Współczesny rynek produktów elektronicznych i elektrycznych w Unii Europejskiej działa na podstawie rygorystycznych regulacji, które mają zapewnić bezpieczeństwo użytkowników. Są to tzw. przepisy zharmonizowane (inaczej zwane sektorowymi) wymienione w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1020 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie nadzoru rynku i zgodności produktów oraz zmieniającym dyrektywę 2004/42/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 765/2008 i (UE) nr 305/2011 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
W centrum przepisów, które regulują produkty elektryczne i elektroniczne znajdują się:
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/35/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 96, str. 357 z późn. zm.), tj. Low Voltage Directive – LVD – dyrektywa niskonapięciowa.
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do kompatybilności elektromagnetycznej (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 96, str. 79 z późn. zm.), tj. Electromagnetic Compatibility Directive – EMC.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 174, str. 88 z późn. zm.), tj. Restriction of Hazardous Substances Directive – RoHS.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1828 oraz uchylające dyrektywę 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywę Rady 87/357/EWG (Dz. U. UE. L. z 2023 r. Nr 135, str. 1), tj. General Safety Product Regulation – GPSR.
Uregulowania sektorowe, takie jak przywołane wyżej dyrektywy – LVD, EMC czy RoHS, wyłączają stosowanie części przepisów Rozporządzenia GPSR w zakresie, w jakim szczegółowo regulują bezpieczeństwo danego produktu oraz ryzyka związane z korzystaniem z produktu. Są to m.in. przepisy określające obowiązki producentów, importerów oraz dystrybutorów, a także informacji podawanych w ogłoszeniach sprzedażowych na platformach sprzedażowych.
W artykule wyjaśniamy, czym są kluczowe akty prawne regulujące rynek elektroniki i urządzeń elektrycznych w UE, jakie obowiązki nakładają na producentów, importerów i dystrybutorów, a także omawiamy, w jaki sposób Rozporządzenie GPSR współistnieje z dyrektywami sektorowymi, takimi jak LVD, EMC i RoHS.
Rozporządzenie vs Dyrektywa
Aby dobrze rozpocząć artykuł, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czym różni się rozporządzenie od dyrektywy, a dyrektywa od rozporządzenia.
Dyrektywa to akt prawny UE, który wyznacza cel, jaki mają osiągnąć państwa członkowskie, pozostawiając im swobodę co do sposobu jego realizacji. Musi zostać wdrożona do krajowego porządku prawnego, by stała się skuteczna wobec przedsiębiorców i obywateli.
Przykładem może być dyrektywa niskonapięciowa LVD (2014/35/UE), która określa podstawowe wymagania dotyczące bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych, jednak sposób jej wdrożenia zależy od poszczególnych państw członkowskich. Podobnie dyrektywa EMC (2014/30/UE) ustanawia zasady dotyczące kompatybilności elektromagnetycznej, ale szczegóły jej implementacji również są ustalane lokalnie. Z kolei dyrektywa RoHS (2011/65/UE) dotyczy ograniczenia stosowania niebezpiecznych substancji chemicznych, takich jak ołów, rtęć czy kadm, w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Rozporządzenie to z kolei akt prawny Unii Europejskiej mający bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej i nie wymaga ono odrębnego wdrażania do krajowego porządku prawnego. Przepisy zawarte w rozporządzeniu mają jednolite brzmienie i obowiązują we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej w tej samej treści.
Przykładem może być rozporządzenie GPSR (General Product Safety Regulation), które zastępuje wcześniejszą dyrektywę GPSD (General Product Safety Directive), wprowadzając zharmonizowane zasady dotyczące bezpieczeństwa produktów konsumenckich w całej Unii, m.in. w zakresie etykietowania. Dzięki temu producenci i konsumenci zyskują pewność, że obowiązujące regulacje są spójne i jednolite na całym rynku wspólnotowym.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (tzw. Rozporządzenie GPSR)
Rozporządzenie GPSR zostało wprowadzone w celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa produktów konsumenckich i zastępuje wcześniejszą Dyrektywę GPSD.
Zapoznaj się z artykułem Kancelarii dotyczącym GPSR:
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/35/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia (tzw. Dyrektywa LVD)
Dyrektywa 2014/35/UE, znana jako dyrektywa niskonapięciowa, dotyczy urządzeń elektrycznych przeznaczonych do użytku w zakresie napięć:
- od 50 V do 1000 V dla prądu przemiennego,
- od 75 V do 1500 V dla prądu stałego.
Dyrektywa ta została implementowana do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. z 2025 r. poz. 568).
Przykładowymi produktami podlegającymi pod Dyrektywę LVD są: sprzęty AGD, np. czajniki, oprawy oświetleniowe, lampy LED, żarówki, elektronarzędzia, np. wiertarki, szlifierki, sprzęt IT i RTV, np. telewizory, monitory.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do kompatybilności elektromagnetycznej (tzw. Dyrektywa EMC)
Dyrektywa 2014/30/UE, tzw. o kompatybilności elektromagnetycznej, dotyczy wszystkich urządzeń elektrycznych i elektronicznych, które mogą:
- emitować zakłócenia elektromagnetyczne (np. fale radiowe, zakłócenia impulsowe),
- być na nie podatne (np. urządzenia zakłócające się nawzajem).
Dyrektywa została implementowana do polskiego systemu prawnego ustawą z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. z 2025 r. poz. 568) oraz ustawą z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. poz. 1221 z późn. zm.).
Przykładowymi produktami podlegającymi pod Dyrektywę EMC są: ładowarki do telefonów, telewizory, drukarki, zmywarki, pralki, różnego rodzaju sterowniki, lampy LED, konsole do gier, laptopy, komputery, pendrive’y, zasilacze komputerowe, ekspresy do kawy, maszyny wyposażone w elektroniczne systemy sterowania, zegarki z wieloma funkcjami, bramy garażowe z napędem, drzwi automatyczne, samochody oraz zabawki zdalnie sterowane, pozytywki, latarki z efektem migotania oraz bezprzewodowe głośniki.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tzw. Dyrektywa RoHS)
Dyrektywa 2011/65/UE (RoHS) jest to dyrektywa Unii Europejskiej, która ogranicza stosowanie niebezpiecznych substancji chemicznych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Jej głównym celem jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska naturalnego poprzez eliminację toksycznych materiałów z produktów elektronicznych, które trafiają na rynek UE.
Dyrektywa ta została implementowana do polskiego systemu prawnego przez Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie zasadniczych wymagań dotyczących ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1513 z późn. zm).
Przykładowymi produktami podlegającymi pod Dyrektywę RoHS są: wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego, takie jak urządzenia chłodnicze (w tym chłodziarki, zamrażarki), pralki, suszarki do ubrań, zmywarki, urządzenia kuchenne (w tym kuchenki elektryczne), mikrofalówki, wentylatory elektryczne oraz urządzenia klimatyzacyjne; małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego, takie jak odkurzacze, zamiatacze do dywanów, tostery, frytkownice, noże elektryczne i wagi;
Relacja GPSR i Dyrektyw elektronicznych
Rozporządzenie GPSR i dyrektywy sektorowe – LVD, EMC i RoHS – pełnią różne, ale wzajemnie uzupełniające się role w unijnym systemie regulacyjnym.
GPSR ma zastosowanie ogólne i obejmuje produkty konsumenckie nieobjęte szczegółowymi przepisami sektorowymi. Z kolei dyrektywy takie jak LVD (bezpieczeństwo elektryczne), EMC (kompatybilność elektromagnetyczna) czy RoHS (substancje niebezpieczne) określają precyzyjne wymagania techniczne i obowiązki dla urządzeń elektrycznych i elektronicznych.
W praktyce – tam, gdzie konkretne obowiązki producenta, importera lub dystrybutora zostały szczegółowo uregulowane w dyrektywach sektorowych, przepisy Rozporządzenia GPSR nie mają zastosowania. Dotyczy to m.in. oceny zgodności, oznakowania CE, dokumentacji technicznej czy informacji dla konsumentów.
Oznacza to, że jeśli dany produkt – np. przewód elektryczny, urządzenie elektroniczne lub komponent objęty dyrektywą LVD czy EMC – spełnia szczegółowe wymagania określone w tych dyrektywach (w tym posiada oznakowanie CE, deklarację zgodności i dokumentację techniczną), to Rozporządzenie GPSR stosuje się w ograniczonym zakresie np. podczas sprzedaży online, czy podczas postępowania z produktem niebezpiecznym.
Dobrze zrozumiana relacja między GPSR a dyrektywami LVD, EMC i RoHS pozwala przedsiębiorcom skutecznie zarządzać zgodnością produktów z przepisami UE i minimalizować ryzyko prawne związane z wprowadzeniem produktów na rynek. Znajomość tej zależności jest kluczowa szczególnie dla producentów, importerów i dystrybutorów działających w sektorze elektroniki, kabli i urządzeń elektrycznych, gdzie obowiązki wynikające z przepisów technicznych są szczególnie rozbudowane i precyzyjne.
Dowiedz się więcej o procesie oznakowania CE z naszego artykułu:
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Nadzór nad procesem oznakowania CE – konsultacje w zakresie wymagań prawnych, oceny zgodności i wsparcia przy dokumentacji.
- Wdrożenie GPSR w pakiecie z przepisami zharmonizowanymi w Twojej firmie.
- Dostosowanie działalności do obowiązujących Dyrektyw UE – pomoc w adaptacji przepisów UE.
- Szkolenia dla zespołów odpowiedzialnych za wprowadzanie produktów na rynek UE oraz za procesy certyfikacyjne, aby zapewnić ich pełną wiedzę o wymaganiach prawnych.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w procesie wdrażania tych zmian. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie dostosować się do nowych przepisów.
