Producent, importer i dystrybutor odpowiadają za inne etapy wprowadzania maszyny na rynek. O roli Twojej firmy nie przesądza jednak nazwa wpisana do umowy lub na fakturze, lecz to, jakie czynności rzeczywiście wykonujesz. Co więcej, sprzedaż pod własną marką albo modyfikacja maszyny może spowodować przejęcie obowiązków producenta nawet przez dystrybutora. Sprawdź, jak prawidłowo ustalić swoją rolę i przygotować firmę na nowe przepisy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jak odróżnić producenta, importera i dystrybutora;
- jakie obowiązki będzie miał każdy z tych podmiotów;
- kiedy importer lub dystrybutor zostanie uznany za producenta;
- co warto zrobić przed 20 stycznia 2027 r.
Kiedy zacznie być stosowane nowe rozporządzenie maszynowe?
Na dzień 1 września 2026 r. rozporządzenie maszynowe nie jest jeszcze stosowane. Szczegółowe obowiązki producentów, importerów i dystrybutorów określone w art. 10-19 zaczną być zasadniczo stosowane od 20 stycznia 2027 r.
Do 19 stycznia 2027 r. podstawą wymagań dotyczących maszyn pozostają przede wszystkim dyrektywa 2006/42/WE oraz wdrażające ją rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r.. Znaczenie mają również przepisy o nadzorze rynku. Maszyny prawidłowo wprowadzone do obrotu zgodnie z dotychczasowymi przepisami przed 20 stycznia 2027 r. będą mogły być nadal udostępniane na rynku. Wynika to z art. 52 rozporządzenia (UE) 2023/1230. Dla przedsiębiorcy oznacza to konieczność ustalenia nie tylko, jakie przepisy dotyczą produktu, lecz również kiedy został on lub zostanie po raz pierwszy wprowadzony na rynek Unii.
Jak ustalić swoją rolę w łańcuchu dostaw?
O roli firmy nie przesądza nazwa użyta w umowie, na fakturze lub w KRS. Liczy się to, jakie czynności przedsiębiorca rzeczywiście wykonuje.
- Producent wytwarza produkt lub zleca jego zaprojektowanie albo wytworzenie, a następnie wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Producentem jest również przedsiębiorca wytwarzający maszynę na własny użytek.
- Importer ma siedzibę w Unii Europejskiej i jako pierwszy wprowadza na unijny rynek produkt pochodzący z państwa trzeciego.
- Dystrybutor nie jest producentem ani importerem, ale udostępnia produkt na rynku, np. odsprzedaje maszynę nabytą od unijnego producenta lub importera.
Tutaj należy wytłumaczyć wcześniej wykorzystane pojęcia, gdyż nie są one tak oczywiste. Wprowadzenie do obrotu” oznacza pierwsze udostępnienie produktu na rynku Unii. Kolejne dostawy w ramach działalności gospodarczej są jego „udostępnianiem na rynku”. Z kolei „oddanie do użytku” to pierwsze użycie maszyny w Unii zgodnie z jej przeznaczeniem. Na podstawie powyższych możemy zidentyfikować jaką rolę w łańcuchu dostaw pełnisz Ty i Twoja firma.
Czy B2B jest zawsze złe? Sprawdź już teraz:
Za co odpowiada producent, importer i dystrybutor?
Producent, czyli zgodność maszyny od projektu do sprzedaż.
Producent ma najszerszy zakres odpowiedzialności. Od 20 stycznia 2027 r. będzie musiał zapewnić, że maszyna została zaprojektowana i wytworzona zgodnie z zasadniczymi wymaganiami ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.
Do obowiązków producenta będzie należało przede wszystkim:
- przeprowadzenie oceny ryzyka;
- przygotowanie dokumentacji technicznej;
- przeprowadzenie właściwej procedury oceny zgodności;
- sporządzenie deklaracji zgodności UE;
- umieszczenie oznakowania CE;
- prawidłowe oznaczenie maszyny i podanie danych producenta;
- dostarczenie instrukcji oraz informacji dotyczących bezpieczeństwa;
- reagowanie na niezgodności i zagrożenia.
Dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE trzeba będzie przechowywać przez co najmniej 10 lat po wprowadzeniu maszyny do obrotu lub oddaniu jej do użytku. Inne dokumenty dotyczą maszyny nieukończonej. Producent powinien przygotować dla niej dokumentację techniczną, unijną deklarację włączenia i instrukcję montażu. Maszyna nieukończona nie otrzymuje oznakowania CE na podstawie samego rozporządzenia maszynowego.
Importer, obowiązek weryfikacji produktu spoza UE.
Importer nie jest wyłącznie pośrednikiem handlowym. Zgodnie z art. 13 będzie mógł wprowadzać do obrotu tylko maszyny zgodne z przepisami.
Przed rozpoczęciem sprzedaży importer powinien sprawdzić, czy producent:
- przeprowadził ocenę zgodności i sporządził dokumentację techniczną;
- umieścił oznakowanie CE;
- przygotował deklarację zgodności UE;
- dołączył właściwą instrukcję;
- prawidłowo oznaczył produkt.
Importer będzie musiał również umieścić na produkcie, opakowaniu albo towarzyszącym dokumencie własne dane kontaktowe. Powinien zadbać o właściwe warunki transportu i przechowywania, a kopię deklaracji zgodności UE przechowywać przez co najmniej 10 lat. Jeżeli ma podstawy, aby uważać, że maszyna jest niezgodna, nie może wprowadzić jej do obrotu do czasu usunięcia niezgodności.
Dystrybutor, kontrola przed sprzedażą.
Dystrybutor nie odpowiada za zaprojektowanie maszyny ani za przygotowanie jej dokumentacji technicznej. Musi jednak działać z należytą starannością.
Przed sprzedażą powinien sprawdzić, czy produkt ma:
- wymagane oznakowanie CE;
- deklarację zgodności UE;
- instrukcję w odpowiednim języku;
- właściwe oznaczenia identyfikacyjne;
- dane producenta oraz (jeśli występuje) importera.
Jeżeli dystrybutor wie lub powinien przypuszczać, że maszyna jest niezgodna, powinien wstrzymać jej sprzedaż. Warunki transportu i przechowywania pozostające pod jego kontrolą nie mogą również pogarszać bezpieczeństwa produktu.
Kiedy importer lub dystrybutor staje się producentem?
Zgodnie z art. 17 rozporządzenia importer lub dystrybutor będzie traktowany jak producent, jeżeli wprowadzi produkt do obrotu pod własną nazwą albo znakiem towarowym. Taki sam skutek może wywołać zmiana produktu, która wpływa na jego zgodność z wymaganiami.
Obowiązki producenta może przejąć również podmiot dokonujący istotnej modyfikacji maszyny. Chodzi o nieprzewidzianą przez pierwotnego producenta zmianę fizyczną lub cyfrową, która tworzy nowe zagrożenie albo zwiększa istniejące ryzyko i wymaga zastosowania dodatkowych środków ochronnych.
Przykładowo dodatkowej analizy wymaga sytuacja, w której przedsiębiorca:
- sprowadza maszyny spoza UE oraz sprzedaje je pod własną marką;
- przebudowuje linię produkcyjną i zmienia jej system bezpieczeństwa;
- modyfikuje oprogramowanie sterujące lub zwiększa prędkość pracy maszyny.
Nie każda naprawa lub wymiana części jest istotną modyfikacją. Każdą zmianę wpływającą na bezpieczeństwo warto jednak poprzedzić udokumentowaną oceną ryzyka.
O Rozporządzeniu Maszynowym pisaliśmy już na naszym blogu:
Co zrobić przed 20 stycznia 2027 r.?
Przed rozpoczęciem stosowania nowych przepisów warto:
- ustalić rolę firmy dla każdej grupy sprzedawanych produktów;
- sprawdzić dokumentację, instrukcje i oznakowanie CE;
- zweryfikować dostawców spoza Unii Europejskiej;
- dostosować umowy dotyczące dostarczania dokumentacji i obsługi niezgodności;
- wdrożyć rejestr dostawców, produktów i odbiorców;
- przygotować procedurę oceny modernizacji oraz zmian oprogramowania;
- przeszkolić pracowników odpowiedzialnych za zakupy, sprzedaż, jakość i serwis.
Nasza kancelaria może cię wesprzeć lub całkowicie wyręczyć w realizacji powyższych punktów. Skontaktuj się z nami, aby omówić zakres pomocy dostosowany do potrzeb Twojej firmy. Nie czekaj na ostatnią chwilę i przygotuj się na wejście rozporządzenia już dziś.
Dlaczego trzeba działać już dziś, a nie dopiero w styczniu 2027 r.?
W przypadku maszyn importowanych z Chin nie decyduje data ich wyprodukowania ani załadunku na statek, lecz co do zasady moment pierwszego udostępnienia maszyny na rynku Unii Europejskiej. Jeżeli maszyna wypłynie z Chin przed 14 stycznia 2027 r., ale zostanie wprowadzona do obrotu w UE już po tej dacie, będzie musiała spełniać wymagania nowego rozporządzenia maszynowego. Sam transport morski, odprawa celna i dostarczenie urządzenia odbiorcy mogą przecież potrwać wiele tygodni.
Dlatego zgodność należy uwzględnić już przy zamawianiu i projektowaniu maszyn, a nie dopiero po ich przybyciu do europejskiego portu. Importer powinien odpowiednio wcześniej zweryfikować m.in. ocenę zgodności, dokumentację techniczną, deklarację zgodności, instrukcję i oznakowanie CE. W przeciwnym razie maszyna może zostać zatrzymana przed dopuszczeniem do obrotu albo wymagać kosztownego dostosowania. Wyjątek dotyczy produktów prawidłowo wprowadzonych do obrotu przed 14 stycznia 2027 r. zgodnie z dotychczasową dyrektywą maszynową.
FAQ
1. Czy każda firma sprowadzająca maszynę spoza UE jest importerem?
Nie zawsze. Importerem jest podmiot mający siedzibę w UE, który wprowadza produkt z państwa trzeciego na rynek unijny. Samo świadczenie usług transportowych, celnych lub magazynowych nie przesądza o tej roli. Dystrybutor nie musi natomiast analizować pełnej dokumentacji technicznej, ale powinien sprawdzić CE, deklarację, instrukcję i oznaczenia produktu.
2. Kiedy marka własna lub modernizacja oznacza przejęcie obowiązków producenta?
Sprzedaż produktu pod własną nazwą lub znakiem towarowym co do zasady powoduje przejęcie obowiązków producenta. Podobny skutek może wywołać modyfikacja wpływająca na zgodność lub bezpieczeństwo maszyny. Nie każda naprawa albo wymiana części będzie jednak istotną modyfikacją, konieczna jest ocena zakresu zmiany i powstałego ryzyka.
3. Co z maszynami wprowadzonymi do obrotu przed 20 stycznia 2027 r.?
Maszyny prawidłowo wprowadzone do obrotu zgodnie z dyrektywą 2006/42/WE przed tą datą będą mogły być nadal udostępniane na rynku. Dokumentację oraz dane potrzebne do identyfikacji podmiotów w łańcuchu dostaw należy co do zasady zachować przez co najmniej 10 lat. Maszynie nieukończonej powinna towarzyszyć deklaracja włączenia i instrukcja montażu, a nie oznakowanie CE nadane na podstawie rozporządzenia maszynowego.
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego!
