Sprzedajesz rozwiązanie wykorzystujące sztuczną inteligencję, automatyzujesz obsługę klientów lub rozwijasz platformę finansową? Sposób rozliczania VAT może wpływać na cenę Twojej usługi i jej rentowność. Samo wykorzystanie AI nie przesądza jednak o zwolnieniu podatkowym.
Sprawa rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny pokazuje, dlaczego przy ocenie nowoczesnych usług trzeba dokładnie ustalić, co otrzymuje klient i jakie czynności wykonuje system. Dla przedsiębiorcy oznacza to potrzebę przyjrzenia się zarówno działaniu produktu, jak i zapisom umowy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czego dotyczył wyrok NSA w sprawie zautomatyzowanych usług finansowych?
- Kiedy wykorzystanie algorytmu może wiązać się ze zwolnieniem z VAT?
- Jak zwolnienie wpływa na cenę usługi i rozliczanie kosztów?
- Co sprawdzić przed zmianą sposobu fakturowania?
Usługi AI a zwolnienie z VAT, czego dotyczyła sprawa?
Spółka opracowywała strategie inwestycyjne zapisane w postaci kodu komputerowego. Algorytm analizował dane giełdowe oraz automatycznie generował i wysyłał zlecenia kupna i sprzedaży instrumentów finansowych. Klient zapewniał środki finansowe oraz zaplecze techniczne i administracyjne. Nie wybierał natomiast poszczególnych transakcji realizowanych przez strategię. Wynagrodzenie spółki zależało od osiągniętego wyniku inwestycyjnego. Dyrektor KIS i następnie WSA w Warszawie uznali, że chodzi o wsparcie techniczne procesu inwestycyjnego, które nie korzysta z analizowanego zwolnienia.
NSA w wyroku z 28 stycznia 2026 r., sygn. I FSK 800/23, uchylił zarówno wyrok WSA, jak i interpretację podatkową. Uznał, że opisana usługa mieści się w zwolnieniu dotyczącym instrumentów finansowych. Znaczenie miało to, że działanie strategii prowadziło do rzeczywistych zmian praw i obowiązków klienta związanych z tymi instrumentami. Rozstrzygnięcie zostało następnie uwzględnione w interpretacji Dyrektora KIS z 29 maja 2026 r., nr 0114-KDIP4-3.4012.57.2022.9.S.IG, potwierdzającej prawidłowość stanowiska spółki.
Czy każda usługa wykorzystująca AI może być zwolniona z VAT?
Nie istnieje ogólne zwolnienie z VAT dla usług wykorzystujących sztuczną inteligencję. W omawianej sprawie podstawą był art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, dotyczący określonych usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, oraz pośrednictwa w tym zakresie. Przepis przewiduje wyłączenia, m.in. dotyczące przechowywania instrumentów i zarządzania nimi. Dodatkowo art. 43 ust. 15 wyłącza z określonych zwolnień finansowych m.in. usługi doradztwa. Dlatego nawet daleko posunięta automatyzacja nie wystarcza do zastosowania preferencji.
Dla przedsiębiorcy praktyczny wniosek jest następujący: analizę należy rozpocząć od zakresu świadczenia. Określenia „platforma AI”, „inteligentny asystent” czy „automatyczna strategia” opisują produkt marketingowo, ale nie wyjaśniają jeszcze jego kwalifikacji podatkowej.
Warto również odróżnić zwolnienie związane z rodzajem usługi od zwolnienia podmiotowego, zależnego m.in. od wartości sprzedaży i ustawowych wyłączeń. Omawiany wyrok dotyczył pierwszego z tych mechanizmów.
ZUS dla artystów – to musisz wiedzieć:
Gdzie przebiega granica między usługą finansową a narzędziem informatycznym?
Poniższe przykłady pokazują różnice, które warto zbadać przed ustaleniem sposobu rozliczania. Nie zastępują oceny konkretnej umowy i działania systemu.
1. Program analizujący dane giełdowe
Firma udostępnia aplikację, która porównuje notowania, przygotowuje wykresy i wysyła powiadomienia. Użytkownik sam wybiera instrument oraz składa zlecenie.
W takim modelu trzeba przede wszystkim ocenić usługę dostępu do informacji lub oprogramowania. Samo przeznaczenie aplikacji dla inwestorów nie uzasadnia przeniesienia na nią wniosków z omawianego wyroku.
2. Asystent przedstawiający rekomendacje inwestycyjne
System analizuje sytuację klienta i sugeruje określone działania. Klient decyduje, czy zastosuje się do rekomendacji.
Tutaj należy sprawdzić w szczególności, czy świadczenie ma charakter doradczy. Zastąpienie konsultanta algorytmem nie usuwa ustawowego wyłączenia dotyczącego doradztwa.
3. Strategia samodzielnie realizująca transakcje
System podejmuje decyzje i uruchamia transakcje według określonych zasad, bez zatwierdzania każdej operacji przez klienta.
Taki model uzasadnia dokładniejsze porównanie z okolicznościami sprawy NSA. Sama samodzielność algorytmu nadal nie rozstrzyga wyniku, trzeba zbadać m.in. rodzaj instrumentów, zakres świadczenia i możliwe wyłączenia ze zwolnienia.
AI Act – poznaj obowiązki firmy „krok po kroku”:
Czy zwolnienie z VAT zawsze poprawia rentowność?
Z perspektywy klienta, który nie odlicza VAT, zwolnienie może oznaczać niższy koszt zakupu. Po stronie usługodawcy trzeba jednak uwzględnić również podatek zawarty w wydatkach na rozwój i obsługę produktu.
Przykład kalkulacyjny: załóżmy, że wynagrodzenie wynosi 10 000 zł, do którego przy opodatkowaniu dochodziłoby 23% VAT. Klient zapłaciłby 12 300 zł. Przy prawidłowo zastosowanym zwolnieniu i utrzymaniu wynagrodzenia na poziomie 10 000 zł należność wyniosłaby 10 000 zł.
Nie oznacza to jednak automatycznie dodatkowych 2300 zł zysku dla dostawcy.
Jeżeli firma kupuje usługi programistyczne za 5000 zł netto i 1150 zł VAT, przeznaczone wyłącznie do krajowej sprzedaży zwolnionej, co do zasady nie odliczy tego podatku. W takim uproszczonym przykładzie jej wydatek obejmuje całe 6150 zł. Prawo do odliczenia zależy bowiem zasadniczo od związku zakupów z czynnościami opodatkowanymi.
Dlatego przed zmianą rozliczeń warto przygotować kalkulację obejmującą cenę dla klienta, koszty zewnętrzne oraz możliwość odliczania podatku przez obie strony.
W odniesieniu do określonych usług finansowych świadczonych na rzecz podatników istnieje również możliwość wyboru opodatkowania. Wymaga ona spełnienia warunków formalnych, a wybór zasadniczo wiąże na co najmniej dwa lata. Nie jest to decyzja podejmowana osobno dla każdej faktury.
Sprawdź, co zmieniło się w prawie pracy po 5 listopada 2026:
Co sprawdzić przed zmianą sposobu fakturowania usług AI?
Analizę warto przeprowadzić wspólnie z osobą odpowiedzialną za produkt, księgowością i doradcą podatkowym. Każda z tych osób zna inną część procesu.
Praktyczna lista kontrolna obejmuje:
- Rzeczywisty zakres usługi. Opisz, co klient kupuje: dostęp do danych, rekomendacje, oprogramowanie czy wykonanie określonych czynności.
- Przebieg działania systemu. Ustal, kto podejmuje decyzje, kto zatwierdza operacje i jakie skutki wywołuje działanie algorytmu.
- Postanowienia umowy. Sprawdź obowiązki stron, odpowiedzialność, zasady wynagrodzenia oraz możliwość ingerowania w działanie rozwiązania.
- Podstawę zwolnienia. Wskaż konkretny przepis i zweryfikuj jego warunki oraz wyłączenia.
- Skutki finansowe. Porównaj przychody, koszty i odliczenia przed zmianą oraz po niej.
Warto zachować opis funkcjonalny produktu i aktualizować go przy istotnych zmianach. Dodanie obowiązku zatwierdzania transakcji przez użytkownika albo ograniczenie usługi do rekomendacji może wymagać ponownej analizy podatkowej.
Jak zabezpieczyć rozliczenia własnej firmy?
Korzystny wyrok dotyczący innego przedsiębiorcy jest argumentem przy ocenie podobnego modelu działalności. Nie daje jednak każdej firmie korzystającej z AI automatycznej ochrony podatkowej.
Przy istotnych wątpliwościach warto rozważyć wniosek o interpretację indywidualną. Opis powinien przedstawiać rzeczywisty sposób działania rozwiązania, rolę klienta i obowiązki dostawcy. Ogólne stwierdzenie, że firma „świadczy usługi AI”, będzie niewystarczające.
Dyrektor KIS nie prowadzi w tym postępowaniu postępowania dowodowego, ocenia okoliczności przedstawione we wniosku. Dlatego precyzyjny opis produktu ma bezpośrednie znaczenie dla użyteczności uzyskanej odpowiedzi.
FAQ
- Czy usługi AI są zwolnione z VAT?
Nie automatycznie. Zwolnienie zależy od rodzaju wykonywanej usługi i spełnienia warunków ustawowych. Wyrok NSA dotyczył konkretnej usługi związanej z obrotem instrumentami finansowymi.
- Czy wystarczy zmienić nazwę usługi na fakturze?
Nie. Zmiana opisu na „usługę finansową” nie zmienia tego, co faktycznie otrzymuje klient. Trzeba ocenić działanie systemu i zakres zobowiązań wynikających z umowy.
- Czy przy zwolnieniu z VAT mogę odliczać podatek od kosztów?
Co do zasady nie odliczysz VAT od zakupów służących wyłącznie krajowym usługom zwolnionym. Przy działalności mieszanej lub transakcjach zagranicznych konieczna jest odrębna analiza.
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego:


![Jak możesz wykorzystywać generatywną AI w swoim biznesie zgodnie z prawem? [AI w pigułce]](https://mdl-kancelariaprawna.pl/wp-content/uploads/2025/07/chatgpt-7867916_1280-1024x574.jpg)

