Branża kosmetologiczna w Polsce stale się rozwija, oferując zabiegi o coraz wyższym stopniu ingerencji w tkanki. Wraz ze wzrostem zaawansowania świadczonych usług rośnie jednak też ryzyko prawne. Nieudana procedura, powikłania zdrowotne czy nieporozumienia dotyczące publikacji zdjęć w mediach społecznościowych po zabiegach mogą prowadzić do kosztownych sporów sądowych. Kluczową tarczą ochronną dla każdego kosmetologa i właściciela salonu jest prawidłowo skonstruowana i pozyskana dokumentacja. W tym artykule szczegółowo omówimy, jakich zgód wymagają przepisy prawa, a także jak bezpiecznie (z perspektywy prawnej) obsługiwać osoby niepełnoletnie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie dokumenty musisz posiadać w salonie kosmetologicznym?
- Jakie zgody są niezbędne?
- Czy możesz obsługiwać niepełnoletnie klientki?
- Czy możesz publikować wizerunek klientek w social mediach?
Zgoda na wykonanie zabiegu i świadoma zgoda na ryzyko
Podstawą prawną wykonania jakiejkolwiek procedury w gabinecie jest wyraźna zgoda klienta. Musi być ona przede wszystkim zgodą świadomą. Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że klient nie może jedynie złożyć bezrefleksyjnego podpisu pod ogólnym zdaniem „Wyrażam zgodę na zabieg”. Prawidłowy formularz zgody powinien zawierać dokładny opis zabiegu i mechanizmu jego działania, oczekiwane rezultaty oraz czas ich utrzymywania się, pełną listę przeciwwskazań (zarówno bezwzględnych, jak i względnych), opis możliwych powikłań i działań niepożądanych (od powszechnych, jak zaczerwienienie czy obrzęk, po rzadkie, jak martwica tkanek czy bliznowacenie), a także zalecenia pozabiegowe, do których klient jest zobowiązany się stosować. Z punktu widzenia dowodowego w ewentualnym procesie cywilnym zgoda powinna być sporządzona na piśmie. Podpis klienta pod dokumentem potwierdza, że został poinformowany o ryzyku i świadomie akceptuje jego wystąpienie. Im precyzyjniejszy opis zabiegu i ewentualnych powikłań, a także procedur pozabiegowych – tym bezpieczniej dla salonu.
Dowiedz się więcej o konsultacjach biznesowych:
Wywiad medyczny i ankieta alergiczna, czyli przetwarzanie danych o zdrowiu
Karta klienta oraz wywiad medyczny (w tym ankieta dotycząca alergii, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków czy ciąży) stanowią fundament bezpiecznego zabiegu. Z prawnego punktu widzenia informacje o zdrowiu są szczególną kategorią danych osobowych (tzw. danymi wrażliwymi) w rozumieniu art. 9 RODO. Aby legalnie zbierać i przechowywać te dane w salonie, konieczne jest spełnienie dwóch warunków. Po pierwsze, wymagana jest wyraźna zgoda na przetwarzanie danych o zdrowiu, czyli klient musi zaznaczyć osobną, wyraźną zgodę (np. „Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dotyczących stanu zdrowia w celu kwalifikacji do zabiegu…”). Po drugie, konieczna jest klauzula informacyjna RODO: klient musi zostać poinformowany, kto jest administratorem jego danych, w jakim celu są przetwarzane, jak długo będą przechowywane oraz jakie prawa mu przysługują (prawo wglądu, sprostowania czy usunięcia danych).
O bezpieczeństwie prawnym w salonie beauty pisaliśmy już na blogu:
Zgoda na wykorzystanie wizerunku w mediach społecznościowych
Zdjęcia typu „przed i po” opublikowane na Instagramie czy Facebooku to najlepsza reklama salonu, wie o tym wiele osób. Należy jednak pamiętać, że wizerunek jestt dobrem osobistym na gruncie prawa cywilnego oraz daną osobową na gruncie RODO. Zgoda na wykorzystanie wizerunku nigdy nie może być obowiązkowa ani połączona ze zgodą na sam zabieg. Klient nie może czuć, że bez jej podpisania usługa nie zostanie wykonana lub zostanie wykonana gorzej. W dokumentacji należy wyraźnie rozróżnić i doprecyzować: pole eksploatacji (gdzie dokładnie zdjęcie zostanie opublikowane, np. profil na Instagramie, strona www, ulotka drukowana), zakres kadru (czy zdjęcie przedstawia całą twarz, czy jest zanonimizowane, np. zasłonięte oczy i znaki szczególne), nieodpłatność (oświadczenie, że zgoda jest wyrażana bezpłatnie) oraz odwoływalność (prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie, co obliguje salon do usunięcia zdjęcia).
Zgoda na marketing
Przypomnienia o wizytach, życzenia urodzinowe z kodem rabatowym czy newslettery wymagają odrębnych zgód. Zgoda marketingowa musi być całkowicie dobrowolna, co oznacza, że niedozwolone jest stosowanie domyślnie zaznaczonych checkboxów.
Reklamuj kosmetyki zgodnie z prawem:
Osoby niepełnoletnie na zabiegach kosmetologicznych
Świadczenie usług kosmetologicznych i estetycznych na rzecz osób poniżej 18 roku życia budzi wiele wątpliwości prawnych wśród właścicieli salonów beauty. Przepisy różnicują sytuację prawną pacjenta/klienta w zależności od jego wieku. W polskim porządku prawnym, zgodnie z brzmieniem art. 15 kodeksu cywilnego, ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. Oznacza to, że osoba, która ukończyła 13 lat może przykładowo zawrzeć drobne umowy na realizację tak zwanych potrzeb z życia codziennego: zakup żywności w sklepie czy czasopisma młodzieżowego. Jeżeli jednak osoba ta chciałaby dokonać czynność prawną przekraczającą kategorię drobnych spraw codziennych, musi uzyskać zgodę rodzica lub opiekuna prawnego. W przypadku osób niepełnoletnich wątpliwości przy zabiegach z branży beauty wynikają z tego, że:
- Może pojawić się pytanie, czy “zwykłe pomalowanie paznokci” przekracza zwykłe sprawy z życia codziennego (zwykły zarząd) i tym samym wymaga zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
- Pojawia się wątpliwość, czy zabiegi z branży beauty należy traktować analogicznie do zabiegów medycznych i wymagać tzw. zgody kumulatywnej od ukończenia 16 roku życia.
- Wiele osób zastanawia się, czy wszystkie zabiegi z zakresu branży beauty traktować jednakowo, czy też rozgraniczać je ze względu na charakter i stopień ingerencji w wygląd.
Zakładając analogię do zgody kumulatywnej z prawa medycznego, począwszy od ukończenia 16 roku życia zarówno klient, jak i rodzic muszą wyrazić zgodę na konkretny zabieg estetyczny. Przyjmując cywilistyczną ograniczoną zdolność do czynności prawnych oraz założenie, że zabiegi estetyczne to “drobne codzienne sprawy” jako podstawę oceny, kto powinien wyrazić zgodę, osoba, która ukończyła 13 lat mogłaby samodzielnie zapisać się na zabieg w salonie i skorzystać z usługi, bez wyraźnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Z perspektywy prowadzenia salonu beauty warto zabezpieczać się przed potencjalnymi roszczeniami i zarzutami, że bezprawnie wykonało się daną procedurę. Obserwując otoczenie można uznać, że wizyta w salonie beauty i skorzystanie z danej usługi przekracza zwykły zarząd typowego nastolatka więc w przypadku osób niepełnoletnich zawsze należy oczekiwać również zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Nawet “zwykłe malowanie paznokci” może zakończyć się nieumyślnym skaleczeniem klientki czy też może wywołać reakcję alergiczną na dany składnik lakieru. Z doświadczenia przypominamy: zawsze weryfikuj wiek klienta, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości. Co więcej, w przypadku zabiegów naruszających ciągłość naskórka lub niosących wyższe ryzyko (np. mezoterapia, kwasy o wysokim stężeniu, laseroterapia) u nieletnich, brak zgody rodzica naraża salon na odpowiedzialność odszkodowawczą za uszczerbek na zdrowiu lub naruszenie dóbr osobistych. Pamiętaj też, aby przeanalizować bezpieczeństwo zabiegów pod kątem zdrowia klienta. Upewnij się, że dane substancje mogą być stosowane na osobach poniżej 18 roku życia. Podsumowując, przypominamy – każdy zabieg beauty jest inny, wiąże się z innymi potencjalnymi skutkami ubocznymi, a także w inny sposób ingeruje w tkanki klientki. Do każdego przypadku należy podchodzić indywidualnie.
Podsumowanie
Prawidłowo skonstruowana i uporządkowana dokumentacja w salonie kosmetologicznym to nie zbędna biurokracja, lecz podstawowa ochrona prawna i biznesowa. Zgoda na zabieg, wywiad medyczny z klauzulą RODO oraz zgoda na wizerunek powinny stanowić osobne, czytelne sekcje lub osobne dokumenty. Dbanie o procedury podnosi prestiż gabinetu w oczach klientów, buduje profesjonalny wizerunek i zabezpiecza finanse firmy na wypadek roszczeń.
W czym możemy Ci pomóc?
- Sporządzimy dla Ciebie politykę RODO.
- Doradzimy, jak legalnie obsługiwać niepełnoletnie klientki.
- Sporządzimy dokumentację dla Twojego salonu.
FAQ
- Czy klientka musi podpisywać formularz zgody przy każdej kolejnej wizycie na ten sam zabieg?
Nie ma konieczności wypełniania od nowa pełnego, wielostronicowego formularza przy każdej serii tego samego zabiegu, pod warunkiem, że pierwszy dokument został prawidłowo sporządzony. Przy kolejnych wizytach wystarczy zastosować tzw. potwierdzenie aktualności stanu zdrowia. Jest to krótki dokument/karta wizyty, na której klientka składa podpis pod oświadczeniem, że od ostatniego zabiegu jej stan zdrowia, przyjmowane leki czy status (np. ciąża) nie uległy zmianie.
- Czy rodzic może wyrazić zgodę na zabieg niepełnoletniej córki przez telefon lub napisać zgodę na kartce w domu?
Zgoda ustna (np. telefoniczna) lub niezweryfikowane pismo zrobione w domu niosą dla salonu ogromne ryzyko dowodowe. Kosmetolog nie ma możliwości weryfikacji, czy pismo rzeczywiście sporządził rodzic, czy sama nastolatka bądź inna osoba. Bezpieczny standard prawny wymaga, aby rodzic podpisał formularz osobiście w gabinecie w obecności pracownika lub, w drodze wyjątku, przekazał zgodę z podpisem notarialnie poświadczonym. Należy wskazać, że to w interesie salonu jest posiadanie w 100% zweryfikowanej zgody.
- Co w sytuacji, gdy klientka wycofa zgodę na publikację zdjęcia jej twarzy po 3 miesiącach od zabiegu?
Klientka ma pełne prawo wycofać zgodę na przetwarzanie wizerunku w dowolnym momencie, a salon ma obowiązek na to zareagować. Po otrzymaniu takiego żądania salon powinien bez zbędnej zwłoki usunąć zdjęcie z mediów społecznościowych, strony www oraz materiałów cyfrowych. Wycofanie zgody nie działa jednak wstecz: usunięcie zdjęcia nie oznacza, że jego wcześniejsza publikacja była nielegalna. Jeśli jednak zdjęcie wydrukowano w materiałach fizycznych (np. w katalogu), kwestię tę warto precyzyjnie opisać w samym formularzu zgody i ustalić wszelkie możliwości.
- Czy zgoda na zabieg zwalnia kosmetologa z odpowiedzialności za ewentualny błąd lub powikłania?
Nie. Zgoda na zabieg przenosi na klienta jedynie ryzyko wystąpienia powikłań, które są normalnym, wpisanym w daną procedurę ryzykiem (o ile klient został o nich prawidłowo poinformowany). Zgoda nigdy nie zwalnia kosmetologa z odpowiedzialności za niedbalstwo, błąd w sztuce lub niestaranność (np. użycie przeterminowanego preparatu, niezastosowanie zasad sterylności, awarię sprzętu z powodu braku przeglądu czy poparzenie wynikające ze źle dobranych parametrów).
Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego!
