Pracodawcy i pracownicy często zastanawiają się, jakie rozwiązanie będzie odpowiednie w przypadku potrzeby zatrudnienia czasowego. Nie każdemu zależy bowiem na pełnej stabilności gwarantowanej umową o pracę, na czas określony albo na czas nieokreślony. Dwie najczęściej rozważane opcje to praca tymczasowa oraz umowa na zastępstwo. Chociaż oba rozwiązania mają charakter czasowy, różnią się zasadniczo pod względem nałożonych obowiązków, celów i szczegółowych regulacji. Przeczytaj ten artykuł, aby poznać różnicę między tymi formami zatrudnienia.
Praca tymczasowa – informacje ogólne
Praca tymczasowa jest regulowana w Polsce ustawą o zatrudnianiu pracowników tymczasowych1. Jak wynika z art. 7 wspomnianej ustawy, agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracowników tymczasowych na podstawie umowy o pracę na czas określony.
Pracownik tymczasowy pozostaje więc w relacji z agencją, która to kieruje pracownika do pracodawcy użytkownika. Co warto podkreślić, pracownik otrzymuje wynagrodzenie od swojej agencji pracy tymczasowej. Pracownik tymczasowy podlega również ochronie przed jakąkolwiek formą dyskryminacji.
Umowa o pracę zawarta między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym powinna:
- określać strony umowy i datę zawarcia umowy,
- wskazywać pracodawcę użytkownika i ustalony okres wykonywania na jego rzecz pracy tymczasowej,
- wskazywać warunki zatrudnienia pracownika tymczasowego w okresie wykonywania pracy na rzecz pracodawcy użytkownika.
Pracownik tymczasowy musi być świadom, do jakiej kategorii prac został zatrudniony oraz wskazywać, na rzecz kogo praca będzie wykonywana. Praca na rzecz jednego pracodawcy użytkownika nie może przekroczyć łącznie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. Pamiętaj, że im bardziej szczegółowa umowa, tym mniej pola na ewentualne nieporozumienia wynikające z wykonywania umowy.
Poznaj nowe uprawnienia PIP: kliknij.
Czy pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu wypoczynkowego?
Na wstępie należy odpowiedzieć na postawione pytanie twierdząco. Pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu. Pracownikowi tymczasowemu przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze dwóch dni za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy użytkownika.
Zasady udzielania urlopu zostały szczegółowo opisane w omawianej ustawie. Artykuł 10 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych mówi:
Agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik mogą uzgodnić wykorzystanie przez pracownika tymczasowego urlopu wypoczynkowego, w całości lub w części, w okresie wykonywania pracy tymczasowej na rzecz tego pracodawcy użytkownika, ustalając zarazem tryb udzielenia tego urlopu.
Jeżeli okres wykonywania pracy na rzecz danego pracodawcy użytkownika obejmuje 6 miesięcy lub okres dłuższy, pracodawca użytkownik jest obowiązany umożliwić pracownikowi tymczasowemu wykorzystanie w tym okresie urlopu wypoczynkowego, udzielając, w terminie uzgodnionym z tym pracownikiem, czasu wolnego od pracy w wymiarze odpowiadającym przysługującemu temu pracownikowi urlopowi wypoczynkowemu.
Praca tymczasowa jest popularnym rozwiązaniem w branżach, w których zapotrzebowanie na konkretną liczbę pracowników może się szybko zmieniać. Wynika to ze stosunkowej łatwości zarządzania zasobami ludzkimi, bez konieczności korzystania z procedur rozwiązywania klasycznych umów o pracę. Jeśli w Twojej branży panuje sezonowość, możesz rozważyć skorzystanie z takiej opcji zatrudniania.
- Dz.U.2023.1110 t.j. ↩︎
Kiedy decyzja administracyjna jest nieważna? Dowiedz się z artykułu na na naszym blogu.
Umowa na zastępstwo – co jest kluczowe?
Umowa na zastępstwo to szczególny rodzaj umowy o pracę na czas określony- regulowany w odróżnieniu od pracy tymczasowej- przez Kodeks pracy. Jej podstawowym celem jest zapewnienie ciągłości zatrudnienia w sytuacji, gdy pracownik etatowy jest czasowo nieobecny (np. z powodu urlopu macierzyńskiego, wychowawczego lub długotrwałej choroby). W przeciwieństwie do pracy tymczasowej, pracodawca zatrudniający na zastępstwo chce utrzymać ciągłość obsadzenia stanowiska w swoim zakładzie pracy. Z powodu usprawiedliwionej nieobecności pracownika musi jednak poszukiwać osoby, która jak sama nazwa wskazuje- zastąpi taką osobę.
Kluczowe cechy umowy na zastępstwo
Umowa na zastępstwo musi być prawidłowo i rzetelnie skonstruowana. Na co należy zwrócić szczególną uwagę?
- Bezpośredni stosunek pracy: Umowa jest zawierana bezpośrednio pomiędzy pracodawcą a pracownikiem zastępującym. Nie ma żadnych agencji pośredniczących między tymi podmiotami.
- Okres zatrudnienia: Czas trwania umowy jest ściśle powiązany z okresem nieobecności zastępowanego pracownika. Umowa wygasa z chwilą jego powrotu do pracy. Warto wprost zawrzeć tę informację w umowie.
- Cel zatrudnienia: Umowa na zastępstwo służy wyłącznie do zapewnienia ciągłości pracy na określonym stanowisku podczas nieobecności pracownika etatowego. Obowiązki powinny być więc tożsame.
- Wynagrodzenie i warunki pracy: Pracownik zastępujący powinien otrzymać warunki pracy nie gorsze niż te, które miał zastępowany pracownik.
- Rozwiązanie umowy: Umowa na zastępstwo wygasa automatycznie z chwilą powrotu zastępowanego pracownika. Może zostać wcześniej rozwiązana za porozumieniem stron lub za wypowiedzeniem. Pracodawca nie ma obowiązku po wygaśnięciu umowy na zastępstwo proponować takiemu pracownikowi innego stanowiska. Relacja między podmiotami jest żywa tylko w okresie określonym w umowie.
Praca tymczasowa a umową na zastępstwo – najważniejsze różnice w pigułce
Strony stosunku pracy
Praca tymczasowa: Pracownik, agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik.
Umowa na zastępstwo: Pracownik i pracodawca.
Cel zatrudnienia
Praca tymczasowa: Zaspokojenie okresowych potrzeb kadrowych związanych np. ze specyfiką branży.
Umowa na zastępstwo: Zastąpienie konkretnego pracownika w czasie jego nieobecności.
Okres zatrudnienia
Praca tymczasowa: Ograniczona maksymalnym czasem pracy u jednego pracodawcy użytkownika.
Umowa na zastępstwo: Trwa do momentu powrotu zastępowanego pracownika.
Obowiązki pracodawcy
Praca tymczasowa: Obowiązki są podzielone między agencję pracy a pracodawcę użytkownika.
Umowa na zastępstwo: Wszystkie obowiązki spoczywają na pracodawcy. Nie ma pośredników.
Wynagrodzenie
Praca tymczasowa: Wypłacane przez agencję pracy tymczasowej.
Umowa na zastępstwo: Wypłacane bezpośrednio przez pracodawcę.
Etat czy umowa cywilnoprawna? Poznaj zalety i wady każdej z opcji.
Które rozwiązanie wybrać?
Jak wspomniano na początku artykułu, wybór między pracą tymczasową a umową na zastępstwo zależy od potrzeb firmy. Praca tymczasowa jest lepszym rozwiązaniem w przypadku dynamicznych zmian zapotrzebowania na pracę, np. w sezonie świątecznym, przy sezonowych zbiorach owoców czy warzyw. Z kolei umowa na zastępstwo jest bardziej odpowiednia w sytuacjach, gdy nieobecność pracownika jest zaplanowana i konieczne jest zapewnienie ciągłości pracy na danym stanowisku.
Zarówno praca tymczasowa, jak i umowa na zastępstwo mają swoje zalety i ograniczenia. Zrozumienie różnic między nimi pozwala pracodawcom i pracownikom lepiej dostosować formę zatrudnienia do swoich potrzeb i oczekiwań. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, aby wybrać najbardziej optymalne rozwiązanie.
W czym możemy pomóc Ci pomóc?
- Wesprzemy Cię w zatrudnianiu pracowników zgodnie z przepisami prawa pracy.
- Sporządzimy wzory umów z zakresu prawa pracy, w tym umowę o pracę na zastępstwo oraz umowę o pracę tymczasową.
- Doradzimy, jakie są wady i zalety poszczególnych rodzajów umów.
- Sporządzimy opinię prawną z zakresu prawa pracy.
- Doradzimy, czym różni się zatrudnianie na podstawie umowy o pracę w kontrze do umów cywilnoprawnych.
FAQ: Praca tymczasowa a umowa na zastępstwo
W pracy tymczasowej stosunek pracy jest trójstronny (agencja, pracownik, pracodawca użytkownik), a umowa na zastępstwo to klasyczna umowa bezpośrednia między pracodawcą a pracownikiem.
Do 18 miesięcy w ciągu 36 miesięcy u jednego pracodawcy użytkownika. Dla pracy sezonowej limit może wynosić do 36 miesięcy.
W momencie powrotu zastępowanego pracownika, a także może zostać zakończona wcześniej za porozumieniem stron lub wypowiedzeniem.
W pracy tymczasowej wynagrodzenie wypłaca agencja; obowiązki dzielone są między agencję i pracodawcę użytkownika. W umowie na zastępstwo wszystkie obowiązki i wynagrodzenie leżą po stronie pracodawcy.
Pracownik tymczasowy ma prawo do 2 dni urlopu miesięcznie; okres wypowiedzenia zależy od długości umowy (np. 3 dni lub tydzień). W umowie na zastępstwo obowiązują zasady kodeksowe jak w zwykłej umowie o pracę.
Podsumowanie – praca tymczasowa a umowa na zastępstwo
- Praca tymczasowa to stosunek trójstronny (agencja–pracownik–pracodawca użytkownik), a umowa na zastępstwo to bezpośredni stosunek między pracodawcą a pracownikiem.
- Praca tymczasowa może trwać maksymalnie do 18 miesięcy (czasem 36), umowa na zastępstwo wygasa wraz z powrotem zastępowanego pracownika.
- W pracy tymczasowej wynagrodzenie płaci agencja; przy umowie na zastępstwo – pracodawca.
- Pracownik tymczasowy ma 2 dni urlopu miesięcznie oraz krótsze wypowiedzenie; zastępstwo podlega zasadom kodeksowej umowy o pracę.
