Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (w skrócie ROP) miała być krokiem milowym w polskiej gospodarce obiegu zamkniętego. Tymczasem rządowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (znany powszechnie jako projekt UC100) budzi coraz większe obawy ekspertów prawnych i środowiskowych. Analizy opublikowane m.in. przez Think Tank The Company wskazują wprost: proponowane przepisy mogą naruszać prawo Unii Europejskiej. Co to oznacza dla firm wprowadzających produkty w opakowaniach? Zachęcamy do lektury naszego artykułu.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czego dotyczy ROP?
- Czy ROP już obowiązuje w Polsce?
Czym jest ROP?
Polska, w związku z wejściem w życie PPWR, zobowiązana jest do zapewnienia stosowania nowych regulacji Unii Europejskiej dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych.Rozszerzona odpowiedzialność producenta to zasada, zgodnie z którą przedsiębiorcy wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek mają ponosić odpowiedzialność finansową za późniejsze gospodarowanie odpadami powstałymi z tych opakowań. Zgodnie z polskimi założeniami, system ma motywować do projektowania bardziej ekologicznych opakowań. ROP to polityka, zgodnie z którą koszty ponosi podmiot “zanieczyszczający”, czyli producent. W szerszej perspektywie regulacja ta ma zachęcić do podejmowania prób projektowania bardziej ekologicznych opakowań, które nie będą przyczyniały się do zanieczyszczania środowiska.
Z projektem UC100 zapoznasz się tutaj: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401003
Kontrowersje związane z ROP
Strona rządowa wskazuje, iż konieczne jest podjęcie działań systemowych zapewniających stabilne finansowanie gospodarki odpadami w gminach oraz sprawiedliwy podział kosztów systemu ROP, zgodnie z zasadą że „zanieczyszczający płaci”. Obecny system prawny, co zauważono, nie motywuje bowiem producentów do ekoprojektowania, natomiast gminy mają poważne trudności z realizacją celów recyklingu. W rezultacie mieszkańcy kraju są obecnie nadmiernie obciążeni opłatami za opakowania, ponieważ o czym warto wspomnieć, ponoszą koszty dotyczące opakowań przy zakupie produktów, a następnie wnosząc opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi do gmin oraz dodatkowo, w niektórych przypadkach, ponosząc dodatkowe koszty związanych z karami nakładanymi na gminy za niezrealizowane cele w zakresie przygotowania do ponownego użytku i recyklingu. Z szerszego punktu widzenia prawa ochrony konkurencji oraz unijnej Dyrektywy Odpadowej (2008/98/WE), utworzenie państwowego monopolu w kontekście ROP rodzi poważne ryzyka prawne. Doświadczenia z innych krajów regionu pokazują, że centralizacja drastycznie obniża efektywność systemu. Dla przedsiębiorców oznacza to brak jakiejkolwiek podmiotowości kontraktowej i konieczność poddania się jednostronnemu dyktatowi cenowemu monopolisty. Unijne rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) stawia jasny cel: promowanie opakowań zdatnych do recyklingu i redukcję masy odpadów. Warto przypomnieć, że narzędziem do tego ma być tzw. ekomodulacja stawek, zgodnie z którą firmy stosujące ekologiczne materiały powinny płacić mniej. Polski projekt UC100 idzie jednak w zupełnie innym kierunku, proponując uproszczony system ryczałtowy. Zamiast motywować do zmian, system zrównuje podmioty inwestujące miliony w zielone technologie z tymi, które nie podejmują żadnych działań prośrodowiskowych. Należy zadać pytanie, czy jest to adekwatna droga do promocji ekologii wśród przedsiębiorców.
O ROP pisaliśmy już na naszym blogu:
Podsumowanie
Reasumując, ROP to niezwykle dynamiczny temat w połowie 2026 roku. W obecnym kształcie, projekt UC100 zamiast stymulować transformację cyrkularną, generuje potężne ryzyka systemowe i konstytucyjne. Ignorowanie unijnych standardów oraz próba monopolizacji rynku przez podmiot publiczny to prosty przepis na długoletnie spory z Komisją Europejską i paraliż inwestycyjny w sektorze opakowań. Dla przedsiębiorców konkluzja na chwilę obecną jest jedna: na ostateczny kształt przepisów nie warto czekać biernie. Budowanie odporności biznesu na nadchodzący wstrząs regulacyjny należy zacząć już teraz, przykładowo poprzez audyty struktury opakowań, weryfikację umów z dostawcami oraz precyzyjne mapowanie ryzyk finansowych pod kątem unijnego rozporządzenia PPWR.
Dowiedz się więcej o jawności wynagrodzeń w 2026 roku:
W czym możemy Ci pomóc?
- Wesprzemy Cię w obsłudze prawnej Twojego biznesu.
- Doradzimy, jak zarządzać opakowaniami.
- Przeprowadzimy audyt prawny Twojego biznesu.
- Prowadzimy konsultacje biznesowe.
FAQ
1. Kogo dokładnie obejmą nowe przepisy ROP według projektu UC100?
Przepisy uderzą we wszystkich wprowadzających produkty w opakowaniach na rynek krajowy. Dotyczy to zarówno producentów wytwarzających towary pod własną marką, jak i importerów. Obowiązkami zostaną objęte firmy z niemal każdej branży, od znanych gigantów spożywczych i kosmetycznych, przez sektor e-commerce pakujący przesyłki, aż po mniejsze firmy handlowe.
2. Co grozi Polsce i polskim firmom, jeśli ustawa zostanie przyjęta w wersji sprzecznej z prawem unijnym?
Dla Polski oznacza to ryzyko uruchomienia przez Komisję Europejską procedury naruszeniowej, co w konsekwencji może prowadzić do gigantycznych kar finansowych nakładanych przez TSUE. Dla biznesu konsekwencje będą jeszcze bardziej dotkliwe: wieloletnia niepewność prawna, ryzyko nagłego unieważnienia przepisów oraz drastyczny wzrost kosztów operacyjnych bez gwarancji, że środki te realnie sfinansują modernizację infrastruktury recyklingowej.
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego!
