Co dalej z Rozszerzoną Odpowiedzialnością Producenta? – PPWR, projekt polskiej ustawy i spory na linii przedsiębiorcy – państwo.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) to zestaw działań zobowiązujących producentów produktów wprowadzanych na rynek do ponoszenia finansowej i organizacyjnej odpowiedzialności za gospodarowanie nimi w całym cyklu życia produktu, a także jeden z głównych instrumentów gospodarki odpadami w Unii Europejskiej. Polska próbuje wdrażać właśnie jego nową wersję – nowa ustawa ma wejść w życie w 2027 roku i gruntownie przebudować dotychczasowy, krytykowany system. Co się zmieni, kto na tym zyska, a kto protestuje?

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego obecny system ROP dla opakowań wymaga gruntownej przebudowy;
• Co zakłada nowa ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz kiedy wejdzie w życie;
• Ile pieniędzy wpłynie do systemu i jak będą dzielone między gminy;
• Dlaczego producenci są niezadowoleni z przyjętego modelu i czego się domagali;
• Jak polskie przepisy wpisują się w unijne rozporządzenie PPWR i co ono zmienia.

Poznaliśmy nowy harmonogram wdrożenia pełnego ROP w polskim systemie.

20 marca 2026 r., w Rządowym Centrum Legislacji, opublikowano kolejną wersję projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, która ma wdrożyć w Polsce system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) – jest to projekt UC100. To kolejny krok w długo oczekiwanej reformie, która pierwotnie miała wejść w życie już w 2026 roku – termin ten przesunięto jednak na 1 stycznia 2027 r, po tym jak temat nie znalazł się na liście priorytetów Rządu wcześniej w tym roku.

Ustawa przewiduje etapowe wprowadzanie nowych zasad, choć terminy nie są aż tak odległe. Dodatkowo lata 2027-2028 mają być okresem przejściowym, po którym dopiero nastąpi pełne wdrożenie systemu – planowane na 2029 rok. W pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów stawka opłaty opakowaniowej zostanie ograniczona do minimum niezbędnego do pokrycia kosztów rekompensat dla gmin – ma to być ok. 6 zł na mieszkańca za utrzymanie systemu odbioru odpadów opakowaniowych od mieszkańców oraz niezbędnych kosztów administracyjnych związanych z pełnym wdrożeniem nowego systemu ROP od roku 2029.

Szacowane wpływy z opłaty opakowaniowej rosną wraz z kolejnymi etapami wdrożenia wyglądają następująco:

• 2027 r. – ok. 513 mln zł
• 2028 r. – ok. 1,26 mld zł
• 2029 r. – ok. 5 mld zł

a resort podkreśla, że podstawą do ostatecznego wyliczenia opłaty będą dane z kwartalnych sprawozdań ROP, składanych przez producentów w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO).

Więcej o samej koncepcji Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta pisaliśmy tutaj:

Rozszerzona odpowiedzialność producenta, czyli ROP – co musisz wiedzieć?

Szersza perspektywa unijna.

Polska reforma systemu ROP nie pojawiła się znikąd – jest ona częścią szerszego procesu harmonizacji przepisów na poziomie unijnym, wynikającej z Rozporządzenia PPWR. To właśnie PPWR wyznacza ramy, w których państwa członkowskie budują lub przebudowują swoje krajowe systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Jedną z kluczowych zmian, jakie wprowadza PPWR, jest harmonizacja obowiązków administracyjnych – na przykład ujednolicenie zasad rejestracji producentów, terminów i częstotliwości składania sprawozdań oraz szczegółowości raportowanych danych. Ma to odciążyć przedsiębiorców działających w kilku krajach jednocześnie, którzy dziś muszą mierzyć się z wyzwaniami stawianymi przez różnorodność krajowych systemów.

Poza tym, należy podkreślić, że PPWR nie zwalnia odgórnie mikroprzedsiębiorstw z obowiązków wynikających z ROP – wszyscy producenci, niezależnie od wielkości, odpowiadają za opakowania wprowadzane przez siebie na rynek. Jedynym ustępstwem dla mniejszych podmiotów jest uproszczona sprawozdawczość dla tych, którzy wprowadzają mniej niż 10 ton opakowań rocznie.

Jeśli chodzi o harmonogram: producenci po raz pierwszy będą musieli złożyć sprawozdania do krajowych rejestrów EPR zgodnie z nowymi, zharmonizowanymi przepisami do 1 czerwca 2029 r. – co zbiega się w czasie z planowanym pełnym wdrożeniem polskiego systemu ROP.

Przedsiębiorcy nie czują się wysłuchani.

Nowa wersja projektu UC100 jest również owiana lekką kontrowersją. Poprzednia wersja spotkała się z wyraźnym sprzeciwem przedsiębiorców, którzy zarzucali resortowi klimatu próbę wprowadzenia nowego podatku pod pozorem opłaty opakowaniowej. Głównym elementem było przede wszystkim pozbawienie producentów realnej kontroli nad tym, jak wydatkowane są zebrane przez nich środki.
Spór dotyczył w istocie wyboru modelu systemu ROP. Ministerstwo zdecydowało się na wariant forsowany przez stronę samorządową: producenci wnoszą opłaty za wprowadzone przez siebie na rynek opakowania, środki trafiają do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który następnie rozdziela je między gminy według algorytmu zapisanego w projekcie ustawy. To oznacza, że to samorządy – a nie przedsiębiorcy – mają decydujący głos w kwestii wydatkowania tych pieniędzy.
Przedstawiciele biznesu nie kryją rozgoryczenia. Mimo że od 2024 roku uczestniczyli w pracach specjalnego ministerialnego zespołu – działającego, jak podkreślają, w warunkach znacznej nieprzejrzystości – czują się ostatecznie pominięci. Ich postulaty nie znalazły odzwierciedlenia w przyjętym projekcie, co zapowiada dalsze napięcia na etapie konsultacji i prac legislacyjnych.

Obecny system ROP – diagnoza problemów.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) wprost przyznaje, że obecny system ROP dla opakowań nie funkcjonuje prawidłowo. W ocenie skutków regulacji wskazano, że w praktyce nie zapewnia on wystarczającego pokrycia kosztów selektywnego zbierania i transportu odpadów opakowaniowych z gospodarstw domowych – koszty te w rzeczywistości ponoszą sami mieszkańcy, poprzez opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.Co więcej, zdaniem MKiŚ obecne przepisy nie motywują producentów do ekoprojektowania, a gminy mają poważne trudności z osiągnięciem wymaganych poziomów recyklingu. Efektem jest wielokrotne obciążanie mieszkańców tymi samymi kosztami – płacą oni za opakowania w cenie produktu, następnie w opłacie śmieciowej, a niekiedy pośrednio również poprzez kary nakładane na gminy za nieosiągnięte cele recyklingowe.
Ministerstwo ocenia, że w tej sytuacji dalsze „łatanie” dotychczasowego systemu jest nieuzasadnione i konieczna jest jego gruntowna przebudowa.

Podsumowanie

Nowe przepisy to dla przedsiębiorców przede wszystkim nowe koszty, i to już od 2027 roku. Opłata opakowaniowa nie będzie wyłącznie symboliczna. System ma być finansowany przede wszystkim przez producentów, a nie, jak dotychczas w praktyce, przez mieszkańców gmin.

Warto też mieć na uwadze wymiar strategiczny. Wysokość opłat będzie zależeć od tego, jak bardzo dane opakowanie nadaje się do recyklingu. Firmy, które już dziś zainwestują w ekoprojektowanie, mogą w przyszłości płacić mniej. Te, które tego nie zrobią, zapłacą więcej.

Niezadowolenie środowisk biznesowych z przyjętego modelu, w którym to samorządy, a nie producenci, kontrolują przepływ środków, zapowiada, że spór o kształt systemu nie zakończył się wraz z publikacją projektu. Będziemy śledzić dalszy przebieg prac legislacyjnych, bo szczegóły mogą się jeszcze zmienić.

W czym możemy Ci pomóc?

• Weryfikacja i przygotowanie umów z operatorami systemu,
• Analiza oznakowania opakowań pod kątem wymogów przewidzianych przepisami prawa,
• Kompleksowe wsparcie w rejestracji i raportowaniu w systemie BDO,
• Konsultacje i porady prawne dotyczące obowiązków, rozliczeń i kontroli,
• Szkolenia dedykowane dla zespołów odpowiedzialnych za zarządzanie systemem kaucyjnym i ROP.

FAQ

Co dokładnie znaczy rozszerzona odpowiedzialność producenta?
To zasada, zgodnie z którą producent ponosi koszty zagospodarowania odpadów powstałych z jego produktów i opakowań, do końca cyklu życia produktu.

Kiedy nowe przepisy ROP wejdą w życie w Polsce?
Ustawa ma wejść w życie na początku 2027 r. Lata 2027-2028 to okres przejściowy, a pełne wdrożenie systemu planowane jest na 2029 r.
Czy małe firmy też muszą płacić opłatę opakowaniową?
Tak. Nie ma generalnego zwolnienia dla mikroprzedsiębiorstw. Producenci wprowadzający mniej niż 10 ton opakowań rocznie mogą korzystać z uproszczonej sprawozdawczości, ale obowiązek rejestracji i opłat również ich dotyczy.

Skontaktuj się z nami, aby uzyskać fachową pomoc i wsparcie w procesie wdrażania tych zmian. Sprawdź, jak możemy pomóc Twojej firmie dostosować się do nowych przepisów.