Powszechna praktyka gospodarcza, zwłaszcza w relacjach z influencerami, bardzo często opiera się na bezgotówkowych formach współpracy. Transakcje barterowe, polegające na wymianie towaru za towar lub usługi za usługę, stanowią atrakcyjną alternatywę dla tradycyjnych rozliczeń pieniężnych. Mimo że w barterze nie dochodzi do przepływu gotówki, na gruncie polskiego prawa jest to pełnoprawna transakcja gospodarcza, która rodzi konkretne obowiązki dokumentacyjne. W codziennej pracy dostrzegamy, że marki współpracujące z influencerami często gubią się w formalnościach, które regulują prosty z pozoru barter. W dzisiejszym artykule postaramy się wyjaśnić najczęściej niezrozumiałe przez klientów kwestie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy od barteru należy płacić podatek?
- Na czym polega barter z influencerem?
- Jak poprawnie wywiązać się ze swoich obowiązków w umowie barterowej?
Istota umowy barterowej w polskim prawie
W polskim systemie prawnym umowa barterowa jest zaliczana do tak zwanych umów nienazwanych, zawieranych na podstawie zasady swobody umów wyrażonej w art. 3531
kodeksu cywilnego. Jednakże w praktyce jest ona najbardziej zbliżona do umowy zamiany. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 19 czerwca 2015 roku, ITPB1/4511–508/15/AK, stwierdził, że:
„Umowa barterowa jest umową wzajemną, a do istoty wzajemności należy to, że między świadczeniami stron zachodzi stosunek ekwiwalentności, tj. równowartości. Innymi słowy, strony umowy barterowej uzgadniają wartość towarów lub usług i dążą do tego, żeby bilans był zerowy. Wymieniane w umowie barterowej towary lub usługi powinny mieć równą wartość, ale nie w dosłownym sensie wartości rynkowej, ale w sensie celu danej umowy. Umowa barterowa jest umową nienazwaną, która swoim charakterem jest zbliżona do umowy zamiany”
Kluczową cechą barteru jest jego ekwiwalentność, to znaczy że strony zobowiązują się do przekazania dóbr lub wyświadczenia usług o równej wartości. Warto pamiętać, że chociaż barter ma charakter bezgotówkowy, pod względem podatkowym każda strona występuje w podwójnej roli: jako sprzedawca własnego świadczenia oraz nabywca świadczenia drugiej strony.
Jaka powinna być umowa z influencerem? Sprawdź już teraz:
Rozliczenie barteru na gruncie podatkowym
Opodatkowanie transakcji barterowych obejmuje zarówno podatek VAT, jak i podatek dochodowy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Rozliczenie barterowe, mimo że nie ma charakteru pieniężnego, uznaje się za odpłatne świadczenie wzajemne, a podstawą opodatkowania w tym przypadku jest wartość wymienianych towarów lub usług. Obie strony umowy zobowiązane są do udokumentowania transakcji fakturą ujętą w rejestrze VAT oraz do zastosowania stawek podatku właściwych dla świadczonych przez siebie produktów lub usług. Jeżeli stawki VAT dla obu stron są identyczne, wtedy transakcja pozostaje dla nich neutralna podatkowo. W sytuacji, gdy wymieniane świadczenia objęte są różnymi stawkami (np. w przypadku wymiany towaru objętego VAT na usługę zwolnioną z VAT), transakcja traci swoją neutralność, a obowiązek podatkowy powstaje u obu kontrahentów. Jednocześnie, wykazując podatek należny, podatnicy nabywają prawo do odliczenia podatku VAT w analogicznej kwocie z faktury otrzymanej od swojego partnera biznesowego. Transakcja barterowa wywołuje również skutki na gruncie podatku dochodowego, ponieważ otrzymany towar lub usługa stanowi dla firmy przychód. Wartością tego przychodu jest kwota wykonanego świadczenia wyrażona w cenie określonej w umowie i udokumentowana wystawioną fakturą. Z kolei faktura kosztowa otrzymana od drugiego kontrahenta stanowi dla przedsiębiorcy koszt uzyskania przychodu, który podlega ujęciu w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, co w efekcie pozwala na zrównoważenie bilansu podatkowego danej transakcji.
Prowadź swój salon kosmetologiczny zgodnie z prawem:
Podsumowanie
Transakcja barterowa to wysoce efektywne narzędzie biznesowe zwłaszcza w przypadku współpracy marek z influencerami, wymagające jednak skrupulatności księgowej i prawnej. Niepoprawne ustalenie wartości rynkowej towarów lub brak formalnej kompensaty wierzytelności mogą narażać przedsiębiorcę na spory z organami podatkowymi.
Inspiracja czy naśladownictwo? Poznaj różnicę:
W czym możemy Ci pomóc?
- Sporządzimy umowę barterową dostosowaną do Twoich potrzeb.
- Przygotujemy Cię do kontroli PIP.
- Doradzimy, jak legalnie reklamować Twoje kosmetyki.
- Przeprowadzimy konsultacje biznesowe w Twojej firmie.
FAQ
1. Czy w wymianie barterowej można zastosować zwolnienie z VAT lub wystawić fakturę ze stawką inną niż podstawowa?
Tak. Stawka podatku VAT zależy wyłącznie od przedmiotu świadczenia danej strony, a nie od formy rozliczenia (gotówka vs. barter). Jeśli dana usługa lub towar podlega stawce obniżonej (np. 8%) lub zwolnieniu z VAT, strona dostarczająca ten towar/usługę stosuje właściwą dla niego stawkę na swojej fakturze.
2. Co się stanie, jeśli urzędnik skarbowy uzna, że wartości świadczeń w barterze zostały zaniżone?
Zgodnie z przepisami organ podatkowy ma prawo zweryfikować wartość rynkową transakcji. Jeżeli wartość wskazana na fakturach znacząco odbiega od cen rynkowych bez uzasadnionej przyczyny ekonomicznej (sztuczne zaniżanie stawek), urząd skarbowy może samodzielnie oszacować podstawę opodatkowania (przychód/VAT) na podstawie średnich cen rynkowych, co może skutkować powstaniem zaległości podatkowej i koniecznością zapłaty odsetek.
3. Czy umowa barterowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności?
Kodeks cywilny co do zasady nie nakłada obowiązku zachowania formy pisemnej dla umowy zamiany/barteru (chyba że przedmiotem jest np. nieruchomość, co bezwzględnie wymaga formy aktu notarialnego). Jednak z celów dowodowych oraz zabezpieczenia interesów przedsiębiorcy, w praktyce zaleca się sporządzenie pisemnej umowy barterowej, w której precyzyjnie opisane zostaną przedmioty świadczeń, ich wycenione wartości rynkowe oraz terminy realizacji i kompensaty. Pomoże to także uchronić się przed sytuacją, gdy jedna ze stron nie będzie chciała wywiązać się ze swojego zobowiązania.
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego.
