W czwartek, 2 kwietnia 2026 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał siedem ustaw, w tym kluczową nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W Kancelarii MDL od wielu miesięcy monitorujemy przebieg tej reformy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy reforma PIP weszła w życie?
- Kiedy prezydent podpisał reformę PIP?
- Co zmieni się w prawie pracy w najbliższym czasie?
Reforma PIP podpisana przez prezydenta – co to oznacza w praktyce?
Jak już wspomnieliśmy, prezydent Karol Nawrocki podpisał kluczową z perspektywy przedsiębiorców nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Jednocześnie podjął decyzję o skierowaniu reformy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. Prezydent w swoim oświadczeniu podkreślił, że decyzja ta była dla niego trudna, ponieważ dotyka ona fundamentu relacji między państwem, pracownikiem a pracodawcą. Zwrócił uwagę, że reforma umożliwia uruchomienie środków z Krajowego Planu Odbudowy oraz wyposażenie PIP w nowoczesne narzędzia kontroli zdalnej i usprawnienie wymiany danych z ZUS i KAS.
Nawrocki wyraził jednak poważne wątpliwości wobec przepisów przyznających bardzo szerokie uprawnienia PIP wobec przedsiębiorców. Skrytykował przede wszystkim brak właściwego dialogu społecznego na etapie prac rządowych, zaznaczając, że państwo nie może pomijać partnerów społecznych. NSZZ Solidarność zarekomendowała podpisanie ustawy pod warunkiem wprowadzenia ścieżki sądowej, podkreślając, że w państwie prawa ostatnie słowo powinien mieć niezawisły sąd, a nie urzędnik. Przedsiębiorcy często podnosili, że boją się autorytarnych decyzji urzędniczych.
Z komunikatem Prezydenta na temat podpisanej ustawy zapoznasz się tutaj: https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/prezydent-podpisal-7-ustaw-dwie-skierowal-do-trybunalu-konstytucyjnego,118082
Co zmienia reforma PIP?
Reforma PIP przyznaje inspektorom prawo do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy pracownik formalnie zatrudniony jest na podstawie umowy cywilnoprawnej, ale faktycznie wykonuje obowiązki w warunkach właściwych dla etatu. Pod uwagę brane będą kryteria z kodeksu pracy, które określają cechy stosunku pracy. Ustawa wprowadza też dwuetapową procedurę: najpierw polecenie usunięcia naruszeń, a dopiero później decyzję administracyjną. Główny Inspektor Pracy zyskuje prawo wydawania interpretacji indywidualnych dotyczących ustalenia, czy stosunek prawny stanowi umowę o pracę, zaś koszt złożenia wniosku wynosić będzie 40 zł. Reforma umożliwia kontrolę zdalną i cyfrową dokumentację oraz zwiększa współpracę z ZUS poprzez dostęp do danych ubezpieczonych.
Czym jest umowa o świadczenie usług? Sprawdź już teraz:
Jakie koszty grożą przedsiębiorcom?
Grzywna za pojedyncze wykroczenie, zgodnie z brzmieniem ustawy, może wynosić od 2 do 60 tys. zł, przy recydywie wzrośnie i wyniesie od 3 do 90 tys. zł. Mandat inspektora PIP może kosztować przedsiębiorcę aż do 10 tys. zł. Odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy można wnieść w terminie 30 dni. Decyzja wywołuje skutki prawne od dnia jej wydania, bez wstecznej mocy. W postępowaniu organ uwzględnia wolę stron, o ile nie jest sprzeczna z prawem.
O reformie PIP pisaliśmy już na blogu:
Podsumowanie
Reforma PIP, pomimo zastrzeżeń prezydenta, została ostatecznie podpisana i niewątpliwie zmieni oblicze polskiego rynku pracy. Inspektorzy zyskali narzędzia do walki z fikcyjnym zatrudnieniem na umowach cywilnoprawnych, a grzywny wzrosły do poziomu, który jest dotkliwy. Sama debata wokół ustawy przyniosła już pozytywne zmiany w postaci większej świadomości problemu i wewnętrznych audytów w firmach. Należy jednak pamiętać, że dla przedsiębiorców może się to wiązać z podważaniem ich umów, warunków pracy i w efekcie może generować dodatkowe problemy. Uczciwi przedsiębiorcy zatrudniający w oparciu o umowy cywilnoprawne mogą stać się obiektem kontroli PIP. Warto skonsultować się z prawnikiem i ustalić, jak najlepiej przygotować się na kontrolę. Dobrą praktyką jest skonsultowanie swoich form zatrudniania z kancelarią, która specjalizuje się w prawie pracy.
W czym możemy Ci pomóc?
Sporządzimy umowy dla Twojej firmy tak, abyś zatrudniał w pełni legalnie.
Doradzimy, jaka forma umów jest dla Ciebie najkorzystniejsza (z uwzględnieniem specyfiki branży i trybu pracy u Ciebie w firmie).
Wdrożymy RODO w Twoim biznesie.
Wesprzemy Cię w postępowaniu administracyjnym.
Pomożemy przygotować się na kontrolę PIP.
FAQ
Jakie są najważniejsze zmiany wprowadzone przez reformę PIP?
Reforma przyznaje inspektorom pracy prawo do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy pracownik formalnie zatrudniony jest na umowie cywilnoprawnej, ale faktycznie wykonuje obowiązki “jak na etacie”. Maksymalne grzywny wzrosły do 90 tys. złotych, a inspektorzy mogą nakładać mandaty w wysokości aż do 10 tys. zł. Wprowadzono również możliwość kontroli zdalnych i lepszą wymianę danych między PIP, ZUS i KAS.
Dlaczego prezydent Nawrocki skierował reformę do Trybunału Konstytucyjnego?
Prezydent wyraził poważne wątpliwości wobec przepisów przyznających bardzo szerokie uprawnienia PIP wobec przedsiębiorców. Skrytykował przede wszystkim brak właściwego dialogu społecznego na etapie prac rządowych. Pomimo podpisania ustawy, zdecydował o skierowaniu jej do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Teraz trzeba czekać na decyzję TK w tym przedmiocie.
Jakie są nowe uprawnienia inspektorów PIP?
Inspektorzy PIP mogą wydawać decyzje administracyjne stwierdzające istnienie stosunku pracy. Reforma wprowadza dwuetapową procedurę: najpierw wydanie polecenia usunięcia naruszeń, a dopiero później decyzję administracyjną. Inspektorzy zyskali także możliwość przeprowadzania kontroli zdalnych i dostęp do danych z ZUS.
Skontaktuj się z nami już dziś za pomocą formularza kontaktowego!
