GPSR (General Product Safety Regulation) to stosunkowo nowe Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, które weszło w życie 13 grudnia 2024 r. 

GPSR ma na celu, w szczególności:

• zwiększenie bezpieczeństwa produktów przeznaczonych dla konsumentów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej i udostępnianych tam do obrotu;
• zmniejszenie ryzyka wprowadzenia na rynek towarów, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, życia lub bezpieczeństwa użytkowników;
• uściślenie zasad nadzoru rynku i uprawnień organów krajowych, które mają na celu szybkie identyfikowanie i eliminowanie produktów niebezpiecznych;
• usprawnienie działania rynku UE, poprzez stworzenie jednolitych warunków działania dla przedsiębiorstw.

Rozporządzenie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów obowiązuje od 13 grudnia 2024 r.

Ustawa o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów obowiązuje od 3 stycznia 2026 r. Akt ten określa, jakie podmioty są uprawnione do kontroli oraz w jaki sposób sprawowany jest nadzór i egzekwowanie obowiązków nałożonych na przedsiębiorców w zakresie bezpieczeństwa produktów.

GPSR nakłada obowiązki na podmioty gospodarcze wprowadzające towary konsumpcyjne na rynek Europejski (w szczególności producentów, importerów oraz dystrybutorów) a także na operatorów internetowych platform handlowych. 

Co do zasady nie. Materialne obowiązki w zakresie bezpieczeństwa produktów wynikają bezpośrednio z rozporządzenia (UE) 2023/988 (czyli Rozporządzenia GPSR), które jest stosowane wprost we wszystkich państwach członkowskich od grudnia 2024 roku. Polska ustawa o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów nie powiela tych obowiązków, ale określa krajowe mechanizmy ich egzekwowania, w tym organy właściwe, tryby kontroli oraz środki administracyjne. 

Rozporządzenie GPSR dotyczy większości produktów konsumpcyjnych oferowanych na rynku UE, z wyjątkiem leków, żywności, karmy dla zwierząt, żywych roślin i zwierząt, antyków oraz niektórych produktów, które mają własne, szczegółowe przepisy. Obejmuje ono zarówno nowe, używane, naprawione, jak i odnowione produkty, niezależnie od sposobu ich sprzedaży (stacjonarnie lub online). 

Rozporządzenie nie obejmuje m.in. produktów leczniczych, żywności, pasz, żywych zwierząt i roślin, genetycznie zmodyfikowanych organizmów i antyków. 

Produktem bezpiecznym, jest każdy produkt, który w zwykłych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach używania, w tym w rzeczywistym czasie używania, nie stwarza jakiegokolwiek ryzyka lub jedynie minimalne ryzyko zgodne z jego używaniem, uważane za dopuszczalne i odpowiadające wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów.

Dokonując oceny bezpieczeństwa należy zbadać, czy produkt jest zgodny z odpowiednimi normami europejskimi lub ich częściami, do których odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (zgodnie z art. 10 ust. 7 rozporządzenia 1025/2012). 

W przypadku, gdy nie ma odpowiednich norm europejskich –  produkt powinien spełniać wymagania w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa określone w prawie krajowym państwa członkowskiego, w którym produkt jest udostępniany na rynku, pod warunkiem że prawo to jest zgodne z prawem Unii. 

Producent to każda osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza produkt lub która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie produktu i sprzedaje ten produkt pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym.

Ponadto podmiot może zostać uznany za producenta, gdy: 

• wprowadza cudzy produkt do obrotu pod swoim nazwiskiem lub nazwą lub znakiem towarowym;
• wprowadza w produkcie istotną modyfikację (będzie uznany za producenta w odniesieniu do części produktu, której dotyczy modyfikacja, lub w odniesieniu do całego produktu, jeżeli istotna modyfikacja ma wpływ na jego bezpieczeństwo).

Do głównych obowiązków producenta należą: 

• zagwarantowanie, że produkty przez nich oferowane są zaprojektowane zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i posiadają odpowiednie certyfikaty; 
• zapewnienie istotnych informacji dotyczących bezpieczeństwa i identyfikowalności produktów na produktach lub ich opakowaniach, przeprowadzenie wewnętrznych analiz ryzyka i sporządzenie odpowiedniej dokumentacji technicznej; 
• podjęcie natychmiastowych działań i niezwłoczne poinformowanie konsumentów oraz władz krajowych – w przypadku podejrzenia, że wprowadzony na rynek produkt jest niebezpieczny.

Produkty powinny w szczególności zawierać informacje takie jak: nazwa producenta. zarejestrowany znak towarowy, adres pocztowy, adres e-mail. 

Gdy produkt okaże się niebezpieczny producent powinien podjąć działania naprawcze, m.in. poinformować klientów o ryzyku, zorganizować zwrot produktu a nawet wycofać produkt z obrotu i odzyskać go od konsumentów. 

Zgodnie z Rozporządzeniem importerem każda osoba fizyczna lub prawna, która ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii i wprowadza do obrotu w Unii produkt pochodzący z państwa trzeciego.

Do głównych obowiązków importera należą: 

• zapewnienie zgodności produktów z ogólnym wymogiem bezpieczeństwa określonym w Rozporządzeniu i odmawianie wprowadzenia na rynek produktów, które ich zdaniem nie spełniają tego wymogu;
• umieszczenie swoich danych kontaktowych na produktach i upewnienie się, że towarzyszą im jasne instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa;
• obowiązek przejęcia odpowiedzialności za powierzone im produkty podczas transportu i przechowywania.

Dystrybutorem jest każda osoba fizyczna lub prawna w łańcuchu dostaw, niebędącą producentem ani importerem, która udostępnia produkt na rynku.

Dystrybutorzy, zobowiązani są w szczególności: 

• zapewnić, że producenci, a w stosownych przypadkach także importerzy spełniają wymogi Rozporządzenia;
• poinformować producentów, importerów i krajowe organów nadzoru rynku, jeśli uważają, że na rynku znajduje się niebezpieczny produkt i zadbać o podjęcie stosownych działań;
• dbać o warunki przechowywania i transportu produktu, w czasie gdy ponoszą za niego odpowiedzialność.

Tak – produkty oferowane do sprzedaży online lub w inny sposób na odległość uważa się za udostępnione na rynku, jeżeli oferta jest skierowana do konsumentów w Unii. 

Sankcje prawne oraz finansowe, a nawet wycofanie produktów z rynku. Niedostosowanie się do nowych obowiązków to także negatywne skutki wizerunkowe dla firmy. 

Tak. W przypadku gdy w wyniku kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej stwierdzi, że istnieją uzasadnione okoliczności wskazujące, że produkt stwarza poważne ryzyko, oraz że jest konieczne podjęcie natychmiastowego działania mającego na celu ochronę zdrowia lub życia konsumentów, zakazuje kontrolowanemu, w drodze decyzji, udostępniania produktu na rynku na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Taki zakaz może być wydłużony przez Prezesa UOKiK w przypadku, gdy zostanie wszczęte postępowanie. 

W przypadku nieprawidłowych oznaczeń i ryzyka z tym związanego inspektor może nakazać przedsiębiorcy oznakować produkt odpowiednimi, wyraźnymi i zrozumiałymi sformułowanymi w języku polskim ostrzeżeniami o ryzykach, jakie może stwarzać produkt oraz zakazać udostępniania na rynku produktu do czasu jego odpowiedniego oznakowania.

Wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej może dokonać zakupu kontrolnego produktu oferowanego do sprzedaży na odległość, w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań, w celu ustalenia, czy produkt jest produktem bezpiecznym i zgodnym z przepisami. Zakup kontrolny jest dokonywany przez zamówienie składane przez inspektora Inspekcji Handlowej za pośrednictwem operatora pocztowego lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres uniemożliwiający ustalenie organu dokonującego zakupu. W celu zapewnienia anonimowości inspektor Inspekcji Handlowej jest uprawniony do posługiwania się innym imieniem i nazwiskiem niż rzeczywiste imię i nazwisko oraz innym adresem zamieszkania niż rzeczywisty adres zamieszkania, a także innym adresem mailowym niż służbowy adres mailowy, którego login nie ujawnia tożsamości inspektora Inspekcji Handlowej.

Aby odpowiednio przygotować się do spełnienia wymogów GPSR, należy w szczególności: 

• przeanalizować aktualne procedury i upewnić się, że produkty spełniają normy bezpieczeństwa; 
• zaktualizować dokumentację produktów, w tym instrukcje i ostrzeżenia; 
• zweryfikować, czy dane producenta lub importera są widoczne na opakowaniu i dokumentacji produktu.

Dokumentacja techniczna każdorazowo powinna zawierać w szczególności: 

• informacje niezbędne do udowodnienia. że produkty są bezpieczne;
• co najmniej ogólny opis produktu i jego zasadnicze właściwości istotne dla oceny jego bezpieczeństwa;
• analizę możliwych ryzyk związanych z produktem.

Tak, analiza ryzyka powinna być przeprowadzona przed wprowadzeniem produktu do sprzedaży. Na podstawie analizy ryzyka produktu przygotowuje się informacje na temat bezpieczeństwa, która ostatecznie powinna znaleźć się w ofercie sprzedażowej.

GPSR wprowadza pojęcie tzw. „osoby odpowiedzialnej”, która ma siedzibę na terenie Unii Europejskiej i odpowiada m.in. współpracę z organami nadzoru rynku. Wymóg, aby dla produktu istniała osoba odpowiedzialna z siedzibą w UE, skutkuje tym, że jeśli na terenie UE nie ma takiego podmiotu, produkt objęty GPSR nie będzie mógł być wprowadzany do obrotu na tym terenie. 

Na produkcie, a jeżeli nie jest to możliwe – na opakowaniu lub w dokumencie dołączonym do produktu powinny znaleźć się takie informacje jak: 

• dane identyfikacyjne i kontaktowe producenta/ importera/ osoby odpowiedzialnej 
• numer serii/partii produktu;
• instrukcje i informacje dotyczące bezpieczeństwa.

W przypadku, jeżeli produkty wprowadzane na rynek będą dostępne dla konsumentów spoza Rzeczypospolitej Polskiej – tak. 

Nie, jeśli instrukcja jest obrazkowa to może pozostać w tej formie. Jeżeli jednak na instrukcji pojawią się jakiekolwiek wytłumaczenia słowne to należy przygotować tą instrukcję we wszystkich językach krajów, do których kierowana jest sprzedaż.

Zgodnie z treścią Rozporządzenia do obowiązków producenta należy dołączenie do swojego produktu jasnych instrukcji i informacji na temat bezpieczeństwa w języku łatwo zrozumiałym przez konsumentów, określonym przez państwo członkowskie, w którym dany produkt jest udostępniany. Podstawą jest papierowa Instrukcja. Instrukcja w formie znaku QR może być jako dodatkowa.  

Nie, środek ochrony prawnej w przypadku odzyskania produktu nie może pociągać za sobą znaczących niedogodności dla konsumenta. W takim przypadku konsument nie powinien ponosić kosztów wysyłki lub innych kosztów zwrotu produktu.

Nowe zasady obowiązują produkty wprowadzone do obrotu od 13 grudnia. Zgodnie z definicją chodzi o produkty udostępniane na rynku Unii po raz pierwszy. Zgodnie z rozporządzeniem udostępnienie produktu na rynku oznacza dostarczenie produktu do celów dystrybucji, konsumpcji lub używania na rynku Unii w ramach działalności handlowej, odpłatnie lub nieodpłatnie.

Nie, jeśli produkt zostaje nabyty przez dystrybutora lub użytkownika końcowego spoza UE, to obowiązuje wtedy prawo miejscowe.

Nie, informacja o pośredniku nie jest wystarczająca w takim przypadku. Na stronie powinny być podane m.in. dane producenta lub importera. 

Tak, ponieważ GPSR obejmuje wszystkie produkty udostępniane na rynku UE – również w modelu B2B, jeśli mogą trafić do konsumenta.

Co do zasady tak, ponieważ części zamienne muszą być oznaczone zgodnie z rozporządzeniem GPSR, o ile nie podlegają innym przepisom (np. homologacyjnym). Oznaczenia powinny zawierać dane producenta oraz identyfikację produktu i być umieszczone na produkcie, opakowaniu lub dokumentacji.

Tak, mając na uwadze że firma ma siedzibę w UK, a produkty są sprzedawane w UE, konieczne będzie wyznaczenie tzw. osoby odpowiedzialnej w UE zgodnie z przepisami GPSR.