Rozwój sztucznej inteligencji w 2026 roku wszedł w fazę ścisłych ram regulacyjnych. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, powszechnie określane i znane jako AI Act, gruntownie zmienia sposób wdrażania i tworzenia narzędzi opartych na uczeniu maszynowym. Wielu przedsiębiorców zadaje sobie fundamentalne pytania: co konkretnie mam zrobić w mojej organizacji i w jakiej kolejności należy wdrażać zmiany? Zachęcamy do lektury tego artykułu przygotowanego w oparciu o codzienne doświadczenia pracy z przedsiębiorcami.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie obowiązki nakłada AI Act na przedsiębiorców?
- Czego dotyczy AI Act?
- Czy AI Act już obowiązuje?
- Co zmienił AI Act po 2 sierpnia 2026 roku?
AI Act w 2026 roku
Na wstępie warto wskazać, że AI Act to pierwsza tego typu kompleksowa próba uregulowania prawnego sztucznej inteligencji na świecie. Unia Europejska słusznie zauważyła, że sztuczna inteligencja rozwija się w bardzo szybkim tempie. AI Act to odpowiedź na zmieniającą się rzeczywistość i próba zapewnienia ram prawnych dla rozwoju, a nie hamowanie postępu technologicznego. Przedsiębiorcy powinni zrozumieć, że spełnienie wymogów AI Act powinno pomóc im między innymi w zapewnieniu transparentności i bezpieczeństwa danych. Stosowanie AI Act zostało rozłożone w czasie. Pierwsze restrykcje dotyczące praktyk bezwzględnie zakazanych weszły w życie już 2 lutego 2025 roku. Kolejny kamień milowy przypadał na 2 sierpnia 2025 roku, kiedy zastosowanie znalazły przepisy dotyczące jednostek notyfikowanych, organów nadzoru oraz dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia (GPAI). Od 2 sierpnia 2026 roku organy nadzoru rynku uzyskały pełne uprawnienia do egzekwowania obowiązków w ramach regularnych kontroli. Oznacza to definitywny koniec okresu ochronnego na beztroskie eksperymentowanie z algorytmami decyzyjnymi. Zasadnicza transformacja operacyjna nastąpi od 2 grudnia 2027 roku. Od tego dnia rozporządzenie staje się w pełni stosowane w odniesieniu do większości komercyjnych rozwiązań. Przedsiębiorcy będą musieli sprostać rygorystycznym wymaganiom dotyczącym systemów wysokiego ryzyka wymienionych w Załączniku III, obejmujących m.in. rekrutację, ocenę pracowników, dostęp do kluczowych usług prywatnych czy ocenę zdolności kredytowej. Warto również odnotować, że systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty regulowane odrębnymi przepisami sektorowymi (np. wyroby medyczne, maszyny, lotnictwo zgodnie z Załącznikiem I) otrzymały dodatkowy czas na dostosowanie do 2 sierpnia 2028 roku. Nie warto zwlekać z wdrożeniem zmian do ostatniej chwili. Doświadczenie uczy, że zawsze lepiej być przygotowanym.
Przeczytaj Poradnik korzystania z AI od Kancelarii MDL:
Art. 50 AI Act w pigułce
Artykuł 50 AI Act nakłada na przedsiębiorców szeroki obowiązek informowania odbiorców o styczności z technologią sztucznej inteligencji lub jej rezultatami, co wpływa na realia codziennego funkcjonowania niemal każdego sektora rynku: od e-commerce, aż po usługi telemedyczne i prawnicze. W praktyce oznacza to, że firmy wdrażające chatboty czy wirtualnych asystentów wchodzących w bezpośrednią interakcję z klientem muszą wyraźnie zakomunikować ten fakt już na samym początku rozmowy, chyba że wynika to w sposób bezsprzeczny z okoliczności. Równolegle podmioty generujące lub modyfikujące materiały audio, wideo, grafiki bądź teksty są zobowiązane do zapewnienia ich oznaczalności za pomocą rozwiązań nadających się do odczytu maszynowego, takich jak metadane czy cyfrowe znaki wodne, a w przypadku tworzenia realistycznych treści typu deepfake, także do bezpośredniego i jednoznacznego ujawnienia odbiorcom ich sztucznego pochodzenia. Rygory te obejmują również publikację tekstów informacyjnych dotyczących spraw leżących w interesie publicznym, które wymagają wyraźnej adnotacji o udziale algorytmów, chyba że materiał przeszedł uprzednią, merytoryczną weryfikację i kontrolę redakcyjną dokonaną człowieka. O ile stosowanie systemów rozpoznawania emocji w środowisku pracy i edukacji pozostaje bezwzględnie zakazane, o tyle w tych nielicznych obszarach komercyjnych, w których technologia ta lub mechanizmy kategoryzacji biometrycznej są dopuszczalne, przedsiębiorca musi w każdym wypadku bezwzględnie uprzedzić osoby fizyczne o poddaniu ich działaniu takich narzędzi.
O tym, kto będzie nadzorował polski rynek sztucznej inteligencji, przeczytasz tutaj:
Na czym powinno polegać zapewnienie zgodności w 2026 roku w kontekście AI?
Pojęcie zgodności korzystania z AI nie oznacza dla przedsiębiorców konieczności natychmiastowej rezygnacji ze sprawdzonych aplikacji i systemów, a następnie rozpoczęcia poszukiwań nowych rozwiązań. Wymaga jednak precyzyjnego audytu procesów i stworzenia transparentnego systemu zarządzania danymi. Warto w tym miejscu przypomnieć, że obowiązki w przypadku AI Act zależą od roli w łańcuchu, którą można przypisać danemu przedsiębiorcy. Dostawca ponosi pełną odpowiedzialność techniczną i formalną za swój produkt. Musi on wdrożyć kompleksowy system zarządzania ryzykiem przez cały “cykl życia” modelu AI, zapewnić wysoką jakość dostarczanych danych treningowych, testowych i walidacyjnych (dbając przy tym o redukcję stronniczości i błędów) oraz opracować wyczerpującą dokumentację techniczną. Do kluczowych zadań należy zapewnienie automatycznego rejestrowania logów systemowych, wbudowanie mechanizmów umożliwiających efektywny nadzór ze strony człowieka oraz zagwarantowanie odporności na cyberataki. W praktyce większość przedsiębiorców w obrocie gospodarczym występuje w roli podmiotów stosujących.
Jak te obowiązki wyglądają w praktyce?
Pracodawca korzystający np. z algorytmu analizującego wyniki pracowników ma precyzyjne obowiązki:
- Eksploatowanie systemu AI ściśle według zaleceń i instrukcji obsługi przekazanej przez dostawcę.
- Powierzanie stałego nadzoru nad systemem wyznaczonym, odpowiednio przeszkolonym pracownikom, którzy między innymi rozumieją ryzyko tzw. błędu automatyzacji (czyli mówiąc prosto – nadmiernego zaufania do maszyny).
- Nadzorowanie adekwatności danych wejściowych wprowadzanych do systemu.
- Przechowywanie generowanych automatycznie rejestrów zdarzeń przez okres co najmniej 6 miesięcy.
- Poinformowanie pracowników przed uruchomieniem systemu AI wysokiego ryzyka w zakładzie pracy o tym fakcie.
Jeżeli pracownicy danej firmy w ramach wykonywania obowiązków służbowych mają korzystać z AI, pracodawca powinien zadbać o należyty standard ich wiedzy w związku z kontaktem z narzędziami AI. Wynika to wprost z art. 4 AI Act.
Art. 4 ust. 1 AI Act
Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w ich imieniu, z uwzględnieniem ich wiedzy technicznej, doświadczenia, wykształcenia i wyszkolenia oraz kontekstu, w którym systemy AI mają być wykorzystywane, a także biorąc pod uwagę osoby lub grupy osób, wobec których systemy AI mają być wykorzystywane. Taki obowiązek nie oznacza, że dostawcy lub podmioty mają zapewniać osiągnięcie określonego poziomu kompetencji w zakresie AI przez poszczególne osoby.
Co istotne, szkolenie to nie jest “tylko formalność”. Szkolenia wewnętrzne nie mogą ograniczać się wyłącznie do przeczytania instrukcji obsługi oprogramowania. Muszą obejmować kwestie etyczne, zrozumienie mechanizmów powstawania halucynacji algorytmicznych, ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, unikania naruszeń praw autorskich oraz przestrzegania zasad RODO przy wprowadzaniu promptów. Warto uczulić także przed wgrywaniem danych służbowych do prywatnych kont w wyszukiwarkach AI.
O AI Act pisaliśmy już na naszym blogu:
https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/ai-act-co-to-jest-i-kogo-dotyczy-w-praktyce
Podsumowanie
Reasumując, wejście w życie AI Act oznacza, że zgodność z przepisami prawa staje się nieodłącznym elementem rozwoju technologicznego w biznesie na terenie Unii Europejskiej. Przepisy AI Act nie mają na celu zablokowania innowacji, lecz zmuszają firmy do przejścia od fazy niekontrolowanego eksperymentowania do świadomego zarządzania ryzykiem i dbałością o bezpieczeństwo. Dla przedsiębiorców kluczowy jest fakt, że proces dostosowawczy nie musi odbywać się pod presją jednego, nagłego terminu. Dzięki stopniowemu wprowadzaniu obowiązków, od pierwszych zakazów w lutym 2025 r., przez ogólne reguły przejrzystości od sierpnia 2026 r., aż po pełne wymogi dla systemów wysokiego ryzyka z Załącznika III w grudniu 2027 r., organizacje mają przestrzeń na rzetelny audyt wykorzystywanych algorytmów, przeszkolenie kadr i uporządkowanie wszelkich relacji umownych z dostawcami oprogramowania. Odkładanie wdrożenia procedur zapewnienie zgodności na ostatnią chwilę niesie jednak realne ryzyko dotkliwych sankcji finansowych oraz utraty zaufania kontrahentów. Firmy, które już teraz przeanalizują wykorzystywane narzędzia AI i wprowadzą przejrzyste polityki wewnętrzne, zyskają nie tylko spokój prawny, ale przede wszystkim przewagę rynkową jako odpowiedzialni i wiarygodni partnerzy biznesowi. W 2026 roku dobra reputacja to podstawa. W razie jakichkolwiek wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem. Pamiętaj – AI Act dla firm to nie tylko formalność, to realne obowiązki.
Cytat: Sprawdź, jak bezpiecznie wdrażać AI w firmie: https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/wdrozenie-ai-w-twojej-firmie-pamietaj-o-zgodnosci-z-prawem/
H3: W czym możemy Ci pomóc?
- Pomagamy przedsiębiorcom w klasyfikacji systemów AI według kategorii ryzyka, ocenie zgodności obecnych i planowanych wdrożeń oraz przygotowaniu wymaganej dokumentacji prawnej;
- Przeprowadzamy również kompleksowe audyty zgodności z przepisami, które pozwalają zidentyfikować obszary wymagające działań naprawczych.
- Wdrożymy RODO w Twojej firmie.
- Przeprowadzimy analizę ryzyk korzystania z AI w Twojej firmie i doradzimy, w jaki sposób robić to bezpiecznie.
FAQ
- W jaki sposób należy oznaczać treści wygenerowane przez AI? Czy zawsze trzeba to robić?
Przedsiębiorca ma aktualnie obowiązek wyraźnego i czytelnego poinformowania odbiorcy, że dana treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana przez AI. W przypadku komunikatów wizualnych lub dźwiękowych typu deepfake informacja musi być bezpośrednio widoczna dla odbiorcy. Jeżeli publikacja ma charakter czysto informacyjny dla opinii publicznej, wymóg oznaczania znika jedynie wtedy, gdy tekst przeszedł pełną weryfikację merytoryczną przez człowieka, a osoba fizyczna lub prawna bierze za niego pełną odpowiedzialność redakcyjną.
- Co zmieniło się po 2 sierpnia 2026?
Od 2 sierpnia 2026 roku zaczęły obowiązywać obowiązki dotyczące przejrzystości wynikające z art. 50 AI Act.
- Czy korzystanie z publicznych modeli generatywnych w firmie czyni z niej dostawcę AI?
Nie dzieje się to, o ile organizacja nie rebrandinguje narzędzia, nie wprowadza go na rynek jako własnego produktu komercyjnego ani nie dokonuje w nim daleko idących przeróbek technicznych zmieniających jego klasyfikację na system wysokiego ryzyka. Wykorzystywanie aplikacji biurowych w codziennej pracy kwalifikuje firmę jako podmiot stosujący. Wymaga to jednak zachowania zasad przejrzystości, poszanowania tajemnicy przedsiębiorstwa oraz przeszkolenia zespołu w ramach wymogów AI Literacy.
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego:
