Nowe uprawnienia PIP – dowiedz się, co czeka pracodawców i na jakim etapie są teraz prace legislacyjne? 

Od wielu tygodni toczą się prace nad projektem nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt, który znalazł się w wykazie prac legislacyjnych rządu pod numerem UD283 przewiduje szeroką reformę uprawnień PIP, w tym istotną zmianę w zakresie możliwości przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Celem zmian jest wzmocnienie efektywności nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy, jednak proponowane rozwiązania budzą liczne i zauważalne kontrowersje w środowisku przedsiębiorców. Co najważniejsze – sytuacja jest dynamiczna, gdyż prace wciąż ewoluują. 

Z tego artykułu dowiesz się:

• Na jakim etapie są aktualnie prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy o PIP?
• Jakie kompetencje mają zostać przyznane inspektorom PIP?

Sprawdź, czy możesz skorzystać z estońskiego CIT: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/estonski-cit-a-wymog-zatrudnienia-jakie-warunki-musi-spelnic-spolka-by-korzystac-z-ryczaltu-od-dochodow/

Kluczowe propozycje, czyli co ma się zmienić? – CHECKLISTA

1. Decyzja administracyjna PIP o przekształceniu umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę

Najbardziej doniosłą i głośną medialnie zmianą jest propozycja nadania inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych, na mocy których umowa cywilnoprawna, czyli np. popularne zlecenie czy współpraca B2B zostałaby przekształcona w umowę o pracę. Decyzja ta miałaby być wydawana w sytuacji, gdy faktyczne warunki wykonywania obowiązków odpowiadają stosunkowi pracy, zgodnie z art. 22 § 1 kodeksu pracy. Dotyczy to przypadków, w których występuje podporządkowanie, praca jest świadczona w wyznaczonym miejscu i czasie oraz wykonywana osobiście. 

2. Skutki decyzji PIP będą  natychmiastowe 

Projekt zakłada, że decyzja PIP będzie natychmiast wykonalna w zakresie skutków „na przyszłość”. Oznacza to, że od momentu doręczenia decyzji pracodawca zostanie zobowiązany do traktowania danej osoby jako pracownika, w tym do zgłoszenia jej do ZUS, prowadzenia dokumentacji pracowniczej, stosowania przepisów dotyczących czasu pracy i udzielania urlopów. 

3. Ograniczenie skutków wstecznych do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia

Skutki wsteczne, odnoszące się na przykład do składek ZUS, podatków czy dopłat do wynagrodzeń, miałyby być wykonalne dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania albo po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy. Ma to ograniczyć ryzyko obciążenia pracodawców dodatkowymi kosztami w przypadku późniejszego uchylenia decyzji. Ten element proponowanych zmian był uznawany za niezwykle kontrowersyjny. 

4. Szersza wymiana danych między PIP, ZUS i KAS

Projekt przewiduje intensyfikację współpracy pomiędzy PIP, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Wymiana danych ma umożliwić szybkie wykrywanie nieprawidłowości dotyczących form zatrudnienia, legalności pracy oraz poprawności zgłoszeń do ubezpieczeń. 

5. Możliwość przeprowadzania kontroli zdalnych

Nowelizacja przewiduje, że PIP będzie mogła przeprowadzać czynności kontrolne w formie zdalnej, a cała dokumentacja kontroli będzie tworzona w postaci elektronicznej. Zmiana ta ma usprawnić przebieg postępowań i zwiększyć efektywność działań inspektorów, wykorzystując dostępne zasoby technologiczne.

6. Wyższe kary za naruszenia praw pracownika

Projekt zakłada też podwyższenie maksymalnej grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Ma to zwiększyć prewencyjną funkcję sankcji i zdyscyplinować pracodawców do stosowania przepisów prawa pracy.

Jak sytuacja wygląda teraz?

W informacjach o przyczynach chęci wprowadzenia nowych przepisów strona rządowa wskazała na niedociągnięcia i luki w obecnym systemie prawnym. Obecnie w przypadku stwierdzenia, że stosunek prawny łączący osobę wykonującą pracę z podmiotem powierzającym pracę nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz w istocie jest stosunkiem pracy (czyli umowa jest niezgodna z realnym przebiegiem współpracy), organ PIP może jedynie:

• skierować wystąpienie lub wydać polecenie w sprawie zmiany podstawy prawnej świadczenia pracy, 
• wnieść do sądu pracy powództwo o ustalenie, że strony łączyła umowa o pracę, 
• uruchomić procedurę wykroczeniową, gdyż czyn taki stanowi wykroczenie określone w art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Możliwe do zastosowania przez inspektorów PIP środki prawne nie są teraz efektywne w takim zakresie, aby dało się w sposób skuteczny przeciwdziałać naruszeniom przepisów prawa pracy. Ministerstwo pod kierownictwem minister Agnieszki Dziemianowicz – Bąk od początku informowało, że uszczelnienie rynku pracy i kontrola nad poprawnością zawieranych umów jest kluczowa w tej kadencji sejmu. 

Przygotuj się na kontrolę PIP z pomocą Kancelarii MDL: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/przedsiebiorco-przygotuj-sie-na-kontrole-pip-i-uniknij-stresu/

Podsumowanie i perspektywa na przyszłość

Nowelizacja ustawy o PIP stanowi jedną z najbardziej znaczących i najgłośniejszych reform w obszarze prawa pracy w ostatnich latach. Jej głównym celem jest walka z nadużywaniem umów cywilnoprawnych w Polsce, a  zakres proponowanych zmian może w praktyce istotnie wpłynąć na funkcjonowanie przedsiębiorców. Polscy pracodawcy powinni już teraz rozpocząć przygotowania do wdrożenia nowych wymogów, w tym dokonać analizy modeli współpracy i ocenić, czy sposób zatrudniania odpowiada kryteriom określonym w kodeksie pracy. Projekt jest obecnie w trakcie procedowania w ramach uzgodnień rządowych i konsultacji publicznych. Zgodnie z założeniami projektodawcy przepisy miałyby wejść w życie najpóźniej z początkiem 2026 r., jednakże należy pilnie obserwować dynamiczną sytuację. 13 listopada bieżącego roku odbyło się spotkanie przedsiębiorców z przedstawicielami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Strona pracodawców wyraziła jednak sprzeciw wobec sposobu prowadzenia konsultacji społecznych nad trzecim projektem ustawy, którego treści nie otrzymała. Jak widać sytuacja wciąż jest dynamiczna a prace toczą się wielotorowo. Pomysł budzi, słusznie, wiele kontrowersji. Padają pytania o kompetencje inspektorów pracy do podejmowania tak doniosłych prawnie decyzji a także o konstytucyjność całego rozwiązania.

O projektowanych zmianach w kompetencjach PIP pisaliśmy już na naszym blogu, sprawdź już teraz: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/nowe-uprawnienia-pip-czy-zmiana-b2b-i-umow-zlecenie-na-umowy-o-prace/

W czym możemy pomóc Ci pomóc?

• Pomożemy Ci w rzetelnym przygotowaniu na kontrolę PIP.
• Sporządzimy wzory umów o pracę i umów cywilnoprawnych dla Twojej firmy.
• Pomożemy Ci zatrudniać legalnie.
• Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu. 

FAQ

1. Czego ma dotyczyć nowelizacja ustawy o PIP?

Nowelizacja ustawy o PIP stanowi jedną z najbardziej znaczących i najgłośniejszych reform w obszarze prawa pracy w ostatnich latach. Jej głównym celem jest walka z nadużywaniem umów cywilnoprawnych w Polsce, a  zakres proponowanych zmian może w praktyce istotnie wpłynąć na funkcjonowanie przedsiębiorców.

2. Jakie kompetencje ma uzyskać inspektor PIP?

Najbardziej doniosłą i głośną medialnie zmianą jest propozycja nadania inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych, na mocy których umowa cywilnoprawna, czyli np. popularne zlecenie czy współpraca B2B zostałaby przekształcona w umowę o pracę.

3. Kiedy nowelizacja wejdzie w życie?

Należy obserwować przebieg prac legislacyjnych i już teraz rozpocząć audyt umów w swojej firmie.

Potrzebujesz wsparcia w zakresie prawa pracy? Skontaktuj się z nami już teraz!