Wejście na rynki zagraniczne to ogromna szansa, ale też poważne wyzwanie – szczególnie jeśli chodzi o ochronę marki. Dla wielu firm znak towarowy jest jednym z najcenniejszych składników majątku – to właśnie on buduje rozpoznawalność, zaufanie klientów i przewagę konkurencyjną. Jednak znak zarejestrowany wyłącznie w Polsce nie daje automatycznej ochrony poza granicami kraju. Przedsiębiorca może napotkać sytuacje, w których jego logo, nazwa produktu czy inne oznaczenie zostaną wykorzystane przez inne podmioty za granicą – bez żadnej możliwości przeciwdziałania temu, jeśli nie zabezpieczy wcześniej swoich praw.
Czy oznacza to konieczność rejestracji znaku towarowego oddzielnie w każdym państwie, w którym firma prowadzi działalność lub zamierza się rozwijać? Na szczęście nie. Istnieją międzynarodowe i regionalne mechanizmy, które znacząco ułatwiają ten proces.
Jednym z nich jest tzw. system madrycki – ujednolicony, międzynarodowy mechanizm rejestracji znaków towarowych, który pozwala na uzyskanie ochrony w wielu krajach jednocześnie, za pośrednictwem jednego wniosku i jednej instytucji. To rozwiązanie znacząco obniża koszty, upraszcza procedury administracyjne i daje realne narzędzia do ochrony marki na skalę globalną.
System madrycki opiera się na dwóch aktach prawnych – umowach międzynarodowych:
- Porozumienie Madryckie o Międzynarodowej Rejestracji Znaków zrewidowane w Brukseli dnia 14 grudnia 1900 r., w Waszyngtonie dnia 2 czerwca 1911 r., w Hadze dnia 6 listopada 1925 r., w Londynie dnia 2 czerwca 1934 r., w Nicei dnia 15 czerwca 1957 r. i w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. oraz zmienione dnia 2 października 1979 r. z dnia 14 kwietnia 1891 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 116, poz. 514 z późn. zm.),
- Protokół do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków, sporządzony w Madrycie dnia 27 czerwca 1989 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 13, poz. 129 z późn. zm.).
System madrycki nie jest jednak jedyną alternatywą dla rejestracji znaku w Polsce (postępowanie prowadzone w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polski).
Dla firm działających na terenie Unii Europejskiej dostępny jest również system rejestracji znaków towarowych w EUIPO (Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej). Zarejestrowany w ten sposób znak towarowy uzyskuje ochronę na całym terytorium Unii Europejskiej, czyli w 27 państwach członkowskich, na podstawie jednego wniosku.
Więcej na temat rejestracji znaków towarowych znajdziesz tutaj:
Czym są umowy międzynarodowe i kogo obowiązują?
Umowy międzynarodowe to porozumienia zawierane między państwami lub organizacjami międzynarodowymi, które regulują określone kwestie prawne, gospodarcze lub społeczne. W zakresie ochrony własności intelektualnej — w tym znaków towarowych — mają one kluczowe znaczenie, ponieważ pozwalają na stworzenie wspólnego systemu ochrony prawnej, uznawanego przez wszystkie państwa-strony porozumienia.
W momencie ratyfikacji umowy przez dane państwo — tak jak Polska uczyniła to w przypadku Porozumienia madryckiego i jego Protokołu — postanowienia umowy stają się wiążące w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że zarówno organy państwowe (np. UPRP), jak i osoby fizyczne oraz prawne mogą korzystać z praw i obowiązków wynikających z takich umów. W praktyce przedsiębiorcy mający siedzibę, miejsce zamieszkania lub zakład przemysłowy w kraju będącym stroną porozumienia — w tym przypadku w Polsce — uzyskują dostęp do mechanizmów międzynarodowej ochrony znaków towarowych, które bez uczestnictwa państwa w systemie byłyby dla nich niedostępne.
Co istotne, umowy te mają charakter wzajemny — oznacza to, że przedsiębiorca z Polski może zarejestrować swój znak towarowy np. w Japonii, a jednocześnie przedsiębiorca z tego kraju może w uproszczonej procedurze uzyskać ochronę swojego znaku w Polsce.
Ratyfikacja to formalne zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez państwo, umożliwiające jej wejście w życie i obowiązywanie na terenie kraju. Proces ten zazwyczaj wymaga zgody parlamentu lub innego uprawnionego organu, co oznacza zobowiązanie państwa do przestrzegania postanowień umowy.
W hierarchii aktów prawnych ratyfikowane umowy międzynarodowe zajmują szczególne miejsce — w Polsce mają wyższą rangę niż ustawy. W przypadku sprzeczności między przepisami krajowymi a postanowieniami umowy pierwszeństwo mają przepisy umowy. Jednocześnie ratyfikowane umowy nie mogą naruszać Konstytucji, która pozostaje najwyższym aktem prawnym w państwie. Dzięki temu systemowi ratyfikowane umowy skutecznie wpływają na krajowe prawo, wspierając międzynarodową współpracę i zapewniając spójność regulacji.
Lista państw, które dołączyły do tzw. systemu madryckiego dostępna jest pod adresem: https://www.wipo.int/documents/d/treaties/docs-en-madrid_marks.pdf.
Procedura zgłoszenia i rejestracji w Międzynarodowej Organizacji ds. Własności Intelektualnej
System madrycki umożliwia uzyskanie ochrony znaku towarowego w wielu państwach w ramach jednej procedury. Administratorem systemu jest Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) z siedzibą w Genewie.
Warunkiem skorzystania z tej procedury jest posiadanie tzw. znaku podstawowego. Może nim być zgłoszenie lub rejestracja dokonana w kraju pochodzenia przedsiębiorcy (np. w Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej) albo rejestracja regionalna, taka jak unijny znak towarowy zarejestrowany w EUIPO (Europejski Urząd ds. Własności Intelektualnej). Znak objęty wnioskiem o rejestrację międzynarodową musi odpowiadać oznaczeniu wskazanemu w zgłoszeniu podstawowym — zarówno pod względem formy, jak i zakresu towarów i usług, które mają być chronione (zgodnie z Porozumieniem Nicejskim dotyczącym międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków, podpisane w Nicei dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowane w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. i w Genewie dnia 13 maja 1977 r. oraz zmienione dnia 28 września 1979 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 63, poz. 583).
Procedura rejestracji wygląda następująco: wniosek składany jest za pośrednictwem właściwego urzędu (krajowego lub unijnego), który przekazuje go do WIPO. Na poziomie międzynarodowym badane są wyłącznie kwestie formalne. Po pozytywnej weryfikacji znak zostaje wpisany do międzynarodowego rejestru i opublikowany. Następnie informacja o zgłoszeniu trafia do urzędów państw wskazanych przez przedsiębiorcę. Każde z tych państw samodzielnie ocenia, czy znak może uzyskać ochronę zgodnie z jego krajowym prawem. W efekcie w jednym kraju ochrona może zostać przyznana, a w innym – odmówiona.
Rejestracja międzynarodowa obowiązuje przez 10 lat od daty wpisu i może być odnawiana na kolejne dziesięcioletnie okresy. Utrzymanie ochrony wymaga terminowego uiszczania odpowiednich opłat, jednak nie wiąże się z koniecznością ponownego przeprowadzania całej procedury rejestracyjnej.
Warto podkreślić, że mimo ujednoliconej procedury w ramach systemu madryckiego, poszczególne państwa mogą przewidywać dodatkowe wymogi formalne, które należy spełnić przy ubieganiu się o ochronę na ich terytorium. Wynika to z faktu, że po dokonaniu rejestracji międzynarodowej każde wyznaczone państwo bada zgłoszenie według własnych przepisów krajowych.
Dobrym przykładem są Stany Zjednoczone. W przypadku wskazania USA w zgłoszeniu międzynarodowym konieczne może być złożenie dodatkowego oświadczenia na formularzu MM18 (E). Dokument ten zawiera m.in. deklarację zamiaru używania znaku w obrocie handlowym na terytorium Stanów Zjednoczonych (tzw. intent to use). Bez jego prawidłowego wypełnienia rozszerzenie ochrony na Stany Zjednoczone nie będzie skuteczne.
W praktyce oznacza to, że choć system madrycki upraszcza procedurę poprzez jedno zgłoszenie i jeden zestaw opłat, przedsiębiorca powinien każdorazowo zweryfikować, czy państwa wskazane do ochrony nie przewidują dodatkowych dokumentów, oświadczeń lub szczególnych wymogów formalnych. Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować odmową udzielenia ochrony w danym kraju – mimo poprawnie przeprowadzonej rejestracji międzynarodowej.
Czas ochrony i jej przedłużenie
Rejestracja międzynarodowa dokonana w ramach systemu madryckiego jest ważna przez okres dziesięciu lat od daty jej wpisu do rejestru prowadzonego przez WIPO. Po upływie tego czasu może zostać przedłużona na kolejne dziesięcioletnie okresy poprzez uiszczenie wymaganych opłat, bez konieczności ponownego przechodzenia całej procedury rejestracyjnej. Co istotne, przedłużenie nie pozwala na wprowadzanie zmian w zakresie samego znaku ani wykazu towarów i usług – odnawia ono ochronę w takim kształcie, w jakim obowiązywała ona bezpośrednio przed upływem poprzedniego okresu. WIPO przesyła uprawnionemu przypomnienie o zbliżającym się terminie wygaśnięcia ochrony, a w przypadku jego przekroczenia możliwe jest jeszcze skorzystanie z dodatkowego sześciomiesięcznego terminu za uiszczeniem stosownej dopłaty
Szczególne znaczenie ma zasada zależności rejestracji międzynarodowej od tzw. znaku podstawowego. Przez pierwsze pięć lat od daty rejestracji międzynarodowej jej byt prawny jest powiązany ze zgłoszeniem podstawowym lub rejestracją podstawową w urzędzie pochodzenia. Oznacza to, że jeżeli w tym okresie zgłoszenie podstawowe zostanie wycofane, prawomocnie odrzucone, unieważnione, wygaszone albo uprawniony zrzeknie się prawa – w całości lub w części dotyczącej określonych towarów i usług – ochrona wynikająca z rejestracji międzynarodowej w tym samym zakresie również przestaje obowiązywać. Dotyczy to także sytuacji, w których przed upływem pięcioletniego terminu wszczęto postępowanie odwoławcze, sprzeciwowe lub o unieważnienie, a ostateczna decyzja zapadnie już po jego upływie. Jeżeli postępowanie zostało zainicjowane w ciągu pierwszych pięciu lat, jego negatywny wynik może skutkować utratą ochrony międzynarodowej.
Po upływie pięciu lat rejestracja międzynarodowa staje się niezależna od znaku podstawowego. Od tego momentu ewentualne unieważnienie lub wygaśnięcie prawa w kraju pochodzenia nie wpływa już na ważność ochrony uzyskanej w innych państwach. W przypadku ziszczenia się przesłanek skutkujących utratą ochrony w okresie zależności, urząd pochodzenia ma obowiązek powiadomić WIPO o odpowiednich decyzjach lub zdarzeniach prawnych, a WIPO dokonuje stosownych wpisów w rejestrze międzynarodowym i informuje zainteresowane strony.
System europejski, czy międzynarodowe? Różnice
System europejski opiera się na rejestracji unijnego znaku towarowego w EUIPO. Rejestracja taka zapewnia jednolitą ochronę we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, co oznacza, że przedsiębiorca nie musi składać oddzielnych wniosków w każdym kraju ani ograniczać zakresu terytorialnego. Zgłoszenie odbywa się bezpośrednio do EUIPO i nie wymaga wcześniejszej rejestracji w kraju pochodzenia. Takie rozwiązanie jest szybkie i kosztowo efektywne, szczególnie dla firm działających głównie lub wyłącznie na rynku unijnym, umożliwiając automatyczne objęcie ochroną wszystkich 27 państw członkowskich na podstawie jednego wniosku.
System międzynarodowy pozwala natomiast na objęcie ochroną wybranych państw jednocześnie, w ramach jednej procedury międzynarodowej. W odróżnieniu od systemu unijnego, ochrona nie jest jednak jednolita – każde z wybranych państw dokonuje samodzielnej oceny zgłoszenia i może udzielić ochrony lub ją odmówić, zgodnie z własnym prawem krajowym. Przedsiębiorca wskazuje konkretne kraje, w których chce chronić swój znak, a każdy z nich przeprowadza odrębne postępowanie rejestracyjne.
W procedurze madryckiej kluczowym wymogiem jest wcześniejsza rejestracja lub zgłoszenie znaku na poziomie podstawowym, czyli w kraju pochodzenia przedsiębiorcy lub w ramach systemu regionalnego, np. w Unii Europejskiej. W Polsce oznacza to konieczność posiadania prawa ochronnego lub dokonania zgłoszenia w Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie wniosek międzynarodowy składany jest pośrednio, za pośrednictwem tego urzędu, co wprowadza dodatkowy etap administracyjny, ale pozwala objąć ochroną wiele państw jednocześnie.
Mimo tych formalności, system madrycki daje znaczącą przewagę w postaci elastyczności terytorialnej – przedsiębiorca może objąć ochroną nie tylko kraje Unii Europejskiej, lecz także państwa spoza Unii, w tym takie rynki jak Stany Zjednoczone lub Japonia.
To czyni system międzynarodowy szczególnie atrakcyjnym dla firm planujących ekspansję globalną i pozwala zminimalizować koszty oraz złożoność wielokrotnej rejestracji w poszczególnych krajach.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o znakach towarowych, w tym o metodach ich rejestracji – zapoznaj się z naszymi artykułami:
- Czym jest znak towarowy?
https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/czym-jest-znak-towarowy/ - Procedury rejestracyjne
https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/rejestracja-znaku-towarowego-ktora-procedure-wybrac/ - Co może być znakiem towarowym? Nie tylko nazwa — również oryginalne kształty czy kolory. Zobacz przykłady z branży mody
https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/od-koloru-po-ksztalt-ochrona-znaku-towarowego-w-modzie-analiza-popularnych-znakow-towarowych-zwiazanych-z-moda
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Analiza zdolności rejestrowej zaplanowanego oznaczenia,
- Przygotowanie i złożenie zgłoszenia krajowego, uniijnego i międzynarodowego
- Reprezentacja przed Urzędem Patentowym, EUIPO i WIPO
- Konsultacje i doradztwo prawne w zakresie ochrony znaków
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać profesjonalne wsparcie w ochronie Twojej marki na każdym etapie jej rozwoju – od pierwszych kroków związanych z rejestracją, po zarządzanie prawami na rynku krajowym i międzynarodowym.
Dzięki naszemu doświadczeniu pomożemy Ci skutecznie zabezpieczyć najcenniejsze wartości Twojej firmy i zapewnić spokój w kwestiach związanych z prawami do znaków towarowych.
