Obowiązek dotyczy podmiotu prawnego, na rzecz którego według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób (każdy rodzaj zatrudnienia). 

Dodatkowo, są podmioty które mimo nieosiągnięcia wspomnianego progu są zobligowane do wprowadzenia procedury ochronnej, a są to: podmioty wykonujące działalność w zakresie usług, produktów i rynków finansowych oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu i ochrony środowiska, objętych zakresem stosowania aktów prawnych Unii Europejskiej wymienionych w części I.B i II załącznika do dyrektywy 2019/1937 (AML). Jako przykład takich podmiotów można podać: biura księgowe, kantory czy kancelarie prawne.

Treść Pracowników liczy się w przeliczeniu na pełne etaty, natomiast zleceniobiorców i samozatrudnionych, jako 1.

Sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą, w tym:

• pracownik; 
• pracownik tymczasowy;
• osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej; 
• Przedsiębiorca;
• prokurent; 
• akcjonariusz lub wspólnik; 
• członek organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;
• osoba świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy;
• stażysta; wolontariusz; praktykant.

Ochrona obejmuje również osoby dopiero ubiegające się o zatrudnienie.

Nie, przedsiębiorca nie wyznacza z góry osób dokonujących zgłoszeń. Przedsiębiorca powinien natomiast wyznaczyć osoby lub utworzyć jednostki odpowiedzialne za przyjmowanie i weryfikację zgłoszeń oraz podejmowanie działań następczych. 

Sygnalista, uprawniony jest do zgłaszania lub publicznego ujawniania tzw. Informacji o naruszeniu prawa. Informacją o naruszeniu prawa jest to informacja, w tym uzasadnione podejrzenie dotyczące zaistniałego lub potencjalnego naruszenia prawa, do którego doszło lub prawdopodobnie dojdzie w podmiocie prawnym, w którym sygnalista uczestniczył w procesie rekrutacji lub innych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy, pracuje lub pracował, lub w innym podmiocie prawnym, z którym sygnalista utrzymuje lub utrzymywał kontakt w kontekście związanym z pracą, lub informację dotyczącą próby ukrycia takiego naruszenia prawa. 

W rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów naruszeniem prawa jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem lub mające na celu obejście prawa, dotyczące:

• korupcji; 
• zamówień publicznych; 
• usług, produktów i rynków finansowych; 
• przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu; 
• bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;  
• bezpieczeństwa transportu; 
•  ochrony środowiska;  
• ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego; 
• bezpieczeństwa żywności i pasz;  
• zdrowia i dobrostanu zwierząt; 
• zdrowia publicznego;  
• ochrony konsumentów; 
• ochrony prywatności i danych osobowych; 
• bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych; 
• interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej; 
• rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych; 
• konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela – występujące w stosunkach jednostki z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi powyżej.

Z katalogu wyłączono naruszenia prawa pracy.

Ustawodawca wskazuje, że to od przedsiębiorcy zależy, czy będzie przyjmować zgłoszenia anonimowe. Nie ma tutaj takich rygorów, co do procedury anonimowego zgłaszania, jak np. w przypadku przepisów AMLowskich. 

Należy zatem przyjąć, że pracodawcy nie mogą w ogóle wyłączyć możliwości dokonywania zgłoszeń anonimowo, jednak mogą ich zwyczajnie nie przyjmować lub rozpoznawać je i weryfikować stosując dotychczas wprowadzone zasady. Nie powinno w żadnym przypadku dochodzić do sytuacji, w których pracodawca będzie podejmować działania zmierzające do ustalenia tożsamości anonimowego zgłoszenia. 

Pracodawca powinien wyznaczyć bezstronną wewnętrzną jednostkę organizacyjną lub osobę w ramach struktury organizacyjnej podmiotu prawnego, upoważnione do podejmowania działań następczych, włączając w to weryfikację zgłoszenia wewnętrznego i dalszą komunikację z sygnalistą, w tym występowanie o dodatkowe informacje i przekazywanie sygnaliście informacji zwrotnej. Funkcję osoby czy też podmiotu upoważnionego do przyjmowania zgłoszeń oraz funkcję osoby odpowiedzialnej za ich weryfikację oraz podejmowanie działań następczych może pełnić ta sama osoba lub podmiot, jeśli będą one bezstronne.

Przez działania następcze ustawodawca rozumie działania podjęte przez podmiot prawny lub organ publiczny w celu oceny prawdziwości informacji zawartych w zgłoszeniu oraz w celu przeciwdziałania naruszeniu prawa będącemu przedmiotem zgłoszenia, w szczególności: 

• postępowanie wyjaśniające, 
• wszczęcie kontroli lub postępowania administracyjnego, 
• wniesienie oskarżenia, działanie podjęte w celu odzyskania środków finansowych lub 
• zamknięcie procedury realizowanej w ramach wewnętrznej procedury dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych lub procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych.

Tak. Oprócz zgłoszeń wewnętrznych Sygnalista może dokonywać również zgłoszeń zewnętrznych do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organów publicznych oraz – w stosownych przypadkach – do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii Europejskiej. Informację o takiej możliwości pracodawca powinien zawrzeć w swojej procedurze, która w zrozumiały i łatwy sposób objaśni, jak Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego.

Tak. Taki rejestr powinien zawierać w szczególności: 

• numer zgłoszenia;
• przedmiot naruszenia prawa;
• dane osobowe sygnalisty oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie, niezbędne do identyfikacji tych osób;
• adres do kontaktu sygnalisty;
• datę dokonania zgłoszenia;
• informację o podjętych działaniach następczych;
• datę zakończenia sprawy.

Pracodawca, jako podmiot prowadzący rejestr zgłoszeń jest administratorem danych osobowych w nim zgromadzonych. A takie dane oraz pozostałe informacje w nim zawarte należy przechowywać przez okres 3 lat po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono działania następcze, lub po zakończeniu postępowań zainicjowanych tymi działaniami. Co więcej dane osobowe sygnalisty, pozwalające na ustalenie jego tożsamości, nie mogą zostać ujawnione nieupoważnionym osobom, chyba że za wyraźną zgodą sygnalisty, lub z przepisów prawa będzie wynikała taka konieczność.

Tak. Tożsamość sygnalisty nie może być ujawniona bez jego zgody, chyba że wymaga tego prawo. Pracodawca musi stosować środki zapewniające poufność.

Podmiot prawny przyjmujący zgłoszenia jest zobowiązany do ochrony poufności tożsamości Sygnalisty oraz do niepodejmowania tzw. działań odwetowych. Działania odwetowe to bezpośrednie lub pośrednie działania lub zaniechania w kontekście związanym z pracą, które są spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym i które naruszają lub mogą naruszyć prawa sygnalisty lub wyrządzają lub mogą wyrządzić nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne inicjowanie postępowań przeciwko sygnaliście. Obowiązek ten znajduje zastosowanie odpowiednio do osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia, osoby powiązanej z sygnalistą a także do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej pomagającej sygnaliście lub z nim powiązanej, w szczególności stanowiącej własność sygnalisty lub go zatrudniającej.

Wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane w szczególności takie działania, jak: 

• odmowa nawiązania stosunku pracy;
• wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy;
• obniżenie wysokości wynagrodzenia za pracę;
• wstrzymanie awansu albo pominięcie przy awansowaniu;
• przeniesienie na niższe stanowisko pracy;
• zawieszenie w wykonywaniu obowiązków pracowniczych lub służbowych;
• przekazanie innemu pracownikowi dotychczasowych obowiązków sygnalisty;
• niekorzystna zmiana miejsca wykonywania pracy lub rozkładu czasu pracy;
• wypowiedzenie umowy, której stroną jest sygnalista, w szczególności dotyczącej sprzedaży lub dostawy towarów lub świadczenia usług, odstąpienie od takiej umowy lub rozwiązanie jej bez wypowiedzenia;
• nałożenie obowiązku lub odmowa przyznania, ograniczenie lub odebranie uprawnienia, w szczególności koncesji, zezwolenia lub ulgi.

Sygnalista, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub prawo do zadośćuczynienia.

Tak. Osoba, która poniosła szkodę z powodu świadomego zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nieprawdziwych informacji przez sygnalistę, ma prawo do odszkodowania lub zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych od sygnalisty, który dokonał takiego zgłoszenia lub ujawnienia publicznego.

Ustawa przewiduje odpowiedzialność m.in. za:

• Uniemożliwianie lub utrudnianie dokonania zgłoszenia – Kto, chcąc, aby inna osoba nie dokonała zgłoszenia, uniemożliwia jej to lub istotnie utrudnia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli sprawca czynu określonego w zdaniu poprzednim stosuje wobec innej osoby przemoc, groźbę bezprawną lub podstęp, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 
• Podejmowanie działań odwetowych – Kto podejmuje działania odwetowe wobec sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w zdaniu poprzednim działa w sposób uporczywy, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
• Ujawnienie tożsamości sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą – Kto wbrew przepisom ustawy ujawnia tożsamość sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
• Naruszenie obowiązku ustanowienia procedury zgłoszeń wewnętrznych – Kto, będąc odpowiedzialnym za ustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych, wbrew przepisom ustawy procedury tej nie ustanawia lub ustanawia ją z istotnym naruszeniem wynikających z ustawy wymogów, podlega karze grzywny.
• Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego pomimo wiedzy o braku naruszenia prawa – Kto dokonuje zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, wiedząc, że do naruszenia prawa nie doszło, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.