Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (KPA), decyzja może zostać uznana za nieważną, jeśli spełnia przesłanki określone wprost w tym przepisie.
W artykule przeanalizujemy kluczowe aspekty związane z tą instytucją, w tym zakres stosowania art. 156 KPA, przesłanki nieważności oraz procedurę jej stwierdzania.
Co należy rozumieć przez pojęcie “nieważność decyzji administracyjnej”?
Nieważność decyzji administracyjnej to instytucja prawna, która ma na celu eliminację z obrotu prawnego decyzji wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Warto podkreślić, że jest to jeden z trybów wzruszenia decyzji, nawet tej ostatecznej. Mowa tu o sytuacji, gdy stronie nie przysługuje już odwołanie w administracyjnym toku instancji.
Art. 156 § 1 KPA posługuje się pojęciem „stwierdzenia nieważności decyzji”, co oznacza, że decyzja dotknięta jedną z wymienionych wad nie jest automatycznie nieważna z mocy prawa. Do momentu stwierdzenia nieważności przez organ administracyjny, decyzja taka istnieje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji
Zgodnie z art. 156 § 1 KPA, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
- Została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
- Została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
- Dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy załatwionej milcząco;
- Została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
- Była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
W razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
Zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w pkt 1, 3, 4 i 7, jeśli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Chcesz wiedzieć więcej o sprawozdaniach finansowych i czynnym żalu? Sprawdź poniższy artykuł na naszym blogu:
Rażące naruszenie prawa
Najczęściej spotykaną przesłanką stwierdzenia nieważności jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 21 sierpnia 2001 r. (II SA 1726/00), wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu umocowującego organ do działania lub istnienie przepisu, który nie spełnia wymagań podstawy prawnej. Rażące naruszenie prawa dotyczy wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, stanowiącej zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części.
Procedura stwierdzenia nieważności
Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Organem właściwym jest organ wyższego stopnia, a w przypadku decyzji ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego – ten organ. Postępowanie dzieli się na dwie fazy:
– Formalną – analiza wniosku pod kątem uprawnienia podmiotu i wskazania podstaw do stwierdzenia nieważności.
– Merytoryczną – ocena, czy przesłanki nieważności rzeczywiście występują.
Jak podkreślono w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2009 r. (sygn. IV SA/Gl 686/08), kwestie merytoryczne mogą być wyjaśniane dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji.
Jakie cechy powinna mieć opinia prawna? Przeczytaj artykuł na ten temat:
Czy decyzja musi być ostateczna?
Jak już zostało wsponiane, art. 156 § 1 KPA nie ogranicza stwierdzenia nieważności wyłącznie do decyzji ostatecznych. Należy jednak pamiętać, że gdy decyzja została już poddana ocenie przez sąd administracyjny i skarga została oddalona, zamyka to drogę administracyjną do stwierdzenia nieważności w zakresie przedmiotu rozstrzygnięcia.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2014 r. (sygn. II SA/Wa 2084/13), decyzja administracyjna utrzymana w mocy przez sąd administracyjny staje się prawomocna i nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, ponieważ została uznana za niewadliwą.
Jak w praktyce wygląda ochrona sygnalistów?
Ze względu na obszerność i wyjątkową złożoność analizowanej instytucji przedstawiliśmy jedynie najważniejsze kwestie związane ze stwierdzeniem nieważności decyzji, aby umożliwić poznanie praktycznego zastosowania tej instytucji. W przypadku podejrzenia, że decyzja może spełniać przesłanki do bycia uznaną za nieważną, warto skorzystać ze wsparcia profesjonalnej kancelarii prawnej.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Wesprzemy Cię w zakresie postępowania administracyjnego.
- Przeanalizujemy decyzję administracyjną, którą uzyskałeś/-aś.
- Pomożemy w dochodzeniu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
- Sporządzimy dokumenty wymagane w toku postępowania administracyjnego.
- Odpowiemy na wszelkie nurtujące pytania z zakresu postępowania administracyjnego.
- Sporządzimy opinię prawną.
Skontaktuj się z nami korzystając z poniższego formularza kontaktowego, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie z zakresu prawa administracyjnego. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie.
