Tak, firma może podlegać PPWR nawet bez produkcji opakowań, jeśli po raz pierwszy udostępnia na rynku danego kraju produkt w opakowaniu. 

Jeśli firma tylko odsprzedaje towary kupione od podmiotu, który już „wprowadził” je na rynek, może działać jako dystrybutor, ale nadal ma obowiązki weryfikacyjne i nie powinna udostępniać produktów, co do których są uzasadnione wątpliwości zgodności.

W uproszczeniu, zasada jest prosta: płaci się i ponosi odpowiedzialność tam, gdzie opakowanie staje się odpadem.

• Sprzedaż do konsumenta (B2C/sklep online): odpowiadasz Ty w kraju konsumenta (wymagana rejestracja lub Upoważniony Przedstawiciel w każdym kraju wysyłki).
• ​Sprzedaż do firmy (B2B): Odpowiada Twój kontrahent w swoim kraju (chyba że inaczej wynika z umowy).

Pamiętaj: Jednolity rynek UE dotyczy wymogów dla opakowań (np. etykiet), ale nie opłat – te nadal wnosi się osobno do każdego systemu krajowego.

W praktyce pojęcie „producenta” w przepisach o Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta jest znacznie szersze niż potoczne rozumienie tego słowa. To, kto dokładnie nim jest, zależy od tego, kto po raz pierwszy wprowadza produkt w opakowaniu na dany rynek krajowy.

Tak, importer produktów spoza UE ponosi inne obowiązki niż dystrybutor działający wyłącznie na rynku krajowym. W świetle przepisów PPWR, importer wprowadzający towar spoza Unii Europejskiej jest prawnie traktowany jak producent, co nakłada na niego pełną odpowiedzialność finansową i formalną za wprowadzone opakowania.

Oznacza to, że importer nie tylko płaci za utylizację opakowań, ale musi także fizycznie zapewnić ich zgodność z normami ekologicznymi, np. w zakresie zawartości metali ciężkich czy recyklatu. Jeśli zagraniczny dostawca użyje nielegalnych materiałów, karę zapłaci polski importer, ponieważ dla unijnych organów kontrolnych to on jest pierwszym podmiotem wprowadzającym produkt na rynek Wspólnoty.

• Błędne przypisanie roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw niesie za sobą poważne konsekwencje finansowe i prawne. Najczęstszym błędem jest sytuacja, w której importer lub firma sprzedająca pod własną marką mylnie uznaje się jedynie za „dystrybutora” i nie rejestruje się jako podmiot wprowadzający opakowania.
• W Polsce, sankcje za niestosowanie przepisów dotyczących rejestracji, ewidencji i sprawozdawczości w BDO dzielą się na dwie kategorie:
  • grzywna (od 100 zł do ponad 1 mln zł) lub areszt wymierzany przez sądy,
  • administracyjna kara pieniężna (od 5 000 zł do 1 mln zł) nakładana przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.
• Administracyjna kara pieniężna jest nakładana za:
  • prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do Rejestru BDO,
  • nieumieszczanie na dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością numeru rejestrowego, który jest nadawany przez Marszałka podczas rejestracji w BDO (dotyczy firm, które podlegają opłacie rejestrowej).
• Kara aresztu lub grzywny grozi za:
  • brak wniosku o wpis do Rejestru BDO,
  • brak wniosku o zmianę wpisu,
  • brak wniosku o wykreślenie z rejestru,
  • złożenie wniosku niezgodnego ze stanem faktycznym,
  • naruszenie obowiązków sprawozdawczych i ewidencyjnych,
  • naruszenie obowiązku przechowywania przez określony czas, udostępniania lub przedkładania dokumentów i wszelkich danych, do których zobowiązuje ustawa,
  • brak w trakcie transportu odpadów potwierdzenia wygenerowanego z BDO.

Każde opakowanie będzie musiało posiadać jednolitą w całej UE etykietę z piktogramami wskazującymi, do którego kosza należy je wyrzucić (np. żółty dla plastiku, niebieski dla papieru), co zsynchronizuje się z oznaczeniami na pojemnikach na odpady. Dodatkowo obowiązkowe stanie się umieszczanie informacji o składzie materiałowym oraz nośnika cyfrowego (np. kodu QR) dającego dostęp do danych o recyklingu i ponownym użyciu. Bezwzględnie zakazane będą mylące hasła typu „eko” czy „biodegradowalny” bez certyfikatów, a opakowania kompostowalne będą musiały mieć specjalne oznaczenia potwierdzające tę właściwość.

Zakres informacji przekazywanych do systemu BDO jest uzależniony od profilu działalności przedsiębiorcy oraz rodzaju sporządzanego sprawozdania. W przypadku sprawozdań produktowych obowiązek raportowania dotyczy podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach. W takim sprawozdaniu wykazuje się w szczególności masy opakowań z podziałem na poszczególne materiały (np. tworzywa sztuczne, szkło, metale, papier), kody CN produktów oraz dane dotyczące sposobu realizacji obowiązków recyklingowych.

Odmienny charakter mają sprawozdania opakowaniowe, które składają przedsiębiorcy wprowadzający opakowania zbiorcze lub transportowe. Również w tym przypadku kluczowe znaczenie mają informacje o masach i rodzajach materiałów opakowaniowych, jednak sposób ich wykazywania różni się od zasad właściwych dla opakowań jednostkowych.

Najszerszy zakres danych obejmują sprawozdania odpadowe. Zawierają one informacje dotyczące kodów odpadów zgodnych z katalogiem odpadów, ilości odpadów wytworzonych, zebranych, przekazanych lub odebranych, a także metod ich zagospodarowania, takich jak recykling, składowanie, spalanie czy inne formy odzysku. W odniesieniu do odpadów niebezpiecznych wymagane jest dodatkowo uwzględnienie danych związanych z bezpieczeństwem oraz zasadami postępowania z tymi odpadami.

Niezależnie od rodzaju sprawozdania, system BDO wymaga podania aktualnych i kompletnych danych identyfikacyjnych przedsiębiorcy, w tym numerów NIP i REGON, pełnej nazwy, adresu siedziby oraz danych kontaktowych osoby odpowiedzialnej za realizację obowiązków sprawozdawczych. Prawidłowość i kompletność tych informacji ma istotne znaczenie, ponieważ uchybienia mogą prowadzić do konieczności składania korekt, a w skrajnych przypadkach – do nałożenia sankcji administracyjnych.

Organizacja odzysku opakowań jest podmiotem wyspecjalizowanym w realizacji obowiązków związanych z odzyskiem oraz recyklingiem odpadów opakowaniowych, które wynikają m.in. z PPWR oraz z przepisów ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. W praktyce przejmuje ona te obowiązki od przedsiębiorców, działając w ich imieniu.

Podstawą takiej współpracy jest pisemna umowa zawierana z firmami wprowadzającymi produkty w opakowaniach na terytorium Polski lub dokonującymi wewnątrzwspólnotowego nabycia produktów w opakowaniach.

Należy zwrócić uwagę, że projekt ustawy UC100 zakłada wprowadzenie opłaty opakowaniowej i centralizację systemu ROP w NFOŚiGW, który przejmie obowiązki organizacji odzysku. NFOŚiGW będzie zarządzać środkami w ramach zamkniętego obiegu finansowego, rozdzielając je na gminy, sortownie i recyklerów.

W przypadku gdy opakowanie lub produkt w opakowaniu są udostępniane w drodze umów zawieranych na odległość bezpośrednio użytkownikowi końcowemu, a producent ma siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo, w którym udostępniany jest produkt w opakowaniu, producent powinien wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela ds. rozszerzonej odpowiedzialności producenta w państwie członkowskim, w którym znajduje się użytkownik końcowy. W przypadku niewyznaczenia upoważnionego przedstawiciela, to podmiot wpisujący się w definicję wprowadzającego produkt w opakowaniu będzie zobowiązany do rejestracji w każdym lokalnym systemie ROP (czyli odpowiedniki polskiego BDO). 

Natomiast w przypadku gdy producent ma siedzibę w państwie trzecim, państwa członkowskie mają możliwość postanowić w odpowiednich przepisach krajowych, że wyznaczenie upoważnionego przedstawiciela ds. rozszerzonej odpowiedzialności producenta jest obowiązkowe, aby uniknąć ryzyka uchylania się od obowiązków w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Od 12 sierpnia 2026 r. obowiązek ten będzie prawnie wiążący we wszystkich 27 państwach członkowskich UE. Jednakże niektóre kraje już teraz wymagają wyznaczenia upoważnionego przedstawiciela niezależnie od lokalizacji firmy.

Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) to zintegrowany system teleinformatyczny, w skład którego wchodzi funkcjonujący od dnia 24 stycznia 2018 r. Rejestr-BDO  oraz moduły ewidencji i sprawozdawczości, które zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach zostaną uruchomione od stycznia 2020 r. Rejestr-BDO administrowany jest przez Ministerstwo Środowiska, a prowadzony na bieżąco przez marszałków województw. 

Obowiązek rejestracji w Rejestrze BDO dotyczy wszystkich podmiotów wskazanych w art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach. Przepis art. 50 ustawy obejmuje katalog działalności, które wymagają uzyskania wpisu do Rejestru BDO na wniosek zainteresowanego podmiotu. W takich przypadkach to przedsiębiorca jest zobowiązany do samodzielnego złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Wniosek rejestracyjny składany jest wyłącznie w formie elektronicznej, za pośrednictwem dedykowanego formularza dostępnego w systemie BDO. Z kolei art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach określa sytuacje, w których wpis do Rejestru BDO następuje z urzędu, dokonywany przez właściwego miejscowo marszałka województwa, zgodnie z miejscem wykonywania działalności przez dany podmiot.

Zgodnie z polskimi przepisami (ustawa o odpadach oraz ustawa o gospodarce opakowaniami) dokumentację związaną z ewidencją odpadów, sprawozdawczością BDO oraz opłatami produktowymi należy przechowywać przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego te dokumenty dotyczą.