko oferowania zniżek w zamian za zgodę marketingową było przedmiotem analizy Prezesa UODO. Organ nadzorczy stoi na stanowisku, że zgoda nie może być przedmiotem transakcji handlowej w sposób, który naruszałby jej dobrowolność. Administratorzy danych muszą również pamiętać o zasadzie rozliczalności (zgodnie z art. 5 ust. 2 RODO). To na firmie spoczywa obowiązek wykazania, że zgoda została zebrana w sposób prawidłowy. W przypadku kontroli, trudno będzie obronić tezę o pełnej dobrowolności, gdy brak zgody wiązał się z dotkliwą karą finansową w postaci wyższej ceny.
Czy dotyczy Cię RODO? Sprawdź już teraz:
Podsumowanie
Choć marketing oparty na wizerunku bywa skuteczny, granica między promocją a naruszeniem prywatności dziecka jest bardzo cienka. Administratorzy powinni dążyć do modelu, w którym zgoda na wykorzystanie wizerunku jest całkowicie odseparowana od kwestii finansowych. Tylko wtedy mogą mieć pewność, że ich działania są zgodne z duchem i literą RODO, a Prezes UODO nie będzie miał im nic do zarzucenia.
W czym możemy Ci pomóc?
- Wdrożymy RODO w Twojej firmie.
- Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
- Wdrożymy GPSR w Twojej firmie.
FAQ
- Czy każda zniżka za zgodę marketingową jest nielegalna?
Nie każda, ale w przypadku wizerunku dzieci ryzyko uznania jej za nielegalną przez UODO jest bardzo wysokie. Kluczowa jest skala proponowanej zniżki. Jeśli jest ona symboliczna, można próbować argumentować za jej dopuszczalnością, jednak jak wspomnieliśmy, przy wizerunku dziecka UODO stosuje bardzo rygorystyczne kryteria dobrowolności. Co więcej, zgodnie z art. 7 ust. 3 RODO, osoba, której dane dotyczą, ma prawo w dowolnym momencie wycofać zgodę. Wycofanie zgody musi być tak samo łatwe jak jej wyrażenie. Co ważne, przedsiębiorca nie może z tego tytułu nakładać na rodzica kar ani żądać zwrotu udzielonego wcześniej rabatu. - Czy szkoła lub przedszkole może oferować tańsze zajęcia w zamian za zdjęcia dziecka na social mediach?
Placówki oświatowe powinny zachować szczególną ostrożność. Uzależnianie kosztów edukacji lub zajęć dodatkowych od zgody na upublicznienie wizerunku dziecka jest w opinii większości ekspertów i organów nadzorczych naruszeniem RODO, gdyż narusza swobodę wyboru rodzica, mobilizując go do podjęcia decyzji kwestią finansową, a nie jedynie własną wolą. - Kto decyduje o wykorzystaniu wizerunku dziecka w przypadku braku porozumienia między rodzicami?
Zgoda na wykorzystanie wizerunku dziecka w celach marketingowych wykracza poza zwykły zarząd sprawami dziecka. Wymagana jest zatem zgoda obojga rodziców posiadających władzę rodzicielską. W przypadku sporu, kwestię tę powinien rozstrzygnąć sąd opiekuńczy. Samotne podjęcie decyzji przez jednego rodzica przy sprzeciwie drugiego może skutkować nieważnością zgody w świetle RODO.
Skontaktuj się z nami za pomocą poniższego formularza kontaktowego:
