Dyrektywa niskonapięciowa 2014/35/UE vs Rozporządzenie GPSR 2023/988 – co musisz wiedzieć jako producent, importer lub dystrybutor?

Jeśli prowadzisz działalność polegającą na produkcji, imporcie lub sprzedaży sprzętu elektrycznego, powinieneś mieć świadomość, że Unia Europejska przykłada ogromną wagę do kwestii bezpieczeństwa takich produktów. A to oznacza konkretne obowiązki dla Ciebie jako przedsiębiorcy.

Jednym z kluczowych aktów prawnych w tym zakresie jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/35/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 96, str. 357 z późn. zm.), znana jako dyrektywa niskonapięciowa (dalej: Dyrektywa LVD). Ma ona zastosowanie do sprzętu pracującego w zakresie napięć od 50 do 1000 V prądu przemiennego (AC) oraz od 75 do 1500 V prądu stałego (DC). 

Należy jednak pamiętać, że obowiązki przedsiębiorców wynikają również z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (tzw. GPSR), które obowiązuje od 13 grudnia 2024 r. i zastąpiło wcześniejszą dyrektywę w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.

Choć może brzmieć to technicznie, nie musisz być inżynierem, by zrozumieć, czego wymaga od Ciebie unijne prawo – w tym artykule wskazujemy obowiązki producentów, importerów i dystrybutorów.

Kogo dotyczy Dyrektywa 2014/35/UE? Co z rozporządzeniem GPSR?

Dyrektywa LVD ma zastosowanie do szerokiego zakresu sprzętu elektrycznego – od ładowarek, kabli i zasilaczy, przez urządzenia gospodarstwa domowego, aż po sprzęt elektryczny przeznaczony dla zastosowań przemysłowych.

Obowiązki wynikające z dyrektywy dotyczą wszystkich podmiotów zaangażowanych w obrót tego typu produktami, w tym:

• producentów, którzy projektują, wytwarzają i wprowadzają sprzęt na rynek pod własną marką,
• importerów, sprowadzających urządzenia z państw trzecich (np. z Azji lub USA),
• dystrybutorów, zajmujących się dalszą sprzedażą – zarówno hurtową, jak i detaliczną, również za pośrednictwem sklepów internetowych.

Zgodność z wymaganiami dyrektywy LVD jest warunkiem koniecznym przed wprowadzeniem do obrotu każdego urządzenia elektrycznego objętego jej zakresem.

Na poziomie krajowym regulacje wynikające z dyrektywy zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 568). Dokument ten określa zasady oceny zgodności oraz nadzoru nad rynkiem produktów elektrycznych w Polsce.

Warto również pamiętać, że ogólne zasady nadzoru rynku dla wszystkich dyrektyw unijnych – w tym Dyrektywy LVD – zostały określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów, zmieniające dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011 (Tekst mający znaczenie dla EOG). Rozporządzenie to wprowadza wspólne ramy dla kontroli zgodności produktów i działań organów nadzoru rynku we wszystkich państwach członkowskich, wzmacniając tym samym skuteczność egzekwowania przepisów obowiązujących na poziomie unijnym.

Uzupełnieniem przepisów zharmonizowanych jest rozporządzenie GPSR, które znajduje zastosowanie do wszystkich produktów wprowadzanych do obrotu w zakresie nieobjętym tymi przepisami. W praktyce oznacza to, że GPSR ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie przepisy zharmonizowane nie regulują określonych aspektów bezpieczeństwa produktu.

Obowiązki producentów – odpowiedzialność zaczyna się od projektu

Producent znajduje się na pierwszym etapie łańcucha dostaw i to właśnie na tym podmiocie spoczywa obowiązek zapewnienia, że sprzęt elektryczny jest bezpieczny, a jego dokumentacja techniczna kompletna i zgodna z wymaganiami wynikającymi z przepisów Unii Europejskiej.

Producent musi m.in: 

1. Zaprojektować i wyprodukować sprzęt zgodnie z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa, określonymi Dyrektywie LVD.
2. Umieścić na produkcie elektrycznym oznaczenie CE.
3. Przygotować dokumentację techniczną dla każdego produktu.
4. Podać swoje nazwisko lub nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy oraz kontaktowy adres pocztowy na sprzęcie elektrycznym lub jeśli rozmiar lub charakter produktu elektrycznego to uniemożliwia – na jego opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do produktu. 
5. Dołączyć do produktu elektrycznego instrukcję użytkowania oraz informacje na temat bezpieczeństwa – i to języku zrozumiałym dla konsumentów danego kraju.

Nagłówek H3: Zasady przeprowadzania oceny zgodności produktu

Ocena zgodności to formalny proces, który ma na celu potwierdzenie, że produkt spełnia wymagania określone w unijnych przepisach harmonizacyjnych – w tym w takich dyrektywy LVD, EMC, czy RoHS – które zostaną omówione w ramach następnych artykułów z serii Dyrektywy elektryczne. Bez jej przeprowadzenia produkt nie może być wprowadzony do obrotu na rynku Unii Europejskiej.

Krok 1: Identyfikacja obowiązujących przepisów i norm
Pierwszym etapem jest określenie, które dyrektywy mają zastosowanie do danego produktu. Następnie należy dobrać właściwe normy zharmonizowane, których spełnienie zapewnia tzw. domniemanie zgodności z wymaganiami prawnymi (zgodnie z art. 10 ustawy o systemach oceny zgodności).

Krok 2: Badania i analiza ryzyka
W zależności od rodzaju produktu i zastosowanych przepisów, produkt poddaje się:

• badaniom wewnętrznym,
• badaniom przez jednostkę notyfikowaną, jeśli wymagają tego przepisy,
• certyfikacji lub sprawdzeniu zgodności, także przez jednostkę notyfikowaną.

Krok 3: Dokumentacja techniczna i deklaracja zgodności UE
Producent (lub importer) przygotowuje kompletną dokumentację techniczną oraz sporządza deklarację zgodności UE. Jeżeli dokumentacja została sporządzona w języku obcym, podmiot wprowadzający produkt na polski rynek jest zobowiązany do jej przetłumaczenia na język zrozumiały dla konsumentów danego kraju.

Krok 4: Oznakowanie CE i obowiązki po wprowadzeniu na rynek
Po pozytywnym zakończeniu procedury oceny zgodności, producent nanosi oznakowanie CE na produkt. Od tego momentu bierze on odpowiedzialność za zgodność wyrobu z wymaganiami UE. 

Dowiedz się więcej o procesie oznakowania CE z naszego artykułu:

Oznakowanie CE – czym jest, kogo dotyczy i jak je uzyskać krok po kroku

Obowiązki importerów

Importując elektronikę spoza Unii Europejskiej, przejmujesz część odpowiedzialności producenta. Zgodnie z art. 8 Dyrektywy LVD, importer musi m.in.:

1. Upewnić się, że producent spełnił swoje obowiązki,
2. Zweryfikować, czy produkt spełnia wymagania bezpieczeństwa określone w Dyrektywie LVD.
3. Podać swoje nazwisko lub nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy oraz kontaktowy adres pocztowy na produkcie.

Ważne: Zarówno producent, jak i importer mają obowiązek oznaczyć swoje dane. Oznaczenie danych jednego z nich nie zwalnia drugiego z obowiązku. 

4. Dołączyć do produktu instrukcję użytkowania oraz informacje na temat bezpieczeństwa – i to w języku zrozumiałym dla konsumentów danego kraju.
5. Dbać o właściwe warunki przechowywania i transportu, aby nie wpłynęły one na cechy produktu elektrycznego. 
6. Reagować w przypadku zagrożeń lub niezgodności – poprzez wycofanie z obrotu i powiadomienie odpowiednich organów.

Obowiązki nałożone na dystrybutorów 

Rola dystrybutora nie ogranicza się wyłącznie do zasady „kup i sprzedaj”. W świetle prawa unijnego, dystrybutorzy pełnią istotną funkcję w łańcuchu odpowiedzialności za bezpieczeństwo produktów elektrycznych i są zobowiązani do zachowania należytej staranności przy ich udostępnianiu na rynku.

Zgodnie z art. 9 i 10 Dyrektywy LVD, dystrybutor ma obowiązek m.in.:

1. Zweryfikować, czy produkt posiada oznakowanie CE, deklarację zgodności UE oraz wymaganą dokumentację techniczną,
2. Upewnić się, że do produktu dołączone są instrukcje użytkowania oraz informacje o bezpieczeństwie w języku zrozumiałym dla konsumentów danego kraju.
3. Wstrzymać się od udostępnienia produktu na rynku, jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności z przepisami lub bezpieczeństwa użytkowania,
4. Wstrzymać się od wprowadzania produktu do obrotu, jeśli producent lub importer nie spełnili swoich obowiązków, opisanych w ramach poprzednich nagłówków.
5. Reagować na zgłoszenia i ryzyka – w tym podejmować działania naprawcze, takie jak wycofanie produktu z obrotu, zawiadamianie organów nadzoru oraz współpraca przy działaniach naprawczych,

Jak GPSR uzupełnia wymagania wynikające z dyrektywy LVD?

Rozporządzenie GPSR zwiększa obowiązki podmiotów gospodarczych w zakresie oceny ryzyka, reagowania na zdarzenia związane z bezpieczeństwem produktu oraz komunikacji z organami nadzoru i konsumentami. Wprowadza również wymóg przekazywania określonych informacji w ofertach sprzedaży internetowej oraz obowiązek zgłaszania zdarzeń za pośrednictwem portalu Safety Business Gateway. Dodatkowo GPSR porządkuje procedury związane z obsługą skarg i informacji dotyczących bezpieczeństwa produktów, a także z wydawaniem odzyskiwaniem produktów z rynku.

Praktyczne przykłady produktów

Dyrektywa ma bardzo szerokie zastosowanie i dotyczy różnych produktów. Przykładowe grupy produktów objętych zakresem LVD to:

1. sprzęt AGD, np. czajniki, odkurzacze, lodówki, pralki,
2. ładowarki, zasilacze, kable i przewody elektryczne,
3. oprawy oświetleniowe, lampy LED, żarówki,
4. elektronarzędzia, np. wiertarki, szlifierki,
5. sprzęt IT i RTV, np. telewizory, monitory, wieże audio,

Produkty wyłączone z zakresu Dyrektywy LVD

Nie każdy sprzęt elektryczny podlega przepisom Dyrektywy 2014/35/UE. Poniżej przedstawiamy listę urządzeń i komponentów wyłączonych z zakresu LVD, zgodnie z Załącznikiem III:

1. Sprzęt przeznaczony do użytku w atmosferze wybuchowej,
2. Sprzęt o przeznaczeniu radiologicznym i medycznym,
3. Części elektryczne dźwigów osobowych i towarowych,
4. Liczniki energii elektrycznej,
5. Wtyczki i gniazda do użytku domowego,
6. Urządzenia sterujące do ogrodzeń pod napięciem,
7. Sprzęt generujący zakłócenia radioelektryczne,
8. Specjalistyczny sprzęt elektryczny przeznaczony do użytku:
   1. na statkach,
   2. w samolotach,
   3. na kolei,
      spełniający wymagania bezpieczeństwa ustalone przez jednostki międzynarodowe z udziałem państw członkowskich,
9. Zestawy skonstruowane wyłącznie do celów badawczych, przeznaczone do użytku w jednostkach badawczo-rozwojowych.

Ważne: Jeżeli Twoje urządzenie należy do powyższych kategorii, nie podlega ono LVD – ale może podlegać innym przepisom UE. 

W czym możemy pomóc Ci pomóc?

1. Nadzór nad procesem oznakowania CE – konsultacje w zakresie wymagań prawnych, oceny zgodności i wsparcia przy dokumentacji 
2. Wdrożenie GPSR w pakiecie z dyrektywą LVD i innymi przepisami zharmonizowanymi w Twojej firmie.
3. Dostosowanie prowadzonej działalności do wymogów unijnych i krajowych.
4. Szkolenia dla zespołów odpowiedzialnych za wprowadzanie produktów na rynek UE oraz za procesy certyfikacyjne, aby zapewnić ich pełną wiedzę o wymaganiach prawnych. 

Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w procesie wprowadzania produktów elektrycznych do obrotu. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie dostosować się do nowych przepisów.